Vì sao ETF chưa "đổ tiền" dù Việt Nam đã được nâng hạng?

FTSE đã chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm mới nổi thứ cấp, nhưng kèm giai đoạn rà soát giữa kỳ vào tháng 3/2026 trước khi có hiệu lực chính thức ngày 21/9/2026. Tổng dòng vốn dự kiến đổ vào khoảng 3,4 tỷ USD, trong đó dòng chủ động có thể giải ngân sớm, còn dòng ETF thụ động sẽ giải ngân theo từng đợt khi hiệu lực bắt đầu.

Ước tính, quá trình nâng hạng có thể mang về khoảng 3,4 tỷ USD vốn ngoại cho thị trường Việt Nam. Trong đó, dòng tiền thụ động khoảng 1,5 tỷ USD sẽ chỉ thực sự giải ngân khi cổ phiếu Việt được thêm vào rổ chỉ số, còn 1,9 tỷ USD vốn chủ động được kỳ vọng đón đầu xu hướng, tạo lực đẩy cho thị trường trước thời điểm hiệu lực.

FTSE Russell vừa chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên (Frontier) lên mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging) vào ngày 8/10, sau 7 năm theo dõi. Tuy nhiên, quyết định này đi kèm điều kiện kiểm tra giữa kỳ (interim review) vào tháng 3/2026 trước khi có hiệu lực chính thức vào ngày 21/9/2026.

Theo văn bản từ FTSE/LSEG, giai đoạn rà soát sẽ tập trung đánh giá tiến độ mở quyền giao dịch qua các nhà môi giới quốc tế (global brokers) – yếu tố được xem là “nút thắt kỹ thuật” cuối cùng để thị trường Việt Nam đủ điều kiện vận hành theo chuẩn mới nổi. Kế hoạch chia đợt triển khai cũng sẽ được FTSE công bố sau kỳ kiểm tra này.

Công ty Chứng khoán SHS nhận định, đây là tiền lệ chưa từng có, khi FTSE vừa công bố nâng hạng vừa gắn thêm điều kiện rà soát giữa kỳ — điều không xuất hiện trong các trường hợp trước như Kuwait, Romania hay Saudi Arabia. Theo SHS, động thái này phản ánh cách tiếp cận thận trọng của FTSE, nhưng không làm thay đổi bản chất tích cực của việc nâng hạng.

Về dòng vốn, HSBC ước tính tổng quy mô vốn ngoại có thể đạt khoảng 3,4 tỷ USD, gồm 1,9 tỷ USD dòng tiền chủ động (active funds) giải ngân sớm để đón đầu sự kiện và 1,5 tỷ USD dòng tiền thụ động (passive ETF) chỉ vào sau khi cổ phiếu Việt được chính thức thêm vào rổ chỉ số.

Các chuyên gia phân tích cho rằng, dòng vốn chủ động có thể bắt đầu giải ngân rải rác từ nay đến trước 21/9/2026, trong khi ETF sẽ mua theo từng giai đoạn (tranches) vào các thời điểm FTSE công bố sau kỳ rà soát tháng 3/2026. Tiền lệ tại Kuwait năm 2018 cho thấy, FTSE thường chia nâng hạng thành hai đợt để tránh biến động mạnh, thay vì giải ngân ồ ạt ngay sau khi công bố.

Việc chia nhỏ lộ trình không chỉ giúp giảm áp lực bán ra tại nhóm thị trường bị loại khỏi chỉ số Frontier mà còn ổn định giá cổ phiếu khi Việt Nam được thêm vào rổ Emerging. Cơ chế này đảm bảo tính nhất quán – mỗi thị trường chỉ được xếp trong một nhóm chỉ số duy nhất, và lộ trình luôn gắn với các kỳ điều chỉnh định kỳ tháng 3 hoặc tháng 9.

Theo SHS, tác động của việc nâng hạng sẽ lan tỏa mạnh mẽ đến thanh khoản, khả năng huy động vốn và định giá cổ phiếu Việt Nam trong trung – dài hạn. Những mã vốn hóa lớn, thanh khoản cao và room ngoại còn dư địa như VIC, VHM, MSN, VNM, HPG, SSI, VND, VCI, GEX, SHB, FPT và VJC được xem là nhóm hưởng lợi trực tiếp, đặc biệt FPT nổi lên như gương mặt mới nhờ đáp ứng tốt tiêu chí “kỹ thuật chỉ số”.

Quyết định nâng hạng kèm điều kiện của FTSE vừa là thách thức, vừa là cơ hội để Việt Nam hoàn thiện toàn diện cơ chế thị trường, chuẩn bị đón làn sóng vốn ngoại lớn khi hiệu lực chính thức vào năm 2026.