Cú sốc Trung Đông khiến dòng tiền toàn cầu tháo chạy khỏi cổ phiếu?

Căng thẳng quân sự leo thang tại Trung Đông đang tạo ra cú sốc mới đối với thị trường tài chính toàn cầu. Dòng tiền quốc tế có xu hướng rời bỏ các tài sản rủi ro như cổ phiếu và trái phiếu tại nhiều nền kinh tế mới nổi, chuyển sang những kênh trú ẩn an toàn, khiến đồng USD và giá dầu tăng mạnh, trong khi chứng khoán châu Á chịu áp lực giảm sâu.

Dòng tiền rời bỏ tài sản rủi ro

Ngày 4/3/2026, chỉ số tiền tệ của các thị trường mới nổi ghi nhận mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 11/2024. Diễn biến này phản ánh tâm lý né rủi ro gia tăng khi giới đầu tư toàn cầu đẩy mạnh bán ra tài sản tại các nền kinh tế đang phát triển.

Theo ông Elias Haddad, Giám đốc chiến lược thị trường toàn cầu tại Brown Brothers Harriman, thị trường đang bước vào giai đoạn “risk-off” điển hình. Trong bối cảnh này, đồng USD tăng giá mạnh, gây áp lực lớn lên tiền tệ của các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.

Các nền kinh tế nhập khẩu dầu phải đối mặt với rủi ro mất giá tiền tệ rõ rệt. Trong khi đó, những quốc gia xuất khẩu dầu có khả năng chống chịu tốt hơn trước cú sốc năng lượng. Đồng peso Colombia tăng giá nhờ hưởng lợi từ đà tăng của dầu thô, trong khi peso Chile, rupiah Indonesia, won Hàn Quốc và baht Thái Lan chịu áp lực suy yếu.

Giá dầu tăng, nguy cơ lạm phát quay trở lại

Không chỉ tác động đến thị trường tiền tệ, căng thẳng tại Trung Đông còn đẩy giá năng lượng tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về một làn sóng lạm phát mới.

Các chiến lược gia tại Barclays cảnh báo, nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, thế giới có thể phải đối mặt với cú sốc lạm phát nhập khẩu. Khi đó, dư địa để các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách tiền tệ sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Theo dự báo của Bloomberg Economics, nếu xung đột leo thang và kéo dài, giá dầu có thể tăng lên 108 USD/thùng. Trong kịch bản này, các quốc gia có dự trữ ngoại hối thấp như Argentina, Sri Lanka, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ chịu rủi ro lớn nhất.

Các chuyên gia của Citigroup cho rằng những nền kinh tế này có nguy cơ cao đối mặt với tình trạng dòng vốn rút ra và đồng nội tệ mất giá mạnh.

Nếu dầu thô thực sự chạm ngưỡng 108 USD/thùng, chi phí sản xuất và vận tải toàn cầu sẽ gia tăng đáng kể, tạo áp lực lớn lên lạm phát. Khi đó, các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), có thể phải cân nhắc lại kế hoạch hạ lãi suất nhằm tránh làm trầm trọng thêm áp lực giá cả.

Chứng khoán châu Á rung lắc mạnh

Làn sóng bất ổn từ Trung Đông cũng lan rộng sang thị trường chứng khoán châu Á. Chỉ số MSCI châu Á – Thái Bình Dương giảm hơn 4% trong phiên giao dịch ngày 4/3.

Tại Thái Lan, thị trường chứng khoán phải tạm ngừng giao dịch 30 phút sau khi chỉ số SET giảm chạm ngưỡng 8%. Nền kinh tế nước này vốn phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu nên đặc biệt nhạy cảm trước biến động giá năng lượng.

Trong khi đó, thị trường chứng khoán Hàn Quốc trải qua cú lao dốc mạnh chưa từng có. Chỉ số Kospi giảm 12% chỉ trong một phiên, sau khi đã mất 7,2% ở ngày giao dịch trước đó, đánh dấu đợt bán tháo lớn nhất trong lịch sử thị trường này.

Trong hơn 800 cổ phiếu thuộc rổ chỉ số chuẩn, chỉ 10 mã giữ được sắc xanh. Biến động quá mạnh buộc thị trường phải kích hoạt cơ chế ngắt mạch giao dịch trong 20 phút nhằm hạn chế tình trạng hoảng loạn. Chỉ số đo lường biến động của thị trường cũng vọt lên mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

Áp lực giải chấp khuếch đại đà giảm

Đằng sau cú lao dốc của thị trường Hàn Quốc là lượng nợ ký quỹ lớn được tích lũy trong nhiều tháng trước đó. Khi thị trường tăng, đòn bẩy tài chính giúp khuếch đại lợi nhuận; nhưng khi giá cổ phiếu đảo chiều, nó nhanh chóng biến thành vòng xoáy rủi ro.

Trong thời gian qua, làn sóng lạc quan xoay quanh trí tuệ nhân tạo và nhu cầu bùng nổ đối với chip nhớ – lĩnh vực Hàn Quốc chiếm ưu thế với các tập đoàn như Samsung và SK Hynix – đã thúc đẩy nhà đầu tư nhỏ lẻ vay tiền mua cổ phiếu với quy mô kỷ lục.

Tuy nhiên, khi thị trường bất ngờ đảo chiều do cú sốc địa chính trị, các công ty chứng khoán buộc phải kích hoạt bán giải chấp để thu hồi khoản vay. Quá trình này tạo ra vòng xoáy tự khuếch đại: giá giảm dẫn đến bán bắt buộc, và bán bắt buộc lại khiến giá tiếp tục giảm sâu hơn.

Ông An Hyungjin, Giám đốc điều hành tại Billionfold Asset Management (Seoul), thừa nhận: “Biến động quá cực đoan khiến việc dự báo gần như bất khả thi – trong những thời điểm như vậy, các mô hình phân tích truyền thống không còn nhiều ý nghĩa”.

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giới phân tích cho rằng xu hướng né rủi ro của nhà đầu tư toàn cầu có thể tiếp tục duy trì trong ngắn hạn, khiến các thị trường tài chính còn đối mặt với nhiều biến động khó lường.