Thời đại AI: tăng năng suất, nhưng xã hội lại hụt sức cầu

Tăng năng suất => Kinh tế phát triển?

Có một niềm tin rất mạnh trong thời đại này: Chỉ cần năng suất tăng, kinh tế sẽ tăng trưởng theo.

Và AI xuất hiện, một cuộc cách mạng về năng suất đang đến. AI viết code, tối ưu quảng cáo, tự động hóa quy trình => giảm chi phí, tăng biên lợi nhuận. Doanh nghiệp làm được nhiều hơn với ít người hơn.

Ở tầng bề mặt, mọi thứ có vẻ rất rõ ràng: Hiệu quả cao hơn => Lợi nhuận cao hơn. Nhưng nền kinh tế không chỉ vận hành bằng sản xuất. Nó vận hành bằng sự trao đổi.

Ví dụ, một chiếc máy có thể tạo ra 1.000 sản phẩm thay vì 500. Nhưng hãy thử đặt ra thêm một câu hỏi: ai sẽ mua thêm 500 sản phẩm còn lại?

Trong thế kỷ 20, câu trả lời khá đơn giản

Khi doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn, họ cần nhiều lao động hơn. => Người lao động có việc làm, có lương, họ tiêu dùng. => Cỗ máy tăng năng suất nuôi chính thị trường của nó.

Nhưng cấu trúc hôm nay đã khác!

AI giúp doanh nghiệp mở rộng lợi nhuận mà không cần mở rộng lực lượng lao động tương ứng. Phần tăng thêm nằm nhiều hơn ở bảng cân đối kế toán, ít hơn ở bảng lương.

Và khi thu nhập tăng thêm nằm ở phía vốn nhiều hơn phía lao động, hành vi tiêu dùng thay đổi.

Người lao động khi có thêm 10 triệu, họ sửa nhà, mua sắm, đưa con đi học thêm.

Nhưng khi một cổ đông lớn có thêm vài trăm tỷ lợi nhuận, họ không thể ăn gấp mười lần, mặc gấp mười lần, sống trong mười căn biệt thự cùng lúc.

Phần tăng thêm đó thường đi vào tài sản, dẫn tới một nghịch lý quen thuộc:

- Doanh nghiệp báo lãi kỷ lục

- Chỉ số chứng khoán lập đỉnh

- Nhưng nhiều người vẫn nói kinh tế “không dễ thở”

Đó là cấu trúc phân phối lợi nhuận trong nền kinh tế.

Công nghệ không sai, nó không có đạo đức hay ý đồ!

Công nghiệ chỉ khuếch đại những gì đã tồn tại. => Nếu nền kinh tế có cơ chế lan tỏa lợi ích rộng, AI có thể trở thành động lực thật sự cho tiêu dùng và tăng trưởng. Còn nếu nền kinh tế đã có xu hướng để lợi ích nghiêng về vốn, AI làm xu hướng đó nhanh hơn.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng là phần năng suất tăng thêm từ AI đó nằm lại ở đâu? Trong túi tiền tiêu dùng của đại chúng, hay trong giá trị tài sản?

Có lẽ AI là phép thử cho cấu trúc kinh tế

Nếu lợi nhuận tăng nhanh hơn tiền lương, tài sản tài chính sẽ hưởng lợi trước. Nhưng nếu tiền lương không theo kịp trong thời gian dài, nền tảng cầu sẽ yếu dần.

Trong cấu trúc đó, chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến sự phân hóa giữa 2 lớp người: Người hưởng lợi từ vốn, hay người phụ thuộc vào thu nhập.

Series về AI và năng suất lao động còn tiếp!