Thiên Long bán cho Kokuyo: Chiến lược quốc tế hóa hay khủng hoảng kế cận

Thiên Long chính thức bán 65,01% cổ phần cho Kokuyo Nhật Bản với mức đầu tư khoảng 180 triệu USD, đánh dấu bước ngoặt trong chiến lược quốc tế hóa của công ty bút bi hàng đầu Việt Nam.

Thiên Long hiện đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ sản phẩm văn phòng phẩm giá rẻ Trung Quốc. Để duy trì thị phần, công ty chi hơn 600 tỷ đồng cho bán hàng trong nửa đầu 2026, với phần lớn dành cho tiếp thị và hội chợ. Tổng chi phí bán hàng cùng chi phí quản lý doanh nghiệp lên tới 758 tỷ đồng, chiếm 65% lợi nhuận gộp. Trong khi đó, doanh số xuất khẩu tăng 17% năm 2025 nhưng chỉ chiếm 28% tổng doanh thu, cho thấy Thiên Long vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thị trường trong nước.

Theo lãnh đạo Thiên Long, hành trình ra quốc tế chưa bao giờ thuận lợi, đặc biệt với sản phẩm nhỏ như bút bi. Công ty đã có mặt ở 74 thị trường nhưng vẫn gặp khó khăn mở rộng một mình. Thị trường nước ngoài khắt khe và đòi hỏi danh mục sản phẩm đa dạng. Đó là lý do Thiên Long xác định câu chuyện quốc tế hóa không thể thực hiện độc lập mà cần một đối tác mạnh.

Ông Cô Gia Thọ, 68 tuổi, hiện là Chủ tịch HĐQT nhưng không điều hành trong nhiều năm. Hai con gái của ông là Cô Trần Cơ Nguyên và Cô Trần Dinh Dinh từ tháng 4/2025 trở thành Thành viên HĐQT không điều hành. Ghế Tổng Giám đốc được giao cho người ngoài gia đình. Dù hai con gái đã bước vào HĐQT, vị trí kế nhiệm của ông Thọ vẫn chưa được ấn định rõ ràng. Ông Thọ từng nói mỗi bộ phận chuẩn bị một 'hạt giống' kế cận, nhưng sau thương vụ này, ông cam kết đồng hành ít nhất 3 năm.

Việc bán 65,01% cổ phần cho Kokuyo được đánh giá là bước tiến quan trọng cho chiến lược 'glocalization' của doanh nghiệp. Kokuyo sẽ cung cấp hệ thống mạng lưới toàn cầu, giúp Thiên Long học hỏi mô hình quản trị, cải tiến sản phẩm và mở rộng thị trường ASEAN. Theo ông Cô Gia Thọ, phong cách đầu tư của Kokuyo là giữ vững thương hiệu địa phương thay vì chỉ hướng tới thâu tóm. Câu hỏi thực sự là liệu Kokuyo có thể biến Thiên Long thành một thương hiệu toàn cầu thực sự hay không.