Trước thềm nâng hạng: Vì sao các quỹ ETF ngoại lại đua nhau rút vốn?

VN-Index có phiên bứt phá mạnh ngày gần đây, tăng hơn 49 điểm, tiến sát mốc 1.700 điểm, trong bối cảnh thị trường kỳ vọng FTSE Russell sẽ công bố quyết định nâng hạng Việt Nam lên nhóm “thị trường mới nổi hạng hai” vào ngày 8/10/2025.

Theo Chứng khoán BIDV (BSC), Việt Nam có xác suất 80% được FTSE chấp thuận nâng hạng ngay trong tháng 10/2025, và 20% khả năng lùi sang tháng 3/2026 nếu nhà đầu tư ngoại cần thêm thời gian đánh giá. Quá trình chuyển đổi dự kiến diễn ra qua 2 giai đoạn, kéo dài 6–12 tháng.

BSC cho biết, trước các đợt nâng hạng, thị trường thường tăng mạnh nhờ kỳ vọng và dòng tiền cơ cấu danh mục của quỹ ngoại, đặc biệt 6 tháng trước thông báo chính thức. Tuy nhiên, sau khi được nâng hạng, thị trường thường điều chỉnh 3–6 tháng do áp lực chốt lời và thiếu lực cầu mới.

Trường hợp ngược lại – nếu bị hạ bậc – thị trường có thể giảm trước thời điểm hiệu lực nhưng thường phục hồi nhanh nhờ định giá hấp dẫn và dòng tiền đầu cơ quay trở lại. Tổng lợi suất ròng từ các sự kiện phân hạng thường không quá lớn, song biến động ngắn hạn rất mạnh, nhất là với thị trường nhỏ, tỷ trọng vốn ETF cao.

Về diễn biến quỹ ngoại:

ETF Fubon (tham chiếu FTSE Vietnam 30 Index) đang rút ròng mạnh – hơn 8.700 tỷ đồng tính đến tháng 9/2025. Nếu Việt Nam được nâng hạng, quỹ này có thể phải thanh lý danh mục để đóng quỹ hoặc chuyển sang chỉ số mới, tạo áp lực bán lên 30 cổ phiếu trong rổ FTSE Vietnam 30. Quy mô quỹ hiện khoảng 500 triệu USD.

ETF Xtrackers đã chuyển bộ chỉ số tham chiếu từ FTSE Vietnam Index sang STOXX Vietnam Market Liquid Index trong giai đoạn 17/7 – 16/10/2025, và rút ròng khoảng 800 tỷ đồng từ đầu năm. Động thái này nhằm giảm rủi ro tracking error khi Việt Nam được FTSE nâng hạng.

➡️ Tổng kết: VN-Index đang phản ứng tích cực trước kỳ vọng nâng hạng, song BSC cảnh báo khả năng điều chỉnh ngắn hạn sau khi FTSE ra quyết định. Trong khi đó, động thái rút vốn của ETF Fubon và Xtrackers được xem là chuẩn bị cho giai đoạn tái cơ cấu dòng tiền ngoại hậu nâng hạng.