Cú lừa mang tên "phím hàng"?

Trong bối cảnh nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 75–80% giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam, những lời "phím hàng" thiếu kiểm chứng đang đặt ra rủi ro đáng kể đối với dòng tiền và tính minh bạch của thị trường.

Trên các hội nhóm chứng khoán, những thông điệp như "sắp có tin lớn", "cổ phiếu chuẩn bị nhân đôi" hay "đội lái đang gom hàng" không còn xa lạ.

Điểm chung của các lời giới thiệu này là đánh vào kỳ vọng lợi nhuận nhanh, trong khi thông tin về kết quả kinh doanh, định giá và rủi ro thường bị bỏ qua.

Giả sử một cổ phiếu giao dịch ở mức 20.000 đồng, sau đó tăng lên 26.000 đồng, tương đương mức tăng 30%.

Khi cổ phiếu bắt đầu được quảng bá rộng rãi, một bộ phận nhà đầu tư mới quyết định tham gia ở vùng giá cao. Nếu thị giá quay đầu giảm về 21.000 đồng, khoản lỗ của người mua tại 26.000 đồng lên tới 19,2%, chưa bao gồm phí giao dịch.

Trong khi đó, người mua từ vùng 20.000 đồng vẫn có thể ghi nhận lợi nhuận 5% nếu bán ở mức 21.000 đồng.

Chênh lệch thời điểm tham gia khiến cùng một cổ phiếu nhưng kết quả đầu tư hoàn toàn trái ngược.

Đáng chú ý, khi một nhóm nắm giữ lượng lớn cổ phiếu từ trước, việc giá tăng mạnh kèm thanh khoản đột biến có thể tạo điều kiện thuận lợi để họ bán ra. Tuy nhiên, không thể mặc nhiên kết luận có hành vi thao túng chỉ dựa vào diễn biến giá và khối lượng.

Ai hưởng lợi từ cơn sốt "phím hàng"?

Không chỉ người nắm giữ cổ phiếu từ sớm, một số bên trung gian cũng có thể hưởng lợi khi hoạt động giao dịch gia tăng.

Với các công ty chứng khoán, thanh khoản lớn thường hỗ trợ nguồn thu môi giới. Chẳng hạn, 1.000 tỷ đồng giá trị giao dịch phát sinh thêm, với mức phí giả định 0,15%, có thể tạo ra 1,5 tỷ đồng doanh thu phí trước chi phí và các khoản điều chỉnh.

Nếu nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính, doanh nghiệp chứng khoán còn có thể phát sinh nguồn thu lãi cho vay ký quỹ.

Tuy nhiên, lợi ích thương mại từ giao dịch không đồng nghĩa các công ty chứng khoán tham gia hoặc tiếp tay cho hoạt động phím hàng trái phép.

Với doanh nghiệp niêm yết, cổ phiếu tăng giá có thể cải thiện hình ảnh trên thị trường vốn và tạo thuận lợi cho các kế hoạch huy động vốn trong tương lai. Dù vậy, giá cổ phiếu tăng không trực tiếp làm tăng doanh thu hay lợi nhuận kinh doanh.

Ranh giới mong manh giữa kỳ vọng và thao túng

Cơ quan quản lý chứng khoán đã nhiều lần cảnh báo tình trạng cá nhân, tổ chức đưa ra khuyến nghị đầu tư khi chưa được cấp phép hoặc phát tán thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội.

Đặc biệt, những lời cam kết lợi nhuận, thúc giục mua ngay hoặc quảng bá thông tin nội bộ không có căn cứ có thể khiến nhà đầu tư đánh giá sai giá trị doanh nghiệp.

Ở góc độ thị trường, rủi ro lớn nhất không chỉ nằm ở một cổ phiếu giảm giá mà còn ở sự méo mó trong quá trình hình thành giá.

Khi dòng tiền chạy theo tin đồn thay vì nền tảng tài chính, thị giá có thể tách xa kết quả kinh doanh thực tế. Một khi kỳ vọng đảo chiều, áp lực bán gia tăng có thể khiến thanh khoản suy giảm và khuếch đại biến động.

Sau cùng, một cổ phiếu tăng mạnh chưa chắc phản ánh doanh nghiệp tốt lên tương ứng. Trong những cơn sốt được nuôi dưỡng bằng lời hô hào, người hưởng lợi thường được quyết định bởi giá vốn, thời điểm giao dịch và khả năng thoát vị thế, thay vì mức lợi nhuận được quảng bá.