Vì sao Vingroup nói “tiếc nhưng đỡ áp lực” nếu không được giao dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam?
Trong cuộc phỏng vấn trên Báo Thanh Niên, ông Nguyễn Việt Quang – Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Vingroup, đồng thời là đại diện nhà đầu tư VinSpeed, đã chia sẻ toàn cảnh về đề xuất đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và quan điểm của doanh nghiệp trước những diễn biến mới.
Nhiều doanh nghiệp tham gia: tín hiệu tích cực cho môi trường đầu tư
Theo ông Quang, việc gần đây xuất hiện thêm nhiều doanh nghiệp đăng ký tham gia đầu tư đường sắt tốc độ cao là “tín hiệu rất tốt”, phản ánh tinh thần trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam khi đối diện những nhiệm vụ phát triển hạ tầng lớn.
Dù vậy, VinSpeed vẫn giữ nguyên phương án đầu tư tư nhân trực tiếp đã đăng ký ngay từ đầu:
– Nhà nước cho vay 80% tổng mức đầu tư, thời hạn 30 năm, lãi suất 0%.
– Doanh nghiệp tự thu xếp 20% còn lại.
Ông Quang khẳng định VinSpeed không thể tham gia theo hình thức PPP, vì khi đó doanh nghiệp phải tự huy động đến 80% vốn – điều “không khả thi” với một dự án có quy mô khổng lồ và lợi nhuận âm kéo dài như đường sắt tốc độ cao.
5 lợi ích lớn cho Nhà nước nếu VinSpeed đầu tư trực tiếp
Đại diện Vingroup cho rằng mô hình mà VinSpeed đề xuất đưa lại “5 điểm cộng rõ ràng” cho ngân sách và toàn nền kinh tế:
- Nhà nước chỉ phải cho vay 80%, thay vì phải tự đầu tư 100% vốn.
- Thời gian hoàn vốn rút xuống còn 30 năm, thay vì 140 năm hoặc lâu hơn.
- Tuyến đường có thể vận hành sau 5 năm, thay vì 10 năm – tạo cú hích tăng trưởng sớm.
- Không phát sinh rủi ro đội vốn, chậm tiến độ, vốn là vấn đề phổ biến của dự án công.
- Hình thành ngành công nghiệp đường sắt cao tốc nội địa, mà Nhà nước không phải trực tiếp rót vốn xây dựng ban đầu.
Bài toán tài chính: “Lỗ kéo dài là điều chắc chắn”
Ông Quang thẳng thắn cho biết các nghiên cứu quốc tế và kinh nghiệm nhiều quốc gia cho thấy: đa số dự án đường sắt cao tốc đều lỗ, ngoại trừ tuyến Bắc Kinh – Thượng Hải.
Với tuyến Bắc – Nam, VinSpeed dự tính doanh nghiệp sẽ phải chịu mức lỗ lên tới hàng chục tỷ USD.
Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi nêu rõ:
Với khoản vay 10,51 tỷ USD, riêng tiền lãi trong 10 năm đầu đã lên tới 1,05 tỷ USD/năm.
Sau 30 năm vận hành, tổng dòng tiền thu hồi chỉ khoảng 10,5 tỷ USD, thấp hơn rất nhiều so với 49,08 tỷ USD phải hoàn trả cho Nhà nước, chưa kể 10,51 tỷ USD vốn đối ứng của VinSpeed.
Ông kết luận: “Đây là ngành không thể kỳ vọng có lãi. Sau mỗi chu kỳ 30 năm, hệ thống thiết bị và đoàn tàu lại phải thay mới gần như toàn bộ”.
Nguồn tài chính bảo đảm: “Không có chuyện chạy làng”
Trước câu hỏi liệu doanh nghiệp có thể bỏ cuộc giữa chừng, ông Quang khẳng định: VinSpeed đã chuẩn bị kế hoạch tài chính cho giai đoạn 30 năm, theo thứ tự:
- Ưu tiên sử dụng cổ tức từ các công ty của ông Phạm Nhật Vượng.
- Nếu thiếu, bán cổ phần tại GSM, VinEnergo, V-Green…
- Nếu vẫn chưa đủ, bán một phần cổ phần Vingroup sau 30 năm để đảm bảo nghĩa vụ.
Ông khẳng định: “Không có chuyện ‘chạy làng’ hay ‘bỏ của chạy lấy người’”.
“Không làm đường sắt cao tốc để lấy TOD”
Trước ý kiến cho rằng doanh nghiệp tham gia để hưởng lợi từ phát triển đô thị (TOD) dọc tuyến, ông Quang bác bỏ hoàn toàn.
Ông cho biết các ga đường sắt cao tốc thường nằm xa trung tâm, TOD không mang lại giá trị đột biến. VinSpeed đã chủ động đề nghị loại TOD ra khỏi dự án để tránh hiểu nhầm và thể hiện thiện chí.
“Nếu không được giao, chúng tôi tiếc – nhưng cũng nhẹ gánh áp lực”
Ông Quang khẳng định Vingroup và VinSpeed sẽ tôn trọng mọi quyết định của Chính phủ – dù đầu tư công, PPP hay giao cho doanh nghiệp khác.
Ông nói: “Nếu không được giao, chúng tôi sẽ tiếc vì không được cống hiến cho một dự án lớn của đất nước. Nhưng ở góc độ doanh nghiệp, không làm thì cũng đỡ áp lực hơn rất nhiều”.
Đề xuất đầu tư 1,5 triệu tỷ đồng chính thức được nộp
Ngày 14/5/2025, VinSpeed đã nộp hồ sơ đăng ký đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam với tổng vốn 1,5 triệu tỷ đồng (61,35 tỷ USD).
Trong đó:
- Doanh nghiệp tự thu xếp 20% vốn (312 nghìn tỷ đồng).
- 80% còn lại đề xuất Nhà nước cho vay không lãi trong 30 năm.
Mục tiêu của VinSpeed là hoàn thành dự án vào năm 2030, tạo nền móng cho ngành công nghiệp đường sắt Việt Nam và thúc đẩy động lực tăng trưởng mới.
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay

Bàn tán về thị trường