Chuẩn bị “luật chơi” cho sàn tiền số

Bộ Tài chính đề xuất áp thuế 0,1% trên mỗi giao dịch tài sản số, đánh dấu bước đi đầu tiên trong việc đưa thị trường tiền số vào khuôn khổ pháp lý tại Việt Nam. Động thái này không chỉ giúp đảm bảo công bằng thuế, mà còn mở đường cho sự hình thành các sàn giao dịch hợp pháp, minh bạch và bền vững trong thời gian tới.

Việc Bộ Tài chính đề xuất thuế 0,1% với giao dịch tài sản số cho thấy định hướng rõ ràng của cơ quan quản lý: không đứng ngoài cuộc chơi tiền số, mà chủ động xây dựng “luật chơi” cho nền kinh tế số đang tăng tốc.

Sàn giao dịch tiền số là nền tảng trung gian cho phép người dùng mua bán, trao đổi các loại tài sản kỹ thuật số như Bitcoin, Ethereum hay Tether. Chúng đóng vai trò “mạch máu” của thị trường tài sản số, kết nối cung – cầu, cung cấp thanh khoản, bảo đảm an toàn giao dịch và thu phí trên mỗi lệnh khớp.

Mặc dù được gọi là “tiền”, song tại hầu hết các quốc gia, tiền số được xếp vào nhóm tài sản đầu tư, không phải phương tiện thanh toán hợp pháp. Do đó, lợi nhuận từ hoạt động mua bán, chuyển nhượng tiền số thường được xem là thu nhập chịu thuế hoặc lãi vốn (capital gain) – tương tự như với cổ phiếu hay bất động sản.

Hiện chưa có quy chuẩn thuế toàn cầu cho tiền số, do đặc thù mới mẻ và biến động của loại hình này. Một số nước lựa chọn đánh thuế cao để kiểm soát rủi ro, trong khi nhiều quốc gia khác lại nới lỏng chính sách thuế nhằm thu hút vốn đầu tư và nhân lực công nghệ blockchain.

Tại Mỹ, thu nhập từ giao dịch tiền số được phân loại theo thời gian nắm giữ và hình thức lợi nhuận. Giao dịch dưới một năm bị đánh thuế theo thuế suất thu nhập thông thường từ 10–37%, trong khi tài sản giữ trên một năm được hưởng thuế suất lãi vốn dài hạn chỉ từ 0–20%. Ngược lại, Singapore hiện vẫn là “thiên đường thuế” cho tiền số khi không đánh thuế lãi vốn, qua đó thu hút mạnh giới đầu tư quốc tế.

Tại Việt Nam, Bộ Tài chính mới đây đã đề xuất áp mức thuế 0,1% cho mỗi giao dịch tài sản số, tương tự như thuế chuyển nhượng chứng khoán. Động thái này không chỉ hướng tới đảm bảo công bằng chính sách thuế, mà còn đặt nền móng pháp lý cho thị trường tài sản số hợp pháp trong tương lai gần.

Đề xuất được xem là bước chuẩn bị cần thiết cho sự ra đời của các sàn giao dịch được cấp phép, nơi giao dịch tài sản số diễn ra minh bạch, có kiểm soát. Hiện một số định chế tài chính lớn như MBBank, TCBS, SSI, VIX đã bắt đầu xây dựng hạ tầng và hệ sinh thái tài chính số để đón đầu xu hướng này.

Đáng chú ý, trong tháng 9/2025, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã ký ban hành Nghị quyết 05/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam trong 5 năm. Theo đó, tổ chức vận hành sàn giao dịch phải có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, trong đó ít nhất 35% thuộc sở hữu của từ hai định chế tài chính hoặc công nghệ lớn như ngân hàng, công ty chứng khoán, quản lý quỹ hoặc bảo hiểm.

Nhà đầu tư nước ngoài được giới hạn sở hữu tối đa 49% vốn điều lệ, và chỉ các tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép mới được phép hoạt động, quảng cáo hoặc cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa.

Với việc thiết lập khung pháp lý và cơ chế thuế rõ ràng, Việt Nam đang tiến một bước dài trên hành trình đưa thị trường tài sản số ra khỏi “vùng xám”, hướng tới một môi trường đầu tư minh bạch, an toàn và hội nhập với xu hướng tài chính số toàn cầu.