Trung Quốc khởi đầu năm mới tích cực, nhưng thách thức địa chính trị vẫn phủ bóng triển vọng

Nền kinh tế Trung Quốc đang ghi nhận những tín hiệu khởi sắc trong những tháng đầu năm khi sản xuất công nghiệp và tiêu dùng đều cải thiện. Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng phía trước vẫn đối mặt với nhiều rủi ro, đặc biệt là những biến động địa chính trị toàn cầu, bao gồm căng thẳng giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran.

Sản xuất công nghiệp tăng tốc

Theo số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố ngày 16/3, sản lượng công nghiệp của Trung Quốc trong hai tháng đầu năm tăng 6,3% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể so với mức 5,2% của tháng 12 năm ngoái. Con số này cũng vượt xa mức dự báo 5% trong khảo sát của Reuters, đồng thời đánh dấu tốc độ tăng trưởng nhanh nhất kể từ tháng 9 năm ngoái.

Động lực quan trọng cho đà tăng này đến từ sự cải thiện của hoạt động xuất khẩu, đặc biệt là nhu cầu mạnh mẽ đối với các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Sự bùng nổ của các công nghệ mới đã thúc đẩy chuỗi sản xuất công nghiệp ở các khâu thượng nguồn, qua đó hỗ trợ tăng trưởng của lĩnh vực sản xuất.

Ông Hao Zhou, nhà kinh tế trưởng tại Guotai Junan International, nhận định rằng dù rủi ro địa chính trị gia tăng và thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, các số liệu mới nhất cho thấy Trung Quốc bước vào năm mới với nền tảng tăng trưởng vững chắc hơn so với dự báo trước đó.

Tiêu dùng phục hồi nhưng vẫn thận trọng

Song song với sự cải thiện của sản xuất, doanh số bán lẻ – chỉ số phản ánh sức tiêu dùng của người dân – cũng ghi nhận sự phục hồi đáng chú ý. Trong hai tháng đầu năm, doanh số bán lẻ tăng 2,8%, cao hơn đáng kể so với mức 0,9% của tháng 12 và vượt dự báo 2,5% của các nhà phân tích.

Một phần động lực tăng trưởng đến từ kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài hơn so với năm trước. Các hoạt động du lịch và lễ hội đã thúc đẩy tổng chi tiêu du lịch tăng gần 19% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, bức tranh tiêu dùng vẫn chưa hoàn toàn sáng sủa. Chi tiêu trung bình cho mỗi chuyến du lịch nội địa giảm 0,2%, cho thấy người tiêu dùng vẫn giữ tâm lý thận trọng trong bối cảnh kinh tế còn nhiều bất ổn.

Một số dữ liệu khác cũng phản ánh sự dè dặt trong chi tiêu. Theo số liệu công bố trước đó, doanh số bán xe chở khách trong nước đã giảm tới 26% trong giai đoạn tháng 1–2 so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu là việc chấm dứt các ưu đãi thuế và cắt giảm trợ cấp của chính phủ đối với xe điện.

Đầu tư phục hồi, bất động sản vẫn là điểm yếu

Các số liệu mới cũng mang lại tín hiệu tích cực đối với hoạt động đầu tư. Đầu tư tài sản cố định, bao gồm bất động sản và cơ sở hạ tầng, tăng 1,8% trong hai tháng đầu năm – trái ngược hoàn toàn với dự báo giảm 2,1% của thị trường.

Đáng chú ý, đầu tư vào cơ sở hạ tầng tăng mạnh 11,4%, nhờ các biện pháp hỗ trợ của chính phủ và việc triển khai các công cụ tài chính mới thông qua hệ thống ngân hàng để tài trợ cho các dự án trọng điểm.

Tuy vậy, lĩnh vực bất động sản – vốn là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế Trung Quốc – vẫn tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn. Trong năm 2025, đầu tư tài sản cố định đã giảm 3,8%, đánh dấu lần suy giảm đầu tiên trong khoảng ba thập kỷ.

Nhu cầu nội địa vẫn là bài toán lớn

Mặc dù các chỉ số kinh tế đầu năm cho thấy sự cải thiện, nhiều chuyên gia cho rằng tăng trưởng của Trung Quốc vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhu cầu bên ngoài, trong khi sức cầu nội địa còn yếu.

Dữ liệu tín dụng công bố trước đó cho thấy hoạt động vay mượn của hộ gia đình tiếp tục suy giảm, phản ánh tâm lý thận trọng của người tiêu dùng.

Một dấu hiệu đáng chú ý khác là thị trường lao động. Theo số liệu của NBS, tỷ lệ thất nghiệp khảo sát toàn quốc đã tăng lên 5,3% trong hai tháng đầu năm, cao hơn mức 5,1% của tháng 12 năm ngoái.

Ông Zhaopeng Xing, chiến lược gia cấp cao về Trung Quốc tại ANZ, cho rằng không thể loại trừ khả năng nhu cầu nội địa tiếp tục chịu áp lực trong tháng 3. Tuy nhiên, các số liệu hiện tại vẫn chưa đủ để thúc đẩy ngân hàng trung ương sớm cắt giảm lãi suất.

Mục tiêu tăng trưởng thận trọng

Tại kỳ họp quốc hội thường niên vừa kết thúc, Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay trong khoảng 4,5% – 5%, thấp hơn so với mục tiêu “khoảng 5%” của năm ngoái.

Trong năm 2025, tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc phần lớn được hỗ trợ bởi thặng dư thương mại kỷ lục vượt 1.000 tỷ USD, điều này đồng thời làm gia tăng lo ngại từ nhiều đối tác thương mại về sự mất cân bằng trong thương mại toàn cầu.

Các nhà phân tích cho rằng để duy trì tăng trưởng bền vững trong dài hạn, Trung Quốc sẽ cần phải tăng cường thúc đẩy tiêu dùng trong nước, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu.

 

Rủi ro địa chính trị gia tăng

Bên cạnh những thách thức nội tại, căng thẳng địa chính trị cũng đang làm gia tăng bất ổn đối với nền kinh tế Trung Quốc. Cuộc xung đột tại Trung Đông đã đẩy giá năng lượng lên cao và gây gián đoạn thương mại toàn cầu.

Diễn biến này cũng khiến chuyến thăm dự kiến vào cuối tháng 3 của Tổng thống Donald Trump tới Bắc Kinh để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình trở nên nhạy cảm hơn.

Theo ông Zhiwei Zhang, nhà kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management, bất ổn tại Trung Đông có thể bắt đầu tác động rõ rệt đến kinh tế toàn cầu trong những tháng tới. Trong trường hợp cần thiết, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc có thể sẽ phải triển khai thêm các biện pháp tài khóa để hỗ trợ tăng trưởng.

Trong bối cảnh đó, thị trường quốc tế đang đặc biệt chú ý tới cuộc gặp sắp tới giữa lãnh đạo Trung Quốc và Mỹ. Bắc Kinh có thể tăng cường nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ nhằm giảm bớt mất cân bằng thương mại, song cuộc xung đột tại Trung Đông đang khiến bối cảnh của cuộc đối thoại trở nên phức tạp hơn.

Dù khởi đầu năm mới với những tín hiệu tích cực, con đường phục hồi của kinh tế Trung Quốc vẫn sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức trong thời gian tới, cả từ bên trong nền kinh tế lẫn những biến động khó lường của môi trường địa chính trị toàn cầu.

..................................................