Công ty chứng khoán mạnh tay "ôm" trái phiếu

Dữ liệu nghiên cứu từ FiinGroup cho thấy tỷ lệ danh mục đầu tư/vốn chủ sở hữu (VCSH) toàn ngành đã vọt lên trên 90% vào năm 2025, với động lực cốt lõi đến từ nhóm CTCK có ngân hàng nội địa hậu thuẫn hoặc liên kết.

Bức tranh hoạt động của ngành chứng khoán đang có sự dịch chuyển đáng chú ý khi trái phiếu dần trở thành tài sản trọng tâm trong danh mục đầu tư của nhiều công ty chứng khoán.

Theo báo cáo mới công bố của FiinGroup, giai đoạn 2023-2025 chứng kiến sự tăng trưởng mạnh về quy mô danh mục đầu tư của các CTCK. Tỷ lệ danh mục đầu tư trên vốn chủ sở hữu (VCSH) đã tăng từ khoảng 71% năm 2019 lên trên 90% vào năm 2025, phản ánh vai trò ngày càng lớn của hoạt động đầu tư trong cơ cấu tài sản của khối công ty chứng khoán.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ trái phiếu, bao gồm trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu do các tổ chức tín dụng phát hành. Tỷ trọng trái phiếu trong danh mục đầu tư tăng từ khoảng 19% lên 36% trong cùng giai đoạn. Điều này cho thấy các CTCK đang tham gia ngày càng sâu vào hoạt động đầu tư, tạo lập thị trường và phân phối trái phiếu khi thị trường vốn phục hồi sau giai đoạn khó khăn.

Đáng chú ý, nhóm CTCK có hậu thuẫn từ các ngân hàng nội địa đang dẫn đầu về quy mô đầu tư trái phiếu với khoảng 65.000 tỷ đồng vào năm 2025, tương đương 41,1% vốn chủ sở hữu. Theo FiinGroup, lợi thế về quy mô vốn, khả năng huy động nguồn lực và hệ sinh thái khách hàng giúp nhóm này có khả năng hấp thụ rủi ro tốt hơn cũng như đóng vai trò quan trọng trong các thương vụ thu xếp phát hành trái phiếu.

Ở chiều ngược lại, nhóm CTCK có vốn ngoại thiểu số ghi nhận tỷ lệ danh mục trái phiếu trên vốn chủ sở hữu thuộc nhóm cao nhất ngành. Việc sử dụng tỷ trọng đầu tư lớn khiến nhóm này nhạy cảm hơn với biến động giá trái phiếu, rủi ro tín dụng của tổ chức phát hành cũng như điều kiện huy động vốn trên thị trường.

Trong khi đó, nhóm CTCK liên kết ngân hàng nội địa đang nổi lên với tốc độ mở rộng danh mục trái phiếu nhanh nhất. Tuy nhiên, khi quy mô vốn chưa thực sự lớn, việc gia tăng đầu tư có thể khiến khả năng chống chịu trước các cú sốc tín dụng bị thu hẹp nếu thị trường xuất hiện biến động bất lợi.

Ngược lại, các CTCK do nước ngoài kiểm soát tiếp tục duy trì chiến lược thận trọng khi nắm giữ tỷ trọng trái phiếu thấp nhất ngành. Cách tiếp cận này giúp hạn chế tác động từ các biến động của thị trường trái phiếu doanh nghiệp nhưng đồng thời cũng khiến dư địa khai thác nguồn thu từ mảng này thấp hơn.

FiinGroup nhận định, trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng ngân hàng có thể chậm lại, vai trò của các CTCK trong hoạt động tư vấn, bảo lãnh phát hành, phân phối và đầu tư trái phiếu sẽ tiếp tục mở rộng trong năm 2026.

Ở góc độ thị trường, xu hướng này có thể tạo thêm nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, giảm áp lực phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, việc danh mục trái phiếu tăng nhanh cũng khiến chất lượng tín dụng của doanh nghiệp phát hành, mức độ tập trung danh mục và khả năng kiểm soát đòn bẩy trở thành những yếu tố được giới đầu tư theo dõi chặt chẽ hơn.

Đối với các CTCK thuộc hệ sinh thái ngân hàng như TCBS, VPBankS, MBS, ACBS, VCBS, BSC, CTS, SHS, TPS..., lợi thế về nguồn vốn, khách hàng và mạng lưới phân phối được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố vị thế trên thị trường vốn trong thời gian tới.