Vàng đang "viết lại luật chơi"?

Bằng chứng là tỷ trọng dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương đã vượt qua trái phiếu Bộ Tài chính Mỹ. Xu hướng phi đô la hóa trỗi dậy mạnh mẽ cùng sự bất ổn từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang biến vàng thành thứ vũ khí chiến lược tối thượng trên bàn cờ kinh tế.

Việc giá vàng lần đầu vượt mốc 5.000 USD/ounce vào đầu năm 2026 không đơn thuần là một cơn sốt giá. Đằng sau những con số kỷ lục là một sự dịch chuyển sâu rộng trong hệ thống tài chính thế giới, nơi vàng đang dần vượt khỏi vai trò tài sản trú ẩn để trở thành công cụ chiến lược của các quốc gia.

Trong nhiều thập kỷ, vàng chủ yếu được xem là “hầm trú ẩn” mỗi khi chiến tranh, lạm phát hay khủng hoảng tài chính xuất hiện. Tuy nhiên, năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng khi kim loại quý này ngày càng giữ vị trí trung tâm trong cơ cấu dự trữ quốc gia.

Dữ liệu từ Ngân hàng Trung ương châu Âu cho thấy vàng hiện chiếm 27% tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu, vượt tỷ trọng tài sản bằng đồng euro và cả trái phiếu Chính phủ Mỹ. Đây không chỉ là hệ quả của việc giá vàng tăng mạnh mà còn phản ánh lựa chọn có chủ đích từ các ngân hàng trung ương trên toàn thế giới.

Khảo sát mới nhất của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy gần 9 trên 10 nhà quản lý dự trữ tin rằng lượng vàng do các ngân hàng trung ương nắm giữ sẽ tiếp tục tăng trong năm tới. Đáng chú ý, gần một nửa số ngân hàng trung ương được khảo sát có kế hoạch mua thêm vàng trong năm 2026 - mức cao nhất từng được ghi nhận.

Sự thay đổi này phản ánh một xu hướng lớn hơn: giảm phụ thuộc vào đồng USD.

Trong nhiều năm, USD là nền tảng của hệ thống tài chính toàn cầu. Nhưng hiện nay, ngày càng nhiều quốc gia tìm cách đa dạng hóa dự trữ, hạn chế rủi ro từ các biến động chính sách và địa chính trị.

Theo khảo sát của Hội đồng Vàng Thế giới, gần 3/4 các nhà quản lý dự trữ dự báo tỷ trọng USD trong kho dự trữ toàn cầu sẽ tiếp tục giảm trong 5 năm tới. Đây được xem là một thay đổi mang tính cấu trúc chứ không phải hiện tượng ngắn hạn.

Khối BRICS đang nổi lên như một trong những động lực quan trọng của xu hướng này. Việc thử nghiệm các công cụ thanh toán được bảo đảm một phần bằng vàng đã tạo thêm nhu cầu lớn đối với kim loại quý, đồng thời củng cố vai trò của vàng trong thương mại và thanh toán quốc tế.

Hệ quả là nhu cầu vàng toàn cầu liên tục lập kỷ lục mới. Giá trị dự trữ vàng trên thế giới hiện đã vượt mốc 4.000 tỷ USD, cho thấy sức hút ngày càng lớn của tài sản từng được xem là truyền thống này.

Một yếu tố khác thúc đẩy làn sóng tích trữ vàng là sự suy giảm niềm tin vào đồng USD và chính sách tiền tệ của Mỹ.

Những thay đổi trong định hướng điều hành của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khiến nhiều quốc gia lựa chọn vàng như một tài sản trung lập, ít chịu tác động bởi các quyết định chính trị hoặc chính sách tiền tệ của bất kỳ quốc gia nào.

Tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đã giảm đáng kể so với hơn hai thập kỷ trước. Với nhiều chuyên gia, đây không chỉ là biến động thống kê mà phản ánh sự dịch chuyển dần dần của quyền lực tài chính thế giới.

Dù giá vàng đã điều chỉnh sau khi lập đỉnh, phần lớn các tổ chức tài chính lớn vẫn giữ quan điểm lạc quan về triển vọng dài hạn. Các dự báo đều cho rằng nhu cầu từ ngân hàng trung ương, xu hướng phi đô la hóa và những bất ổn địa chính trị sẽ tiếp tục hỗ trợ giá vàng trong thời gian tới.

Điều đáng chú ý hơn cả là phạm vi sở hữu vàng đang mở rộng nhanh chóng. Không chỉ các ngân hàng trung ương, nhiều quỹ đầu tư quốc gia, quỹ bảo hiểm, tổ chức quản lý tài sản và thậm chí các quỹ liên quan đến tiền số cũng đã đưa vàng vào danh mục chiến lược.

Diễn biến này cho thấy vàng không còn chỉ là công cụ phòng thủ trong thời kỳ bất ổn. Kim loại quý đang dần trở thành một trụ cột mới của hệ thống tài chính toàn cầu và là tài sản được nhiều quốc gia xem như bảo chứng cho an ninh tài chính trong giai đoạn chuyển đổi hiện nay.