#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Trung Quốc trong vòng xoáy giảm phát: Giá hàng hóa lao dốc, doanh nghiệp thua lỗ kỷ lục 25 năm

Tình trạng giảm phát tại Trung Quốc đang trở nên nghiêm trọng hơn so với những gì các số liệu chính thức phản ánh. Phân tích cho thấy giá của hàng chục mặt hàng tiêu dùng phổ biến đã giảm mạnh kể từ năm 2023, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp thua lỗ đang ở mức cao nhất trong vòng 25 năm. Xu hướng này đang bào mòn lợi nhuận, khiến nhu cầu tiêu dùng yếu đi và đe dọa lan rộng ra toàn cầu thông qua hiện tượng “xuất khẩu giảm phát”.

1. Vòng xoáy giảm phát làm suy yếu doanh nghiệp và sức mua

Trung Quốc đang rơi vào một chu kỳ giảm phát toàn diện, nơi nguồn cung vượt xa cầu, gây tổn thương sâu sắc cho cả doanh nghiệp và người lao động. Giá hàng hóa tiêu dùng giảm kéo theo lợi nhuận sụt giảm, khiến doanh nghiệp cắt giảm đầu tư và việc làm, từ đó tiếp tục làm suy yếu sức mua - một vòng xoáy tự hủy mang tên “vòng xoáy giảm phát”. Hiện tượng này được giới chức Bắc Kinh gọi là “nội quyển” (involution) - cuộc cạnh tranh khốc liệt và tự hủy giữa các doanh nghiệp trong bối cảnh dư thừa công suất.

Thực tế cho thấy, đằng sau các con số là những câu chuyện của hàng triệu người lao động như Dương Chí Phượng (Yang Zhifeng) - một cô gái 24 tuổi tốt nghiệp đại học nhưng chật vật với các công việc thời vụ thu nhập thấp. Sau khi thất bại trong việc vận hành một quầy cocktail vì không thể cạnh tranh nổi với các chương trình giảm giá của nền tảng giao đồ ăn, cô buộc phải sống tiết kiệm cực độ với chưa đến 1,4 USD cho mỗi bữa ăn. “Tôi trở thành kiểu người tiêu dùng đã khiến chính công việc của mình sụp đổ,” cô nói - phản chiếu hoàn hảo vòng lặp nghịch lý trong nền kinh tế Trung Quốc hiện tại.

Theo phân tích, dựa trên dữ liệu từ 36 thành phố lớn, giá của 51 trên tổng số 67 mặt hàng được khảo sát đã giảm trong hai năm qua. Những nhóm hàng chịu ảnh hưởng mạnh gồm thực phẩm, hàng tiêu dùng thiết yếu, điện tử và bất động sản. Trong khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) chính thức gần như đứng yên quanh mức 0% kể từ đầu năm 2023, thực tế giá trên thị trường lại cho thấy mức giảm sâu hơn đáng kể.

2. Giá hàng hóa lao dốc, từ nhà ở, ô tô đến thực phẩm

Dữ liệu của Bloomberg cho thấy mức giảm giá mạnh diễn ra trên diện rộng. Giá nhà ở tại các thành phố lớn giảm trung bình 27% trong giai đoạn nửa đầu 2023 đến nửa đầu 2025. Các mặt hàng xa xỉ và tiêu dùng phổ biến khác cũng ghi nhận mức giảm sâu: rượu vang Greatwall giảm 29%, xe BYD giảm 27%, thịt bò bắp giảm 14%, trứng giảm 14%, khoai tây giảm 17%, và các sản phẩm điện tử gia dụng như lò vi sóng giảm 8%.

Ngay cả giá thuê nhà tại các đô thị lớn - vốn từng được tính toán cao hơn thực tế trong CPI chính thức - cũng đã giảm khoảng 9%. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng phương pháp thống kê lỗi thời của Cục Thống kê Quốc gia (NBS) đã khiến mức giảm phát thực tế bị “làm mờ”. Nhiều bộ dữ liệu chi tiết trước đây cũng đã bị gỡ bỏ, làm cho việc đánh giá sức khỏe giá cả nền kinh tế trở nên khó khăn hơn.

Sự sụt giảm giá không chỉ giới hạn ở người tiêu dùng. Một thước đo rộng hơn - chỉ số giảm phát GDP - đã giảm liên tục trong 10 quý, phản ánh tình trạng giảm phát sâu trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp. Giá polysilicon, nguyên liệu cho tấm pin năng lượng mặt trời, đã giảm xuống chỉ còn 1/5 so với đỉnh năm 2022, trong khi thép cây - vật liệu chính trong xây dựng - đã rơi xuống mức thấp nhất trong 8 năm vào tháng 5/2025.

3. Lợi nhuận doanh nghiệp thu hẹp, áp lực lan rộng toàn cầu

Hệ quả trực tiếp của đà giảm giá kéo dài là biên lợi nhuận sụt giảm trên diện rộng. Phân tích khoảng 6.000 doanh nghiệp niêm yết tại Trung Quốc cho thấy tình trạng thua lỗ lan rộng, nhiều công ty báo cáo lợi nhuận sụt mạnh do cầu yếu và chiến tranh giá. Ngay cả các tập đoàn lớn cũng phải lao vào cuộc đua cắt giảm giá để duy trì doanh số, khiến toàn ngành công nghiệp rơi vào thế “đốt vốn để tồn tại”.

Tác động của giảm phát Trung Quốc không chỉ gói gọn trong phạm vi nội địa. Với vai trò là nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới, hàng hóa Trung Quốc ngày càng rẻ đang gây sức ép giảm giá toàn cầu. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo lạm phát tiêu dùng tại Trung Quốc trung bình bằng 0% trong năm 2025, xếp thứ hai thấp nhất trong gần 200 nền kinh tế được theo dõi. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đã cảnh báo từ tháng 7 rằng Trung Quốc có thể đang “xuất khẩu giảm phát” sang các đối tác thương mại, đe dọa phục hồi giá cả toàn cầu.

Những tín hiệu này cho thấy, cuộc khủng hoảng giá cả ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới không chỉ là vấn đề của riêng Bắc Kinh. Sức lan tỏa của nó có thể làm giảm biên lợi nhuận của các tập đoàn đa quốc gia, kéo giá hàng hóa xuất khẩu xuống thấp hơn và thậm chí ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của nhiều quốc gia khác. Khi niềm tin tiêu dùng tiếp tục suy yếu và các doanh nghiệp phải cạnh tranh khốc liệt bằng giá, Trung Quốc đang tiến gần hơn đến một kịch bản giảm phát kéo dài - điều từng ám ảnh Nhật Bản trong thập niên 1990.

TỔNG KẾT

Bức tranh giảm phát tại Trung Quốc đang hiện lên rõ nét qua sự lao dốc của giá hàng hóa phổ thông, lợi nhuận doanh nghiệp thu hẹp và sức mua suy yếu trên diện rộng. Dù chỉ số CPI chính thức vẫn quanh mức 0%, thực tế trên thị trường cho thấy mức giảm giá mạnh hơn nhiều, từ hàng tiêu dùng thiết yếu đến bất động sản và sản xuất công nghiệp. Nếu không sớm có biện pháp kích thích cầu nội địa và cải cách chính sách giá, Trung Quốc có nguy cơ rơi vào một giai đoạn giảm phát kéo dài, với hệ lụy không chỉ trong nước mà còn đối với toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.