BID: Quy mô lớn chưa đủ, bài toán nằm ở khả năng sinh lời

Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BID) đang sở hữu một trong những lợi thế lớn nhất ngành ngân hàng: quy mô tài sản, dư nợ và mạng lưới thuộc nhóm dẫn đầu hệ thống. Nhưng nghịch lý là khả năng sinh lời lại chưa tương xứng.

Vì vậy, câu chuyện của BID trong giai đoạn tới không còn đơn thuần là cho vay được bao nhiêu, mà là ngân hàng có thể kiếm được nhiều lợi nhuận hơn trên quy mô khổng lồ hiện tại hay không.

Cuối quý 2/2026, tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản của BID chỉ đạt khoảng 1,01%, thấp hơn đáng kể so với CTG và VCB. Biên lãi thuần cũng chỉ ở mức 2,13%, trong khi CTG đạt 2,73% và VCB đạt 2,80%. Chất lượng tài sản là một phần nguyên nhân: tổng nợ xấu và nợ nhóm 2 của BID lên khoảng 3%, còn tỷ lệ bao phủ nợ xấu chỉ 73%, thấp hơn khá xa hai ngân hàng quốc doanh còn lại.

Điểm tích cực là biên lãi đang có cơ sở phục hồi. Năm 2026, biên lãi thuần được kỳ vọng tăng lên khoảng 2,25% từ mức 2,12% năm trước. Thu nhập lãi thuần vì vậy có thể tăng hơn 20%, trở thành động lực chính giúp lợi nhuận trước dự phòng tiếp tục tăng khoảng 15%. Nói cách khác, nếu BID cải thiện được hiệu quả sử dụng bảng cân đối kế toán, ngân hàng không nhất thiết phải đẩy tín dụng quá mạnh vẫn có thể tạo ra tăng trưởng lợi nhuận.

Nhưng đây cũng chính là điểm cần thận trọng. Phần lợi nhuận tăng thêm từ biên lãi có thể bị “ăn” bớt bởi chi phí dự phòng. Chi phí tín dụng năm 2026 được kỳ vọng tăng lên 1,07% từ 0,97%, trong khi tỷ lệ nợ xấu cuối năm có thể lên khoảng 1,55%. Vì vậy, dù lợi nhuận trước dự phòng tăng khá tốt, lợi nhuận sau thuế dành cho cổ đông chỉ được kỳ vọng tăng khoảng 10%.

Mâu thuẫn của BID vì thế khá rõ: ngân hàng có quy mô rất lớn và biên lãi đang phục hồi, nhưng chất lượng tài sản khiến một phần thành quả phải dành cho dự phòng. Trong 1–2 quý tới, nếu nợ xấu được kiểm soát đồng thời biên lãi tiếp tục cải thiện, tăng trưởng lợi nhuận có thể trở nên thuyết phục hơn. Ngược lại, nếu chi phí vốn duy trì cao hoặc nợ xấu tiếp tục tăng, sự phục hồi của biên lãi sẽ chưa đủ để tạo ra bước chuyển rõ rệt về khả năng sinh lời.

Một vấn đề khác là vốn. Sau đợt phát hành riêng lẻ trong quý 1, hệ số an toàn vốn đã cải thiện nhưng vốn cấp 1 của BID vẫn thấp hơn CTG và VCB. Ngân hàng vì vậy có thể cần tiếp tục tăng vốn để duy trì tăng trưởng tín dụng dài hạn. Tuy nhiên, vốn mới chỉ thực sự tạo giá trị nếu BID nâng được tỷ suất sinh lời; nếu hiệu quả sử dụng vốn không cải thiện đủ nhanh, việc phát hành thêm cổ phiếu có thể làm chậm tốc độ tăng lợi nhuận và giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu.

Vì vậy, luận điểm đáng chú ý ở BID không phải là ngân hàng sẽ tiếp tục lớn hơn bao nhiêu, mà là khả năng chuyển từ “tăng quy mô” sang “tối ưu khả năng sinh lời”. Biên lãi phục hồi là bước đầu thuận lợi, nhưng chất lượng tài sản và hiệu quả sử dụng nguồn vốn mới sẽ quyết định liệu sự cải thiện này có trở thành xu hướng bền vững hay không.

Nhà đầu tư muốn tham khảo vùng giá tích sản và mức giá mục tiêu của BID có thể liên hệ qua thông tin trên trang tiểu sử.