Cổ phiếu điện có gì bất ổn?

Để lý giải cho hiện tượng cổ phiếu ngành điện giảm sâu, cần nhìn vào cả yếu tố ngắn hạn lẫn nền tảng dài hạn của ngành.

Trước hết, yếu tố định giá đóng vai trò quan trọng. Trong năm 2025, nhóm cổ phiếu điện đã tăng trưởng mạnh, với mức tăng trung bình khoảng 16%, khiến mặt bằng định giá được đẩy lên cao. Khi bước sang năm 2026, nhiều báo cáo cho rằng mức định giá này đã phản ánh phần lớn triển vọng tăng trưởng, khiến dư địa tăng giá không còn nhiều. Do đó, áp lực chốt lời là điều khó tránh khỏi.

Bên cạnh đó, ngành điện đang đối mặt với áp lực chi phí ngày càng lớn. Theo các phân tích gần đây, ngành điện Việt Nam bước vào giai đoạn phải chuyển từ tối ưu chi phí sang ưu tiên an ninh năng lượng, kéo theo chi phí đầu tư và vận hành gia tăng. Giá nhiên liệu, đặc biệt là LNG, cũng chịu ảnh hưởng từ biến động địa chính trị toàn cầu, tạo thêm rủi ro cho lợi nhuận doanh nghiệp .

Đồng thời, yếu tố thời tiết và cơ cấu nguồn điện cũng tác động đáng kể. Sự thay đổi của chu kỳ El Nino có thể làm giảm sản lượng thủy điện và buộc hệ thống phải tăng huy động nhiệt điện – vốn có chi phí cao hơn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp trong ngành.

Chưa kể, triển vọng ngành dù tích cực nhưng mang tính phân hóa cao. Nhu cầu điện năm 2026 được dự báo tăng từ 8,5% đến 15% , song lợi ích không phân bổ đồng đều giữa các doanh nghiệp. Các công ty có cơ cấu nguồn điện tối ưu hoặc hợp đồng mua bán điện thuận lợi sẽ hưởng lợi nhiều hơn, trong khi các doanh nghiệp khác có thể đối mặt với áp lực lợi nhuận.

Ngoài ra, yếu tố tâm lý và kỹ thuật cũng góp phần không nhỏ. Khi một số cổ phiếu đầu ngành giảm mạnh, hiệu ứng “bán theo” (sell-off) dễ lan rộng, đặc biệt trong bối cảnh nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng lớn trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Thực tế, trong đầu tư, ngành điện thường được chọn khi thị trường bất ổn nhờ dòng tiền ổn định. Tuy nhiên, khi một cổ phiếu trụ trong ngành như PC1 gãy đổ với thanh khoản đột biến đã kích hoạt hiệu ứng lan tỏa.

Mặt khác, khi tính chất phòng thủ không còn được đảm bảo, nhà đầu tư có xu hướng tất toán vị thế ở mọi mức giá, biến đà giảm thông thường thành một cuộc bán tháo hoảng loạn.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng cú giảm này không hoàn toàn phản ánh sự suy yếu của toàn ngành. Về dài hạn, ngành điện vẫn có nền tảng tăng trưởng vững chắc nhờ nhu cầu tiêu thụ điện gắn liền với tăng trưởng kinh tế. Việt Nam được dự báo duy trì tốc độ tăng trưởng điện năng khoảng 10% mỗi năm trong trung hạn , cùng với xu hướng chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và LNG.

Do đó, đợt điều chỉnh hiện tại có thể được xem là quá trình “tái định giá” của thị trường, giúp loại bỏ yếu tố đầu cơ và đưa giá cổ phiếu về mức hợp lý hơn. Với nhà đầu tư dài hạn, đây có thể là cơ hội để sàng lọc và tích lũy những doanh nghiệp có nền tảng tốt.