Áp thuế 163%: Đòn chí mạng vào xuất khẩu tôn thép Việt

Mỹ áp thuế chống bán phá giá lên tới 163% đối với tôn mạ Việt Nam và thuế chống trợ cấp có thể chạm 257,8%, gây áp lực lớn về pháp lý. Tuy nhiên, các doanh nghiệp lớn như Hoa Sen, Nam Kim, Hòa Phát đã chủ động dừng xuất khẩu sang Mỹ từ trước, đồng thời tái cấu trúc chiến lược để hạn chế tác động. Phán quyết cuối cùng của ITC vào 9/10/2025 sẽ quyết định việc các mức thuế này có chính thức áp dụng hay không.

Trước đòn đánh thuế "khủng" từ Mỹ, các doanh nghiệp thép Việt Nam đã có động thái thích ứng kịp thời. Bằng việc chủ động dừng xuất khẩu ngay sau công bố mức thuế sơ bộ, những tên tuổi như HPG, HSG, NKG và GDA đã cho thấy sự nhạy bén, giúp họ né tránh đáng kể tác động tiêu cực từ quyết định cuối cùng này.

Ngày 26/8/2025, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) công bố kết luận cuối cùng trong cuộc điều tra chống bán phá giá (CBPG) và chống trợ cấp đối với sản phẩm thép chống ăn mòn (CORE), bao gồm tôn mạ, nhập khẩu từ Việt Nam cùng 9 quốc gia khác gồm Úc, Brazil, Canada, Mexico, Hà Lan, Nam Phi, Đài Loan, Thổ Nhĩ Kỳ và UAE.

Đối với Việt Nam, mức thuế CBPG cuối cùng dao động từ 87% đến 163%. Đáng chú ý, Hoa Sen (HSG) bị áp mức 110%, gần gấp đôi so với trước, trong khi Nam Kim (NKG), Tôn Đông Á (GDA) và Hòa Phát (HPG) lần lượt chịu 95%, 87% và 95%.

Song song, thuế chống trợ cấp được ấn định từ 0,3% đến 257,83%. Ở nhóm doanh nghiệp lớn, HSG gần như không bị tác động với mức 0,3%, còn GDA, HPG và NKG chịu chung 1,29%. Ngược lại, một loạt doanh nghiệp khác như 190 Steel Pipe, Vietnam Germany Steel, Vietnam Steel Pipe, Vina One Steel, VNSTEEL - Thang Long Coated Sheets và VNSTEEL - Vietnam Steel Corp bị áp mức thuế “kịch trần”, từ 140% lên tới 257,8%, cao hơn đáng kể so với kết quả sơ bộ.

Bước tiếp theo sẽ diễn ra vào 9/10/2025, khi Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (ITC) ra phán quyết cuối cùng về thiệt hại đối với ngành thép nội địa. Để mức thuế này chính thức có hiệu lực, cần sự đồng thuận của cả DOC và ITC – một cơ quan kết luận hành vi phá giá, một cơ quan đánh giá tác động thiệt hại. Nếu ITC “gật đầu”, thuế CBPG và thuế chống trợ cấp sẽ ngay lập tức được áp dụng.

Theo đánh giá của Vietcap, mức thuế cuối cùng này không tạo thêm cú sốc mới cho HPG hay các nhà xuất khẩu tôn mạ Việt, bởi mức sơ bộ trước đó vốn đã đủ cao để chặn dòng hàng sang Mỹ. Do vậy, việc tăng thêm chỉ mang tính hợp thức hóa về pháp lý.

Trong bối cảnh xu hướng bảo hộ thương mại toàn cầu gia tăng, các doanh nghiệp lớn đã sớm điều chỉnh chiến lược. Hoa Sen rút khỏi thị trường Mỹ từ tháng 9/2024, đồng thời mở rộng xuất khẩu sang khu vực khác. Nam Kim cũng dừng xuất khẩu ngay sau khi Mỹ khởi xướng điều tra, chuyển hướng sang sản xuất tôn mạ phục vụ công nghiệp và linh kiện ô tô – phân khúc biên lợi nhuận cao, ít cạnh tranh hơn.

Hòa Phát chọn chiến lược “nội địa hóa”, tận dụng đà hồi phục của thị trường bất động sản để bù đắp xuất khẩu. Dù sản lượng tiêu thụ tôn mạ 7 tháng đầu 2025 giảm 5%, tập đoàn vẫn duy trì vị thế Top 5 thị phần trong nước.