#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thông tư 08/2026/TT-BTC: Mảnh ghép quan trọng đưa thị trường chứng khoán Việt Nam tiệm cận chuẩn mới nổi của FTSE Russell

Việc Bộ Tài chính ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện cấu trúc thị trường chứng khoán Việt Nam. Đây không chỉ là một văn bản điều chỉnh kỹ thuật, mà là động thái mang tính chiến lược nhằm tháo gỡ những rào cản then chốt đối với dòng vốn ngoại, đặc biệt là các quỹ tổ chức lớn, qua đó đảm bảo đến tháng 9/2026, cổ phiếu Việt Nam được cơ cấu đúng kế hoạch trong rổ thị trường mới nổi của FTSE Russell.

Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã liên tục cải thiện về quy mô thị trường, số lượng doanh nghiệp niêm yết, thanh khoản và chất lượng hàng hóa. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất khiến tiến trình nâng hạng bị chậm lại không nằm ở yếu tố “cung”, mà nằm ở cơ chế tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN). Thông tư 08/2026/TT-BTC ra đời trong bối cảnh đó, với vai trò giải quyết trực diện các yêu cầu mà FTSE Russell và các tổ chức đầu tư quốc tế đã nhiều lần nêu ra.

Gỡ nút thắt cốt lõi: tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài

Điểm thay đổi quan trọng nhất của Thông tư là cho phép NĐTNN đặt lệnh thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu, thay vì bắt buộc phải mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại các công ty chứng khoán trong nước. Đây là một điều chỉnh mang tính “đúng chuẩn quốc tế”, bởi phần lớn các quỹ lớn trên thế giới đều giao dịch thông qua mạng lưới môi giới toàn cầu đã được chuẩn hóa về quy trình, quản trị rủi ro và tuân thủ.

Với cơ chế mới, NĐTNN vẫn đăng ký mã số giao dịch chứng khoán và mở tài khoản lưu ký tại các thành viên lưu ký trong nước; tiền và chứng khoán vẫn được thanh toán, phân bổ thông qua hệ thống của VSDC và ngân hàng thanh toán. Tuy nhiên, quá trình đặt lệnh được đơn giản hóa đáng kể, giúp giảm thời gian, chi phí và các thủ tục pháp lý phát sinh. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các quỹ quy mô lớn, nơi tốc độ và tính chuẩn hóa là yếu tố quyết định.

Hoàn thiện cơ chế NPF: mở hơn nhưng không buông lỏng

Một nội dung đáng chú ý khác là việc hoàn thiện cơ chế giao dịch không yêu cầu có đủ tiền trước (NPF). Thông tư lựa chọn cách tiếp cận cân bằng: tạo thuận lợi cho NĐTNN, nhưng vẫn giữ kỷ luật thị trường. Thay vì công bố thông tin rộng rãi khi phát sinh vi phạm nghĩa vụ thanh toán – vốn dễ gây nhiễu tâm lý – Thông tư yêu cầu báo cáo trực tiếp tới cơ quan quản lý và các đơn vị liên quan, đồng thời áp dụng các biện pháp hạn chế giao dịch NPF theo mức độ vi phạm.

Cách làm này cho thấy mục tiêu không phải là “nới lỏng bằng mọi giá”, mà là xây dựng một cơ chế giao dịch thân thiện với nhà đầu tư tổ chức nhưng vẫn đảm bảo an toàn hệ thống. Đây chính là tiêu chí quan trọng mà các tổ chức xếp hạng thị trường đánh giá rất cao.

Mở rộng phạm vi cổ phiếu NPF: hỗ trợ dòng vốn chỉ số

Thông tư 08 cũng xử lý một vấn đề kỹ thuật tồn tại lâu nay: việc giới hạn danh mục cổ phiếu được giao dịch NPF, gây khó khăn cho các quỹ mô phỏng chỉ số, đặc biệt khi một số cổ phiếu liên quan đến công ty chứng khoán hoặc công ty mẹ nằm trong rổ chỉ số. Việc không giới hạn mã cổ phiếu NPF, đi kèm cơ chế chuyển quyền sở hữu minh bạch giữa các công ty chứng khoán, giúp loại bỏ rào cản lớn đối với các quỹ ETF và quỹ thụ động.

Ở góc độ dài hạn, đây là điều kiện cần để Việt Nam đón nhận dòng vốn thụ động – nhóm vốn đang ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu dòng tiền toàn cầu.

Chuẩn hóa hoạt động của công ty quản lý quỹ nước ngoài

Việc cho phép công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài mở hai tài khoản giao dịch (một cho hoạt động của chính công ty, một cho hoạt động quản lý tài sản khách hàng) là bước điều chỉnh phù hợp với thông lệ quốc tế. Điều này giúp tăng tính minh bạch, tách bạch dòng tiền và nâng cao hiệu quả giám sát, đáp ứng yêu cầu của một thị trường mới nổi.

Góc nhìn đầu tư: không phải “sóng tin”, mà là thay đổi cấu trúc

Từ góc độ thị trường, cần nhấn mạnh rằng Thông tư 08/2026/TT-BTC không tạo ra một con sóng tăng giá tức thì. Nâng hạng là một quá trình, dòng vốn sẽ đến theo lộ trình, có độ trễ và mang tính chọn lọc cao. Tuy nhiên, tác động lớn nhất của Thông tư nằm ở việc thay đổi cách thị trường Việt Nam được nhìn nhận và định giá.

Khi khả năng tiếp cận của NĐTNN được cải thiện, đặc biệt với các quỹ chỉ số toàn cầu, thị trường Việt Nam sẽ dần tiệm cận chuẩn định giá của thị trường mới nổi. Điều này có lợi nhất cho các cổ phiếu có quy mô lớn, thanh khoản cao, tỷ lệ free-float tốt và quản trị minh bạch – những yếu tố mà dòng tiền tổ chức luôn ưu tiên.

Nền móng cho chu kỳ 2026–2030

Thông tư 08/2026/TT-BTC có thể xem là mảnh ghép quan trọng trong hành trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Thay vì tập trung vào hiệu ứng ngắn hạn, cơ quan quản lý đang đi đúng vào những vấn đề cốt lõi mà các tổ chức quốc tế đặt ra. Với nhà đầu tư, đây là tín hiệu củng cố cho kịch bản trung – dài hạn: thị trường vận hành minh bạch hơn, ổn định hơn và gắn kết chặt chẽ hơn với dòng vốn toàn cầu.