Vốn hóa thị trường chỉ đạt 70–80% GDP, chứng khoán Việt Nam có kịp “về đích”?

Dù số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán tại Việt Nam đã vượt 11 triệu, vượt mục tiêu đến 2030, quy mô vốn hóa thị trường vẫn cách xa mục tiêu 100% GDP, chỉ đạt khoảng 340 tỉ USD, đặt ra nhiều thách thức cho thị trường.

Quy mô vốn hóa vẫn “dậm chân”

Theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu cần đạt 100% GDP vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, với vốn hóa hiện tại chỉ đạt khoảng 70-80% GDP, thị trường vẫn còn một khoảng cách đáng kể để “về đích”.

Ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó tổng giám đốc Công ty Chứng khoán Kiến Thiết, cho biết: “Vốn hóa thị trường phản ánh mức độ phát triển của nền tài chính. Để đạt mục tiêu 100% GDP, cần nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó khuyến khích doanh nghiệp lớn lên sàn giữ vai trò quan trọng”.

Ông Ngọc nhấn mạnh nhiều doanh nghiệp lớn, đặc biệt doanh nghiệp nhà nước và các tập đoàn tư nhân đầu ngành, vẫn chưa lên sàn. Đây là những “hàng hóa tốt” có thể mở rộng quy mô vốn hóa nhanh chóng nếu được niêm yết.

Cải thiện chất lượng doanh nghiệp và thanh khoản

Một trong những vấn đề hiện tại là chất lượng cổ phiếu còn hạn chế, với nhiều cổ phiếu “rác” làm giảm niềm tin nhà đầu tư. Cấu trúc nhà đầu tư còn mất cân bằng, khi phần lớn giao dịch đến từ nhà đầu tư cá nhân, khiến thị trường dễ dao động theo tâm lý ngắn hạn.

Ông Ngọc nhận định: “Thị trường chỉ thu hút dòng vốn dài hạn khi cổ phiếu niêm yết đạt chuẩn minh bạch, tài chính lành mạnh và hoạt động hiệu quả. Đồng thời, cần tăng tỉ trọng nhà đầu tư tổ chức để giảm biến động ngắn hạn”.

Ông Trần Trọng Đức, Tổng giám đốc Virtus Prosperity, bổ sung: nhiều doanh nghiệp lớn có tỉ lệ free float thấp, chưa hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài. Tỉ lệ free float trung bình nên đạt 30–50% để các quỹ quốc tế có tiếng nói trong doanh nghiệp, góp phần nâng quy mô vốn hóa toàn thị trường.

Thúc đẩy IPO và niêm yết doanh nghiệp lớn

Ngoài việc cải thiện chất lượng cổ phiếu, việc mở rộng làn sóng IPO cũng là yếu tố then chốt. Ông Đức nhấn mạnh: “Rất nhiều ‘ông lớn’ chưa niêm yết, trong khi các thương vụ bán cổ phần cho đối tác nước ngoài hay quỹ quốc tế có thể định giá lại toàn bộ thị trường”.

Ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành Chứng khoán Kafi, cho biết: các doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhà nước vẫn chưa đại chúng hóa. “Làn sóng IPO từ các công ty chứng khoán như TCBS, TPBS, VPS là ‘phát súng’ đầu tiên kích hoạt lại xu hướng niêm yết, thúc đẩy quy mô thị trường phát triển”, ông Huy nói.

Ngoài ra, việc hợp nhất 3 sàn HOSE, HNX và UPCOM và triển khai cơ chế cho các nhà môi giới nước ngoài đặt lệnh trực tiếp sẽ tạo điều kiện thuận lợi, nâng cao minh bạch, giúp thu hút dòng vốn trước thời điểm nâng hạng chính thức.

Dù Việt Nam đã đạt một số cột mốc quan trọng, như nâng hạng thị trường theo FTSE, nhưng để đạt mục tiêu vốn hóa bằng 100% GDP, thị trường chứng khoán cần:

Theo các chuyên gia, khi những giải pháp này được thực hiện đồng bộ, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tiến gần mục tiêu vốn hóa 100% GDP, nâng tầm phát triển nền tài chính quốc gia.