Cú xả hàng lịch sử của Nga và dấu hỏi dự trữ

Khi 300 tỷ USD tài sản ngoại hối vẫn bị phong tỏa, việc Moscow buộc phải dùng đến "vũ khí cuối cùng" là dự trữ vàng để bù đắp thâm hụt ngân sách đang hé lộ những góc khuất khốc liệt trong nền kinh tế Nga năm 2026.

Việc Nga bất ngờ đẩy 15 tấn vàng ra thị trường quốc tế chỉ trong 2 tháng — mức xả hàng mạnh nhất hơn 20 năm qua — không chỉ là một giao dịch tài chính đơn thuần. Đây là tín hiệu cho thấy áp lực thanh khoản đang đè nặng lên Điện Kremlin, đồng thời giáng một đòn mạnh vào niềm tin về "hầm trú ẩn an toàn" của kim loại quý giữa bối cảnh địa chính trị rực lửa.

Cú xả hàng lịch sử của Nga và dấu hỏi dự trữ

Trong nhiều năm, vàng được xem là “mỏ neo” giữ ổn định danh mục mỗi khi kinh tế biến động. Tuy nhiên, chuẩn mực này đang lung lay khi chính Nga – quốc gia sở hữu dự trữ vàng lớn – bất ngờ đẩy mạnh bán ra.

Lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ, Moscow chuyển từ tích lũy sang xả ròng quy mô lớn. Dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy khoảng 15 tấn vàng đã được đưa ra thị trường chỉ trong hai tháng đầu năm, mức cao nhất kể từ năm 2002.

Cụ thể, Ngân hàng Trung ương Nga bán khoảng 300.000 ounce trong tháng 1 và thêm 200.000 ounce trong tháng 2, kéo tổng dự trữ xuống còn 74,3 triệu ounce – thấp nhất kể từ tháng 3/2022.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô, mà còn ở cách thức. Nếu trước đây vàng chủ yếu luân chuyển nội bộ giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương, thì hiện tại Nga đã thực sự bán ra thị trường quốc tế. Các giao dịch này gắn trực tiếp với Quỹ Tài sản Quốc gia – nơi đang phải bù đắp áp lực ngân sách ngày càng lớn.

Trong bối cảnh khoảng 300 tỷ USD tài sản bị phong tỏa bởi các lệnh trừng phạt, vàng trở thành một trong những nguồn thanh khoản cuối cùng. Tuy vậy, hiệu quả mang lại không quá đáng kể. Lượng bán ra trong tháng 1 chỉ thu về khoảng 120 tỷ ruble (1,46 tỷ USD), quá nhỏ so với mức thâm hụt ngân sách đã vượt 15.000 tỷ ruble giai đoạn 2022–2025 và tiếp tục tăng thêm trong đầu năm nay.

Động thái của Nga diễn ra khi nhiều ngân hàng trung ương khác vẫn tích cực mua vào để đa dạng hóa dự trữ và giảm phụ thuộc USD. Sự đảo chiều này càng khiến thị trường chú ý.

Không chỉ Nga, một số quốc gia như Ba Lan hay Thổ Nhĩ Kỳ cũng có xu hướng bán ra, góp phần tạo áp lực giảm giá lên vàng. Có thời điểm, giá kim loại quý này giảm hơn 17% chỉ trong một tháng, xuống còn khoảng 4.386 USD/ounce.

Diễn biến này phản ánh sự thay đổi bản chất của thị trường. Giá vàng không còn chỉ phụ thuộc vào yếu tố trú ẩn, mà bị chi phối mạnh bởi lãi suất, sức mạnh đồng USD và nhu cầu chốt lời sau giai đoạn tăng nóng.

Việc giá dầu tăng mạnh do căng thẳng tại eo biển Hormuz làm dấy lên lo ngại lạm phát, kéo theo kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao. Trong môi trường đó, vàng – vốn không sinh lãi – trở nên kém hấp dẫn hơn.

Phân tích gần đây cũng cho thấy vàng ngày càng có xu hướng biến động cùng chiều với các tài sản rủi ro tại thị trường mới nổi, thay vì giữ vai trò “nơi trú ẩn” truyền thống.

Diễn biến hiện tại đặt ra một thực tế rõ ràng: ngay cả vàng cũng không đứng ngoài áp lực thanh khoản và chu kỳ tài chính. Việc các ngân hàng trung ương bán ra trong môi trường lãi suất cao đang bào mòn dần “hào quang an toàn” của kim loại quý này.

Trong ngắn hạn, xả vàng giúp giải tỏa áp lực dòng tiền. Nhưng về dài hạn, nó đặt ra câu hỏi lớn về độ bền vững của dự trữ quốc gia nếu căng thẳng tài khóa tiếp tục kéo dài.