Cấp bách đưa một triệu tỉ đồng ‘vốn đọng’ ra nền kinh tế

Điều lo lắng nghiêm trọng hơn là tình trạng nợ nhóm 2 đang tăng nhanh, là dấu hiệu sớm về nguy cơ chuyển nhóm nợ thành nợ xấu từ quý 2 và 3/2025, khi hầu hết các khoản vay đã được tái cấu trúc theo thông tư 02/2023 đã hết thời hạn gia hạn. Tỷ lệ nợ xấu của các tổ chức tín dụng trong nước đang là mối lo ngại hàng đầu. Chưa kể đến khó khăn pháp lý trong việc thu hồi tài sản bảo đảm, đặc biệt là bất động sản. Cần có biện pháp cụ thể và kịp thời để kiểm soát và giảm thiểu rủi ro nợ xấu trong tương lai.

Xử lý các khoản nợ xấu, qua đó đưa dòng tiền quay lại nền kinh tế là bài toán khó. Để xử lý nợ xấu cần sớm luật hóa quyền thu giữ tài sản bảo đảm và phát triển thị trường mua bán nợ.

Báo cáo tài chính quý 1/2025 của các ngân hàng niêm yết đã cho thấy tình trạng nợ xấu đang tăng trở lại, vượt quá ngưỡng 3% - mức cảnh báo theo tiêu chuẩn quốc tế. Đặc biệt, một số ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu tiềm ẩn hoặc vượt quá 4-5%, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực cho vay cá nhân và tiêu dùng như TPBank, VIB, VPBank. Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), giá trị nợ xấu phát sinh trong hai tháng đầu năm 2025 là khoảng 34.000 tỷ đồng, làm tăng tổng giá trị nợ xấu lên 1,06 triệu tỷ đồng tính đến cuối tháng 2/2025. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là khó khăn trong việc thu hồi tài sản bảo đảm, chủ yếu từ nguồn bất động sản.

Để xử lý nợ xấu, thì ngoài việc luật hóa quyền thu giữ TSBĐ, một trong những giải pháp hiệu quả là phát triển thị trường mua bán nợ. Mới đây Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã công bố dự thảo Thông tư quy định về hoạt động của công ty con, công ty liên kết của TCTD trong lĩnh vực quản lý nợ và khai thác tài sản (AMC).

Theo đó, khoản nợ AMC thực hiện quản lý, khai thác theo ủy quyền là nợ xấu sẽ gồm cả nội và ngoại bảng. Với khoản nợ AMC được mua, bán, chỉ bao gồm các khoản nợ xấu nội bảng, ngoại bảng phát sinh từ nghiệp vụ cho vay, khoản trả thay cho bảo lãnh, khoản phải thu từ hợp đồng cho thuê tài chính.

Theo NHNN, hoạt động của tổ chức tín dụng hiện nay đa dạng hơn so với thời điểm ban hành Quyết định 1390/2002/QĐ-NHNN. Do đó, việc tiếp nhận, xử lý các khoản nợ theo ủy quyền của AMC cần được mở rộng để đảm bảo có nguồn lực xử lý các khoản nợ xấu phát sinh trong hoạt động của TCTD.

Ngoài ra, việc quy định phạm vi khoản nợ được tiếp nhận, quản lý, xử lý theo ủy quyền; mua, bán là khoản nợ xấu phù hợp với mục tiêu chính của việc thành lập công ty quản lý nợ, giúp công ty quản lý nợ tập trung xử lý với các khoản nợ xấu. Đồng thời, tránh được việc TCTD lợi dụng hoạt động của công ty quản lý nợ để mua, bán nợ, làm thay đổi số liệu, tình hình nợ xấu.

Cấp bách đưa một triệu tỉ đồng ‘vốn đọng’ ra nền kinh tế — Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng buộc các tổ chức tín dụng phải có giải pháp kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động cho vay để giảm bớt rủi ro.

Tuy nhiên, một số đại biểu Quốc hội vẫn nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết xây dựng hành lang pháp lý phát triển thị trường mua bán nợ, như giải pháp căn cơ để xử lý nợ xấu trong hệ thống TCTD.

Đại biểu Huỳnh Thị Phúc khuyến nghị bổ sung một điều luật mới, khuyến khích phát triển thị trường mua bán nợ, hình thành các quỹ đầu tư vào nợ xấu và đơn giản hóa thủ tục mua bán nợ quy mô lớn. Đồng thời, hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường mua bán nợ nhằm hoàn thiện hệ sinh thái xử lý nợ xấu theo cơ chế thị trường.

Theo đại biểu này, cần xem thị trường mua bán nợ xấu là một cấu phần chính thức trong hệ sinh thái tài chính – ngân hàng để xử lý nợ xấu theo hướng thị trường, minh bạch và hiệu quả hơn.

Bổ sung, TS Châu Đình Linh, giảng viên trường Đại học Ngân hàng TPHCM, cho rằng hoạt động mua bán nợ xấu chỉ dừng ở “phương thức hợp đồng”, chưa có cơ chế chuyển nợ thành một loại hàng hoá có thể chuyển nhượng. Vì vậy, phải hướng đến việc xem nợ xấu là hàng hoá có chiết khấu hấp dẫn và được định giá.

“Mọi hoạt động xử lý nợ có thể chuyển thành mua bán nợ, theo đó, tổ chức mua nợ sẽ tiếp nhận vấn đề thu hồi nợ, xử lý tài sản đảm bảo, hoặc tham gia tái cơ cấu. Muốn vậy, cần phải xây dựng tiêu chuẩn thẩm định nợ và khuyến khích nhiều chủ thể tham gia thị trường, như VAMC, DATC, các quỹ đầu tư”, chuyên gia này nói.