Thị trường giảm, điều đáng sợ nhất là gì?

VN-Index đã giảm khoảng 200 điểm chỉ trong hơn hai tháng, đưa mặt bằng định giá của nhiều cổ phiếu về vùng hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, theo chuyên gia, điều nguy hiểm nhất lúc này không phải là thị trường giảm, mà là tâm lý cố gắng "bắt đúng đáy" và sự bào mòn niềm tin trong các nhịp điều chỉnh kéo dài.

Trong bối cảnh thị trường phân hóa mạnh, giới phân tích cho rằng nhà đầu tư nên tập trung vào quản trị rủi ro và phân bổ danh mục thay vì cố dự đoán chính xác điểm đảo chiều của VN-Index.

Thị trường giảm, điều đáng sợ nhất là gì?

Suy giảm thị trường thường diễn ra theo hai kịch bản. Kịch bản thứ nhất là những cú giảm nhanh và mạnh do sự kiện bất ngờ như đại dịch hay cú sốc thuế quan, khi đó thị trường có thể mất giá sâu trong thời gian ngắn nhưng phục hồi nhanh khi các yếu tố bất định được hấp thụ. Kịch bản thứ hai là quá trình giảm chậm nhưng kéo dài nhiều tháng, xuất hiện trong các chu kỳ downtrend. Trong trường hợp này, điều khiến nhà đầu tư từ bỏ thị trường không nằm ở khoản lỗ lớn nhất, mà ở việc niềm tin bị bào mòn từng ngày.

Theo chuyên gia tài chính Huỳnh Hoàng Phương, tâm lý luôn chờ đợi đúng điểm đáy phản ánh một kỳ vọng phổ biến trên thị trường, nhưng mỗi nhịp điều chỉnh lại có bản chất khác nhau. Niềm tin là một trong những tài sản quý giá nhất của nhà đầu tư, và điều nguy hiểm nhất của một thị trường giảm kéo dài là nó khiến niềm tin ấy mất đi từng chút một. Chuyên gia cảnh báo rằng sự đổ vỡ về tâm lý thường không diễn ra ở giai đoạn đầu, mà xuất hiện khi thị trường bước vào một nhịp giảm mạnh mới trong bối cảnh niềm tin đã bị bào mòn gần như hoàn toàn.

Các nhà giao dịch ngắn hạn thường gặp khoản lỗ lớn từ cú giảm mạnh nhưng nhanh chóng tìm kiếm cơ hội mới. Ngược lại, trong một thị trường suy yếu kéo dài, việc liên tục giao dịch không chỉ khiến danh mục hao hụt mà còn làm họ mất niềm tin vào phương pháp đầu tư của mình. Với nhà đầu tư dài hạn, những cú giảm mạnh do sự kiện bất ngờ thường được nhận diện là cơ hội mua vào. Tuy nhiên, trong chu kỳ giảm kéo dài, theo dõi thị trường mỗi ngày có thể khiến họ chuyển sang tư duy ngắn hạn, giải ngân quá nhanh ở giai đoạn đầu.

Chuyên gia nhận định rằng với đa số nhà đầu tư cá nhân, xây dựng kế hoạch phân bổ tài sản hợp lý sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc cố gắng xác định chính xác điểm đáy của thị trường. Khi nhiều yếu tố vĩ mô bất lợi vẫn đồng thời tồn tại, cần tách cảm xúc khỏi quyết định đầu tư và chuẩn bị sẵn kế hoạch hành động cho nhiều kịch bản khác nhau. Nếu quản trị rủi ro tốt ngay từ hiện tại, nhà đầu tư sẽ có nhiều dư địa hơn để nắm bắt các cơ hội khi chu kỳ tăng trưởng mới xuất hiện.