USD tái chiếm ưu thế trong cơn địa chấn Trung Đông

Cú sốc địa chính trị từ các đợt không kích của liên minh Mỹ - Israel vào Iran đã kích hoạt 'chế độ phòng thủ' trên thị trường ngoại hối. Trong khi đồng Euro chịu áp lực bán tháo, dòng vốn toàn cầu nhanh chóng tháo chạy sang các 'vịnh tránh bão' kinh điển, đẩy đồng USD và Franc Thụy Sĩ xác lập đà tăng bứt phá ngay đầu phiên giao dịch.

Đồng USD bật tăng mạnh trong phiên giao dịch đầu tuần khi dòng tiền toàn cầu dịch chuyển sang các tài sản an toàn trước diễn biến leo thang căng thẳng tại Trung Đông. Chỉ số U.S. Dollar Index (DXY), thước đo sức mạnh của đồng bạc xanh so với rổ tiền tệ chủ chốt, tăng lên sát mốc 98 điểm khi nhu cầu phòng ngừa rủi ro gia tăng.

Theo giới phân tích, các cú sốc địa chính trị quy mô lớn thường kích hoạt dòng vốn tìm đến USD nhờ tính thanh khoản vượt trội và vai trò trung tâm của đồng tiền này trong hệ thống tài chính toàn cầu. Diễn biến liên quan đến Iran càng củng cố vị thế của USD như một tài sản trú ẩn trong bối cảnh rủi ro lan rộng trên thị trường năng lượng và thương mại quốc tế.

Đồng euro suy yếu, đồng franc Thụy Sĩ tăng giá và đồng USD bật mạnh trong phiên giao dịch sáng 2/3.

Cùng với USD, đồng franc Thụy Sĩ cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Trong phiên giao dịch đầu ngày tại châu Á, franc có thời điểm tăng 0,4% lên 0,7661 franc/USD. So với euro, đà tăng còn rõ nét hơn khi franc tăng 0,6%, lên 0,9030 euro/franc — mức cao nhất kể từ năm 2015 — trước khi điều chỉnh nhẹ.

“Thị trường hiện đối mặt với quá nhiều ẩn số: xung đột sẽ kéo dài bao lâu, giá dầu có thể tăng tới mức nào và eo biển Hormuz có bị phong tỏa trong thời gian dài hay không. Phản ứng ban đầu của nhà đầu tư là giảm mức độ rủi ro và theo dõi sát diễn biến từng ngày”, ông Jason Wong, chiến lược gia tại BNZ (Wellington), nhận định.

Căng thẳng leo thang sau khi quân đội Israel tuyên bố không quân nước này đã tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Truyền thông nhà nước Iran sau đó xác nhận ông Khamenei qua đời ở tuổi 86, mở ra giai đoạn chuyển giao quyền lực đầy nhạy cảm tại Tehran. Các cuộc tấn công tiếp diễn sang ngày 1/3, trong khi Iran tuyên bố đã đáp trả bằng việc tấn công ba tàu chở dầu của Mỹ và Anh; các vụ nổ cũng được ghi nhận tại Dubai và Doha.

Giá dầu nhanh chóng trở thành tâm điểm của thị trường, tăng vọt khoảng 9% trong đầu phiên sáng 2/3 do lo ngại gián đoạn vận tải hàng hải. Sau phản ứng ban đầu, đồng yên Nhật suy yếu 0,2% xuống 156,235 yên/USD, khi giới đầu tư đánh giá tác động tiêu cực của giá năng lượng tăng cao đối với nhập khẩu dầu và triển vọng lãi suất của Nhật Bản.

Các nhà phân tích tại Morgan Stanley MUFG cho rằng khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất trong tháng 3 hoặc tháng 4 vốn đã thấp, và trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng, cơ quan này nhiều khả năng sẽ duy trì lập trường thận trọng hơn, qua đó làm suy yếu thêm triển vọng thắt chặt chính sách trong ngắn hạn.

Tại châu Âu, đồng euro giảm 0,3% xuống 1,1784 USD, trong khi bảng Anh cũng mất 0,3% còn 1,3451 USD do lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng. Theo các nhà phân tích của Wells Fargo, đồng euro đang chịu áp lực kép khi mùa tái bổ sung kho dự trữ khí đốt của châu Âu sắp bắt đầu trong bối cảnh mức dự trữ hiện ở vùng thấp kỷ lục, buộc khu vực này phải mua năng lượng đúng thời điểm giá có nguy cơ tăng mạnh.

Các đồng tiền nhạy cảm với rủi ro như AUD và NZD chịu áp lực giảm trong phiên. Đồng AUD có lúc mất tới 1,2% trước khi thu hẹp đà giảm còn 0,3% xuống 0,7096 USD, trong khi NZD giảm 0,2% xuống 0,5979 USD. Đồng nhân dân tệ Trung Quốc suy yếu 0,1% xuống 6,868 CNY/USD sau khi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc điều chỉnh tỷ giá tham chiếu nhằm hạn chế đà tăng của đồng tiền này so với USD, trong bối cảnh Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn và là khách hàng mua dầu chủ chốt của Iran.

Ngược lại, tiền tệ của các quốc gia xuất khẩu năng lượng như Canada và Na Uy tương đối ổn định trong phiên giao dịch châu Á.

Nguy cơ cú sốc năng lượng mới

Kịch bản eo biển Eo biển Hormuz bị phong tỏa trong thời gian dài cũng làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng.

Giới chức Israel cho biết chiến dịch quân sự vẫn còn nhiều mục tiêu chưa được xác định và hiện chưa tính đến phương án triển khai lực lượng mặt đất. Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định chiến dịch có thể kéo dài khoảng một tháng, làm gia tăng lo ngại về kịch bản xung đột kéo dài.

Khả năng eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày trong năm 2025 — bị phong tỏa trong thời gian dài đang trở thành mối quan ngại lớn. Theo các chuyên gia năng lượng, nếu kịch bản này xảy ra, thị trường có thể đối mặt một cú sốc năng lượng tương tự thập niên 1970, đẩy giá dầu lên vùng ba chữ số và khiến giá LNG tái lập các mức đỉnh từng ghi nhận vào năm 2022.

Trên thị trường tài chính, các chỉ số tương lai của Mỹ giảm mạnh trong phiên giao dịch đêm, phản ánh tâm lý thận trọng gia tăng của giới đầu tư trước rủi ro địa chính trị và những lo ngại mới liên quan đến tác động của việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo quá nhanh đối với các doanh nghiệp công nghệ. Trong khi đó, lĩnh vực hàng không chịu ảnh hưởng nặng nề khi hàng trăm chuyến bay tại Trung Đông bị hủy hoặc chuyển hướng do không phận bị đóng cửa vì lý do an ninh.