Chính sách tiền tệ Nhật Bản trước ngã rẽ: Khi BOJ bắt đầu rút dần khỏi ETF

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ngày thứ Sáu đã giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 0,5% như thị trường dự đoán, đồng thời công bố kế hoạch đột phá nhằm bắt đầu thoái vốn khỏi khối lượng khổng lồ các quỹ ETF mà cơ quan này nắm giữ. Đây được xem là bước đi quan trọng tiếp theo trong chiến dịch bình thường hóa chính sách tiền tệ dưới thời Thống đốc Kazuo Ueda.

Thoái vốn ETF: Cam kết kéo dài cả thế kỷ

Theo thông báo, BOJ sẽ từng bước bán ra khối ETF trị giá 75 nghìn tỷ yên (tương đương 508 tỷ USD), vốn được tích lũy trong giai đoạn nới lỏng cực độ dưới thời cựu Thống đốc Haruhiko Kuroda. Tuy nhiên, tốc độ bán ra được công bố cho thấy sự thận trọng tối đa.

 

 

Với mức bán khoảng 330 tỷ yên theo giá trị sổ sách mỗi năm – chỉ tương đương 0,5% tổng lượng nắm giữ – tiến trình này có thể kéo dài hơn một thế kỷ. Ông Ueda thẳng thắn thừa nhận: “Chúng ta sẽ không còn ở đây sau 100 năm nữa, nhưng ý định của chúng tôi là tiếp tục bán trong hơn 100 năm tới.” Tốc độ “thận trọng” này phản ánh mối lo ngại sâu sắc của BOJ rằng bất kỳ cú sốc nào do bán tháo ETF cũng có thể gây bất ổn cho hệ thống tài chính Nhật Bản.

 

Con số trên còn khiêm tốn hơn nhiều so với dự báo của các chuyên gia Goldman Sachs, vốn ước tính BOJ có thể bán ra từ 600 tỷ đến 1.200 tỷ yên mỗi năm. Bài học nhãn tiền từ cú biến động dữ dội sau lần tăng lãi suất thứ hai vào năm 2024 – sự kiện dẫn đến cú sụt mạnh nhất của thị trường chứng khoán Nhật kể từ khủng hoảng Lehman Brothers – dường như vẫn còn in đậm trong tâm trí nhà điều hành.

 

 

Xu hướng “diều hâu” gia tăng

Dù giữ nguyên lãi suất, cục diện chính sách tiền tệ lại hé lộ sức ép ngày càng lớn cho việc thắt chặt. Lần đầu tiên kể từ khi ông Ueda nhậm chức năm 2023, hai thành viên Hội đồng – Hajime Takata và Naoki Tamura – đã bỏ phiếu ủng hộ nâng lãi suất lên 0,75%, với những lo ngại khác nhau về rủi ro lạm phát.

 

Động thái bất đồng này phản ánh đà gia tăng quan điểm “diều hâu” trong nội bộ BOJ, đặc biệt khi nền kinh tế Nhật cho thấy sức chống chịu trước các yếu tố bất lợi bên ngoài, trong đó có căng thẳng thương mại với Mỹ. Thông cáo chính sách của BOJ tiếp tục khẳng định niềm tin rằng lạm phát sẽ tiệm cận mục tiêu 2% trong nửa sau của chu kỳ dự báo ba năm.

 

 

Khả năng tăng lãi suất trong tháng 10

Thị trường hiện dồn sự chú ý vào cuộc họp chính sách ngày 29–30/10, khi thị trường hoán đổi lãi suất đã phản ánh xác suất hơn 50% cho một đợt tăng lãi suất. Phát biểu sau cuộc họp, ông Ueda cũng không loại trừ khả năng nâng lãi suất trong tháng 10, nhấn mạnh lập trường “phụ thuộc dữ liệu”, đồng thời lưu ý BOJ “không nhất thiết phải chờ đầy đủ mọi dữ liệu mới hành động.”

 

Những yếu tố then chốt sẽ ảnh hưởng tới quyết định tháng 10 bao gồm khảo sát Tankan công bố ngày 1/10 và cuộc bầu cử lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do (LDP) ngày 4/10. Thông thường, bất ổn chính trị hạn chế không gian hành động của ngân hàng trung ương, nhưng bối cảnh kinh tế hiện nay có thể đủ mạnh để biện minh cho bước đi bình thường hóa chính sách.

 

Hệ quả thị trường và bối cảnh chiến lược

Ngay sau thông báo, chỉ số Nikkei 225 đảo chiều, giảm 0,6% khi kết thúc phiên; lợi suất trái phiếu chính phủ tăng trên toàn đường cong lợi suất do kỳ vọng thắt chặt chính sách gia tăng; đồng yên ban đầu mạnh lên nhưng sau đó mất phần lớn mức tăng.

 

Về mặt chiến lược, khối lượng ETF mà BOJ nắm giữ – tích lũy trong những năm thực hiện nới lỏng định lượng – có giá trị sổ sách khoảng 37 nghìn tỷ yên và gần 70 nghìn tỷ yên theo giá thị trường hiện tại. Kể từ khoảng năm 2020, BOJ đã trở thành cổ đông lớn nhất của thị trường chứng khoán Nhật, tạo ra những méo mó chưa từng có mà nay họ buộc phải tháo gỡ một cách thận trọng.

 

 

Kết luận

Quyết định ngày thứ Sáu thể hiện rõ nỗ lực cân bằng mong manh giữa mục tiêu bình thường hóa chính sách và duy trì ổn định thị trường. Kế hoạch bán ETF khẳng định cam kết thoái lui khỏi các chính sách phi truyền thống, nhưng tốc độ siêu thận trọng lại phản ánh nỗi lo sâu xa về rủi ro bất ổn. Với xu hướng “diều hâu” dần lấn át và nền tảng kinh tế vững hơn, cuộc họp tháng 10 hứa hẹn trở thành cột mốc quan trọng định hình lộ trình chính sách tiền tệ của Nhật Bản.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư.