Cơn ‘khát’ cổ phiếu chất lượng bùng lên sau nâng hạng

Thị trường chứng khoán Việt vừa bước lên tầm thị trường mới nổi – một ‘vé thông hành’ mở cửa ra sân chơi toàn cầu. Nhưng để giữ vững thứ hạng, tiến lên các bậc cao hơn và đảm bảo ổn định bền vững, TTCK phải giải bài toán cốt lõi: đáp ứng nhu cầu cấp thiết về nguồn cổ phiếu chất lượng.

Chính phủ đang hoàn thiện Nghị định về cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, đặt trọng tâm vào cổ phần hoá gắn với niêm yết/đăng ký giao dịch và đấu giá công khai minh bạch. Đây được xem là bước đột phá, vừa bổ sung nguồn hàng mới, vừa nâng cao chất lượng cung ứng trên thị trường, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Hàng hóa mới – chìa khóa cho sự phát triển TTCK

TTCK Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng mạnh về vốn hóa, thanh khoản và số lượng nhà đầu tư trong những năm gần đây. Tuy nhiên, nguồn cung cổ phiếu chất lượng vẫn là nút thắt lớn. Nhiều DNNN đã cổ phần hóa nhưng chưa niêm yết trên HoSE/HNX hoặc đăng ký giao dịch trên UPCoM, khiến cổ phiếu bị phân tán, khó tiếp cận và thanh khoản hạn chế, đồng thời thiếu vắng các mã đại diện cho ngành kinh tế chủ lực.

Mỗi thương vụ phát hành quy mô lớn, như của TCBS hay VPS, đều thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ nhà đầu tư trong nước và quốc tế, phản ánh nhu cầu và kỳ vọng lớn đối với cổ phiếu minh bạch, quy mô và tiềm năng tăng trưởng dài hạn. Do đó, cổ phần hoá DNNN gắn với niêm yết được kỳ vọng sẽ giải quyết nút thắt nguồn cung, bổ sung hàng hóa quy mô lớn và chất lượng cao cho thị trường.

Tầm quan trọng của cổ phiếu mới

Quy mô và độ sâu thị trường:

Sự xuất hiện của các cổ phiếu lớn thuộc các ngành trụ cột như năng lượng, tài chính, viễn thông sẽ mở rộng vốn hóa, nâng tính đại diện của các chỉ số và tăng khả năng hấp thụ cú sốc dòng vốn. Khi rổ chỉ số có nhiều doanh nghiệp dẫn dắt, biến động tập trung vào một vài mã giảm, hình thành bề mặt thanh khoản dày hơn, nâng sức bền cho toàn thị trường.

Thu hút vốn trung và dài hạn:

Cổ phiếu quy mô lớn, tỷ lệ tự do chuyển nhượng hợp lý, minh bạch và quản trị tốt sẽ đáp ứng tiêu chuẩn giải ngân của các nhà đầu tư tổ chức, giúp TTCK Việt Nam thu hút dòng vốn lớn, bao gồm quỹ ETF và quỹ chủ động.

Chuẩn mực quản trị và minh bạch:

Niêm yết/đăng ký giao dịch buộc doanh nghiệp tuân thủ chế độ báo cáo, chuẩn mực kế toán, kiểm toán và quản trị công ty đại chúng. Hiệu ứng lan tỏa này nâng chuẩn minh bạch, giảm chi phí vốn và rủi ro thông tin.

Thu hút vốn ngoại:

Cổ phiếu quy mô lớn, minh bạch là điều kiện để các quỹ ETF và quỹ chủ động nước ngoài giải ngân mạnh hơn. Với việc Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi, các dự báo cho thấy dòng vốn ngoại đáng kể sẽ đổ vào TTCK Việt Nam, có thể đạt từ 5–10 tỷ USD nếu điều kiện thị trường và thể chế được củng cố.

Chính phủ quyết tâm thúc đẩy cổ phần hóa gắn niêm yết

Dự thảo Nghị định đặt ra yêu cầu bắt buộc: doanh nghiệp sau cổ phần hoá phải niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trong thời hạn xác định (90 ngày kể từ ngày chuyển đổi), khắc phục tình trạng “cổ phần hoá trên giấy” và biến cổ phiếu thành hàng hóa giao dịch thực tế.

Minh bạch thông tin cũng được siết chặt: doanh nghiệp phải công khai lộ trình, tiến độ, phương án cổ phần hoá và kết quả thực hiện; tuân thủ chế độ công bố thông tin theo chuẩn công ty đại chúng. Hoạt động đấu giá được quy định công khai, đảm bảo giá thị trường và tỷ lệ IPO tối thiểu hợp lý (ví dụ 20% vốn điều lệ).

Những quy định này tạo ra phân bổ rộng, tỷ lệ tự do giao dịch hợp lý, hạn chế rủi ro định giá thấp tài sản Nhà nước và ưu tiên tập trung vào các tập đoàn, tổng công ty lớn. Kết quả là TTCK có thêm hàng hóa quy mô, chất lượng cao, tạo sức hút với dòng vốn tổ chức trong và ngoài nước.

Đề xuất chính sách đi kèm

Chế tài nghiêm khắc: giám sát chặt chẽ, công bố công khai các doanh nghiệp chưa niêm yết sau cổ phần hóa.

Tháo gỡ vướng mắc tồn đọng: tập trung giải quyết đất đai, xác định giá trị tài sản, thủ tục tài chính.

Tích hợp quy trình IPO và niêm yết: rút ngắn thời gian từ bán cổ phần đến giao dịch trên sàn, tăng tính hấp dẫn cho nhà đầu tư.

Nâng chuẩn quản trị và minh bạch thông tin: áp dụng IFRS cho doanh nghiệp quy mô lớn, kiểm toán độc lập chất lượng cao, truyền thông nhà đầu tư hiệu quả.

Những chủ trương này nhằm tối ưu hóa nguồn lực Nhà nước, giải quyết nút thắt cung trên thị trường và hình thành thế hệ cổ phiếu mới – minh bạch, quy mô lớn, dẫn dắt sự phát triển bền vững của TTCK Việt Nam.