Toan tính của UAE đằng sau lời chia tay các liên minh năng lượng

Chỉ trong vòng chưa đầy một tuần, UAE đã liên tiếp tạo ra những cơn địa chấn khi chính thức dứt áo rời khỏi cả OPEC+ lẫn OAPEC. Việc từ bỏ những "xiềng xích" đa phương không chỉ là một quyết định thương mại đơn thuần mà còn là bước ngoặt địa chính trị đầy toan tính. Khi bóng ma của kỷ nguyên chuyển dịch năng lượng đang cận kề, quốc gia vùng Vịnh này đã chọn cách độc hành để giải phóng tối đa năng lượng khai thác, quyết tâm vét cạn giá trị của "vàng đen" trước khi thời cuộc đổi thay.

Với tấm đệm tài chính 3.000 tỷ USD và một nền kinh tế không còn quá lệ thuộc vào dầu mỏ, UAE đang tự tin thiết lập một trật tự năng lượng mới, nơi lợi ích quốc gia được đặt lên trên mọi cam kết tập thể.

Quyết định của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất rút khỏi OPEC và OAPEC trong vòng chưa đầy một tuần đã tạo ra cú xoay trục đáng chú ý trên thị trường năng lượng. Từ ngày 1/5, UAE chính thức đứng ngoài các cơ chế phối hợp sản lượng khu vực, khép lại nhiều thập kỷ gắn bó với các liên minh dầu mỏ truyền thống.

Việc rời OAPEC – tổ chức vốn không áp hạn ngạch – không làm thay đổi nguồn cung ngay lập tức. Nhưng về bản chất, đây là tuyên bố dứt khoát về chủ quyền chính sách: UAE không còn chấp nhận bị giới hạn bởi các cơ chế tập thể vốn ngày càng kém phù hợp với mục tiêu tăng trưởng riêng.

Trọng tâm của bước đi này nằm ở bài toán sản lượng. Tập đoàn năng lượng quốc gia ADNOC đã nâng công suất lên gần 5 triệu thùng/ngày và đặt mục tiêu đạt ngưỡng này trước 2027. Dưới các cam kết cắt giảm của OPEC+, tham vọng này khó có thể реализ. Thoát khỏi ràng buộc đồng nghĩa với việc UAE có thể khai thác tối đa năng lực đã đầu tư.

Song, động cơ sâu xa hơn là cuộc đua với thời gian. Khi nhu cầu dầu mỏ toàn cầu được dự báo tiến gần đỉnh, các quốc gia xuất khẩu buộc phải tăng tốc khai thác trước khi quá trình chuyển dịch năng lượng làm xói mòn giá trị tài nguyên. Với kế hoạch chi tiêu tới 150 tỷ USD cho ngành dầu khí, UAE đang chọn cách “bơm mạnh” thay vì “giữ giá”.

Yếu tố địa chính trị cũng góp phần thúc đẩy quyết định. Những bất đồng trong cách xử lý rủi ro an ninh khu vực, đặc biệt liên quan đến căng thẳng với Iran và khác biệt quan điểm với các đối tác lớn, khiến Abu Dhabi dần rời xa cơ chế phối hợp chung. Quyền tự quyết được đặt lên trên lợi ích đồng thuận.

Đáng chú ý, UAE có đủ “đệm” để chấp nhận rủi ro này. Nền kinh tế đã đa dạng hóa mạnh, với khu vực ngoài dầu đóng góp hơn 70% GDP. Các quỹ đầu tư quốc gia quản lý khối tài sản xấp xỉ 3.000 tỷ USD – nguồn lực cho phép nước này linh hoạt giữa mục tiêu thị phần và ổn định tài khóa.

Giới phân tích cho rằng việc rời bỏ cơ chế kiểm soát sản lượng có thể tạo áp lực giảm giá trong ngắn hạn, nhưng lại mở ra cơ hội mở rộng thị phần cho UAE khi thị trường bình thường hóa. Trong một thị trường ngày càng phân mảnh, lợi thế không còn nằm ở kỷ luật tập thể mà ở tốc độ và quy mô.

Dù vậy, cách rời đi của UAE vẫn mang tính “mềm”. Các bên duy trì thông điệp hợp tác và tránh đối đầu công khai. Điều này cho thấy sự dịch chuyển đang diễn ra theo hướng tái định hình luật chơi, thay vì phá vỡ hoàn toàn trật tự cũ.

Sự kiện UAE rút lui vì thế không chỉ là câu chuyện của một quốc gia, mà là tín hiệu về giai đoạn mới của thị trường dầu mỏ – nơi các nhà xuất khẩu lớn sẵn sàng viết lại chiến lược, khi cửa sổ cơ hội không còn rộng mở như trước.