Vì sao MSCI vẫn chưa chịu "gật đầu" với chứng khoán Việt?

Dù ghi nhận hàng loạt bước đi đột phá từ cơ chế giao dịch đến minh bạch thông tin, MSCI vẫn đặt định chế chứng khoán Việt Nam trước những "nút thắt" kinh niên về room ngoại và thanh toán bù trừ.

Rạng sáng 19/6 (giờ Việt Nam), MSCI công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu 2026. Trong báo cáo mới nhất, Việt Nam được ghi nhận thêm nhiều nỗ lực cải cách, song chưa xuất hiện bất kỳ thay đổi nào trong bảng chấm điểm khả năng tiếp cận thị trường.

Theo đánh giá của các chuyên gia, cách nhìn của MSCI đối với Việt Nam đã tích cực hơn so với năm 2025, dù điều này chưa được phản ánh bằng việc nâng điểm hay đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng.

Nhiều cải cách được ghi nhận

So với kỳ đánh giá trước, MSCI đã bổ sung hàng loạt điểm mới vào phần nhận xét về thị trường Việt Nam.

Nổi bật là việc triển khai mô hình giao dịch thông qua Global Broker, thành lập Công ty Thanh toán bù trừ Trung tâm (CCP) dự kiến vận hành từ đầu năm 2027, tiếp tục thực hiện lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh và siết quy định liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp đại chúng sẽ phải công bố tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa trước tháng 9/2026, đồng thời không được tự ý áp dụng mức giới hạn thấp hơn quy định pháp luật.

Những thay đổi này cho thấy quyết tâm cải cách của cơ quan quản lý nhằm tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Những nút thắt chưa được tháo gỡ

Dù vậy, MSCI cho rằng các điểm nghẽn quan trọng nhất vẫn tồn tại.

Giới hạn sở hữu nước ngoài tiếp tục là rào cản lớn khi ảnh hưởng tới hơn 10% quy mô thị trường cổ phiếu Việt Nam. Vì vậy, tiêu chí này vẫn bị chấm ở mức "cần cải thiện".

Tình trạng cạn room ngoại tại nhiều doanh nghiệp lớn cũng chưa được xử lý triệt để. Theo MSCI, hơn 1% tỷ trọng trong bộ chỉ số MSCI Vietnam IMI vẫn chịu tác động từ hạn chế này.

Ở lĩnh vực thanh toán bù trừ, dù cơ chế non-prefunding đã được áp dụng, tổ chức xếp hạng toàn cầu vẫn muốn chứng kiến mô hình CCP đi vào vận hành thực tế trước khi xem xét nâng đánh giá.

Một điểm mới được MSCI đặc biệt lưu ý là tỷ lệ free-float thấp tại một số doanh nghiệp niêm yết. Theo tổ chức này, lượng cổ phiếu tự do lưu hành hạn chế có thể ảnh hưởng đến tính thanh khoản, khả năng đầu tư cũng như quá trình hình thành giá trên thị trường.

Cơ hội nâng hạng vẫn còn xa

Theo các chuyên gia, khả năng Việt Nam được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng lên thị trường mới nổi trong kỳ đánh giá tháng 6/2026 vẫn khá thấp.

So với những thị trường từng được nâng hạng như Kuwait hay Saudi Arabia, Việt Nam mới dừng ở giai đoạn xây dựng và triển khai chính sách. Trong khi đó, MSCI thường chỉ trao "điểm cộng" khi các cải cách chứng minh được hiệu quả thực tế và vận hành ổn định trong thời gian đủ dài.

Nói cách khác, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đi đúng hướng nhưng vẫn còn khoảng cách giữa cam kết cải cách và kết quả được quốc tế công nhận.

Trong ngắn hạn, MSCI được dự báo sẽ tiếp tục theo dõi hiệu quả của CCP, non-prefunding cũng như các giải pháp mở rộng không gian cho dòng vốn ngoại trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nâng hạng nào.