Vì sao giá dầu vẫn kẹt ở mức gần 100 đô la một thùng?

Lượng dầu chảy ra từ Trung Đông đã phục hồi về gần mức trước khi Mỹ tấn công Iran, giai đoạn từng gây ra một trong những cú gián đoạn nguồn cung lớn nhất lịch sử. Nhưng giá dầu toàn cầu vẫn mắc kẹt trên ngưỡng 100 USD, cao hơn khoảng 40% so với thời điểm trước xung đột.

Ngay cả quyết định xả 100 triệu thùng dự trữ khẩn cấp của nhóm G7 hôm thứ Sáu cũng không kéo được giá xuống. Đây là năm lý do giải thích vì sao.

Nghịch lý của một đợt phục hồi không trọn vẹn

Lượng dầu từ Trung Đông đã quay trở lại gần mức trước chiến tranh. Nhưng giá dầu toàn cầu vẫn neo trên 100 USD, một khoảng cách khó hiểu nếu chỉ nhìn vào con số sản lượng thô. Những cú sốc giá này đang lan tỏa khắp nền kinh tế toàn cầu, tiếp thêm nhiên liệu cho lạm phát và siết chặt cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.

Ngay cả thông báo hôm thứ Sáu về việc nhóm G7 và các đối tác sẽ xả tới 100 triệu thùng dự trữ dầu và dầu diesel khẩn cấp cũng không đủ sức kéo giá xuống. Thay vào đó, một tổ hợp nhiều vấn đề cùng lúc đang giữ giá ở mức cao.

Ông Haris Khurshid, Giám đốc đầu tư tại Karobaar Capital LP (Chicago), tóm gọn vấn đề: "Chúng ta đã mất nguồn cung, rút cạn tồn kho, và làm gián đoạn khả năng chuyển dầu thô thành các sản phẩm như diesel. Việc dầu chảy trở lại không tự động sửa chữa bất kỳ điều nào trong số đó".

Vì sao giá dầu vẫn kẹt ở mức gần 100 đô la một thùng?

Lý do thứ nhất: Nỗi sợ chưa tan

Thị trường vẫn lo ngại giao tranh có thể leo thang trở lại bất kỳ lúc nào. Mỹ và Iran còn cách xa nhau trong các yêu cầu để chấm dứt chiến tranh, và dù chưa quay lại tình trạng đối đầu toàn diện như mùa xuân vừa qua, hai bên vẫn thỉnh thoảng trao đổi đòn đánh. Tháng trước, một cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhắm vào đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út đã khiến tuyến dẫn dầu huyết mạch này tê liệt, một lời nhắc nhở rõ ràng về rủi ro vẫn đang hiện hữu.

Cả Iran lẫn Mỹ đều đang tìm cách kiểm soát luồng giao thông qua eo biển Hormuz chiến lược, tuyến đường từng vận chuyển 20% lượng dầu thế giới trước chiến tranh. Bên cạnh đó, lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen đã tuyên bố phong tỏa tàu vận tải của Ả Rập Xê Út qua eo biển Bab el-Mandeb trên Biển Đỏ, đe dọa thêm một tuyến đường dầu khác.

Thị trường vì vậy đang định giá dầu không chỉ dựa trên nguồn cung thực tế trong hiện tại, mà còn dựa trên xác suất một cú sốc mới xuất hiện, và việc Mỹ triển khai thêm tàu sân bay cùng binh lính tới vùng Vịnh Ba Tư chỉ càng củng cố thêm cảm giác bất ổn đó, ngay cả khi tình trạng bế tắc hiện tại vẫn tiềm ẩn rủi ro, với việc Iran tấn công một số tàu trong nỗ lực kiểm soát eo biển Hormuz.

Lý do thứ hai: Chi phí vận chuyển tăng vọt

Dù một số tàu vẫn đang vượt qua các điểm nghẽn này, sự gián đoạn trong luồng giao thông thông thường đã đẩy chi phí đưa dầu ra thị trường lên cao. Việc đưa dầu thô ra khỏi Hormuz vẫn phụ thuộc nhiều vào các chuyến tàu con thoi qua eo biển, hoạt động chuyển tải giữa tàu với tàu, và các tuyến đường không theo thông lệ. Cước tàu chở dầu đã lập kỷ lục, hơn 1,2 triệu USD mỗi ngày để chở dầu từ vùng Vịnh Ba Tư tới Trung Quốc, chỉ càng cộng thêm vào chi phí mà người tiêu dùng cuối cùng phải gánh.

Ông Xuyi Zhao, nhà phân tích dầu mỏ cấp cao tại Guotai Junan Futures, nhận định: "Vấn đề cốt lõi là sự phục hồi về khối lượng nguồn cung không đồng nghĩa với việc hệ thống cung ứng đã được bình thường hóa hoàn toàn. Thị trường đang định giá không chỉ dựa trên lượng dầu thô được nạp lên tàu, mà còn dựa trên việc liệu những thùng dầu đó có thể được giao hàng an toàn, đáng tin cậy và với chi phí thấp hay không".

Lý do thứ ba: Tồn kho đã cạn quá sâu

Dù các lô hàng dầu từ Trung Đông đang tăng lên, tồn kho toàn cầu vẫn bị bào mòn nghiêm trọng bởi chiến tranh. Theo công ty tư vấn Energy Aspects, tồn kho toàn cầu hiện ở khoảng 4,3 tỷ thùng, giảm hơn 400 triệu thùng kể từ tháng 3, tháng đầu tiên trọn vẹn của cuộc chiến.

Trong khi đó, nhu cầu dầu toàn cầu đã phục hồi sau cú sốc ban đầu do giá cao. Tổng nhu cầu hiện ở khoảng 104,8 triệu thùng mỗi ngày, tăng 6,5 triệu thùng mỗi ngày so với đáy thời chiến hồi tháng 5, theo số liệu của Energy Aspects.

Đây chính là phần bị bỏ qua trong các bản tin chỉ tập trung vào nguồn cung: ngay cả khi dòng chảy dầu thô được khôi phục hoàn toàn về mức trước chiến tranh, thị trường vẫn cần một khoảng thời gian đáng kể để bù đắp lại phần tồn kho đã mất, trong khi nhu cầu lại đang tăng trở lại cùng lúc.

Lý do thứ tư: Khủng hoảng nhiên liệu thành phẩm

Việc dòng dầu thô quay trở lại không giải quyết được tình trạng thiếu hụt toàn cầu đối với các sản phẩm nhiên liệu thành phẩm như dầu diesel. Xuất khẩu từ hai trung tâm lọc dầu lớn của thế giới, Trung Đông và Nga, vẫn đang bị hạn chế.

Hệ quả là các nhà máy lọc dầu bên ngoài hai khu vực này phải chạy hết công suất để lấp đầy khoảng trống, chấp nhận rủi ro gián đoạn ngoài kế hoạch nếu thiết bị bị vắt kiệt công suất gặp sự cố. Họ sẵn sàng trả bất kỳ mức giá nào cần thiết để bảo đảm nguồn cung dầu thô ổn định. Đà tăng của giá diesel vì vậy đã vượt xa đà tăng của giá dầu thô, phản ánh đúng bản chất của cuộc khủng hoảng: đây không chỉ là vấn đề về lượng dầu thô sẵn có, mà là vấn đề về năng lực tinh luyện toàn cầu đang bị thu hẹp đúng vào thời điểm cần nhất.

Lý do thứ năm: Dầu trở lại vai trò công cụ phòng ngừa lạm phát

Giới hoạch định chính sách tiền tệ trên toàn thế giới đã nhiều lần đề cập tới việc giá nhiên liệu tăng đang cộng thêm áp lực lạm phát, có thể cuối cùng dẫn tới lãi suất cao hơn. Giới giao dịch cho biết, cùng với đà tăng của lợi suất trái phiếu, thị trường dầu mỏ đang trở lại vai trò công cụ phòng ngừa lạm phát, đặc biệt rõ nét trong những tuần gần đây. Đây không phải nhu cầu vật chất thực sự đối với dầu, nhưng vẫn có thể đẩy giá lên tương tự như vậy, bởi dòng vốn tài chính đang mua dầu như một tài sản phòng vệ danh mục, song song với động cơ tiêu thụ thực tế.

Hàm ý cho nhà đầu tư

Năm lý do trên cùng vẽ nên một bức tranh quan trọng với nhà đầu tư: đừng nhầm lẫn giữa phục hồi nguồn cung vật lý với bình thường hóa giá cả. Đây là hai quá trình diễn ra theo tốc độ rất khác nhau.

Thứ nhất, phần bù rủi ro địa chính trị trong giá dầu hiện tại mang tính bền vững hơn là tạm thời, bởi nó phản ánh xác suất tái diễn xung đột chứ không chỉ mức độ gián đoạn hiện tại. Các vị thế phòng ngừa rủi ro năng lượng nên được duy trì ngay cả khi các chỉ số sản lượng và dòng chảy có vẻ đã cải thiện, vì chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng cao phản ánh một rủi ro vận hành thực sự, không chỉ là tâm lý thị trường.

Thứ hai, khoảng cách giữa giá dầu thô và giá sản phẩm tinh luyện (crack spread), đặc biệt với diesel, là một chỉ báo đáng theo dõi riêng biệt với giá dầu thô. Năng lực lọc dầu toàn cầu đang là điểm nghẽn thực sự, và các doanh nghiệp lọc dầu nằm ngoài khu vực Trung Đông và Nga, đặc biệt tại châu Á và Mỹ, có thể hưởng lợi từ biên lợi nhuận lọc dầu mở rộng trong giai đoạn này.

Thứ ba, việc dầu quay lại vai trò công cụ phòng ngừa lạm phát trong bối cảnh lợi suất trái phiếu tăng tạo ra một vòng phản hồi đáng chú ý: lo ngại lạm phát đẩy dòng vốn tài chính vào dầu, giá dầu cao hơn lại củng cố thêm lo ngại lạm phát. Vòng xoáy này có thể khiến giá dầu duy trì ở mức cao lâu hơn những gì các yếu tố cung-cầu vật lý thuần túy biện minh được, một yếu tố cần tính đến khi định giá các tài sản nhạy cảm với lạm phát trong danh mục.

--------------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương.