Chứng khoán lập đỉnh, niềm tin chạm đáy

Phố Wall liên tiếp lập kỷ lục nhờ kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp và làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng tâm lý người tiêu dùng Mỹ lại suy yếu. Khoảng cách này đặt ra câu hỏi về sức bền của tăng trưởng và triển vọng doanh thu của các doanh nghiệp phụ thuộc vào sức mua đại chúng.

Khi tài sản tài chính tăng nhanh hơn cảm nhận về đời sống, lợi ích từ đà tăng chứng khoán có nguy cơ tập trung vào nhóm sở hữu nhiều tài sản, trong khi chi phí sinh hoạt tiếp tục đè nặng lên các hộ gia đình.

Ngày 6/10, S&P 500 đóng cửa tại 7.818,93 điểm, lần đầu vượt mốc 7.800 điểm. Nasdaq Composite cũng lập đỉnh, được hỗ trợ bởi kỳ vọng lợi nhuận từ các doanh nghiệp công nghệ và đầu tư AI. Tuy nhiên, đến phiên 8/10, S&P 500 giảm 0,5%, còn Nasdaq mất 1,3%, cho thấy thị trường vẫn nhạy cảm với biến động lãi suất và triển vọng lợi nhuận.

Ở chiều ngược lại, khảo sát sơ bộ tháng 10 của Đại học Michigan cho thấy chỉ số tâm lý người tiêu dùng Mỹ giảm còn 46,3 điểm, từ 48,1 điểm trong tháng 9. Chỉ số đánh giá điều kiện kinh tế hiện tại xuống 44,7 điểm. Đáng chú ý, kỳ vọng lạm phát trong 12 tháng tới tăng lên 4,7%, còn kỳ vọng 5 năm đạt 3,5%.

Sự trái chiều phản ánh khác biệt giữa giá trị tài sản và sức mua thực tế. Theo dữ liệu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), tài sản ròng của hộ gia đình và tổ chức phi lợi nhuận tăng 12.800 tỷ USD trong quý II/2026, lên 195.900 tỷ USD; riêng giá trị cổ phiếu tăng khoảng 10.700 tỷ USD. Tuy nhiên, mức tăng tài sản không đồng nghĩa mọi hộ gia đình đều có thêm tiền để chi tiêu.

Với các doanh nghiệp công nghệ hưởng lợi từ AI, kỳ vọng tăng trưởng vẫn là động lực quan trọng của định giá cổ phiếu. Tuy nhiên, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm quanh 5,29% tạo sức ép lên chi phí vốn và mức định giá của những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào lợi nhuận tương lai.

Trong khi đó, các doanh nghiệp bán lẻ đại chúng, nhà hàng và dịch vụ giải trí có thể chịu ảnh hưởng nếu người tiêu dùng thu nhập thấp cắt giảm chi tiêu không thiết yếu. Ngược lại, doanh nghiệp phục vụ nhóm khách hàng giàu có có thể chống chịu tốt hơn nhờ sức mua ít phụ thuộc vào tiền lương.

Dù vậy, tâm lý bi quan chưa đủ để kết luận tiêu dùng thực tế đã suy giảm trên diện rộng. Doanh số bán lẻ, thu nhập thực tế, tỷ lệ tiết kiệm và nợ quá hạn sẽ là những chỉ báo quan trọng. Thách thức của kinh tế Mỹ không chỉ là duy trì đà tăng của thị trường tài chính, mà còn là chuyển hóa thành quả đó thành sức mua bền vững.