Thách thức sau nâng hạng

Việt Nam đã chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell, mở rộng cánh cửa tiếp cận dòng vốn quốc tế. Nhưng sau hiệu ứng nâng hạng, chất lượng doanh nghiệp, thanh khoản, quy mô vốn hóa và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mới là những yếu tố quyết định dòng tiền ở lại.

Lộ trình phân bổ vốn kéo dài đến tháng 9/2027 khiến câu chuyện hậu nâng hạng không nằm ở một phiên giao dịch, mà ở khả năng thị trường duy trì sức hút trong cả chu kỳ.

Việc Việt Nam chuyển lên Secondary Emerging Market từ ngày 21/9/2026 giúp cổ phiếu trong nước đủ điều kiện tham gia các bộ chỉ số lớn như FTSE Emerging, FTSE All-World và FTSE Global All Cap. Tuy nhiên, tỷ trọng không được đưa vào một lần mà chia thành bốn giai đoạn, bắt đầu ở 10%, sau đó nâng lên 30%, 65% và hoàn tất 100% vào tháng 9/2027.

Điều này đồng nghĩa tác động từ dòng vốn thụ động sẽ được kéo dài. FTSE Russell từng ước tính quá trình nâng hạng có thể tạo ra dòng vốn đáng kể, nhưng quy mô thực tế còn phụ thuộc vào tài sản của từng quỹ và cách các danh mục được tái cơ cấu. Reuters dẫn các ước tính cho thấy dòng vốn có thể lên tới khoảng 6 tỷ USD trong toàn bộ quá trình.

Quan trọng hơn, tiền ngoại không phân bổ đồng đều. Các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao, tỷ lệ tự do chuyển nhượng tốt và đáp ứng tiêu chí chỉ số có khả năng nhận được sự chú ý lớn hơn. Đây cũng là lý do nhóm ngân hàng, bất động sản vốn hóa lớn, công nghệ và các doanh nghiệp đầu ngành có thể trở thành tâm điểm trong các đợt tái cơ cấu.

Ở cấp độ doanh nghiệp, nâng hạng tạo thêm một kênh tiếp cận vốn nhưng đồng thời nâng chuẩn kỳ vọng. Công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp, thanh khoản, room ngoại và quy mô cổ phiếu tự do chuyển nhượng sẽ ngày càng có ý nghĩa trong việc thu hút nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Với thị trường, bài toán lớn hơn là giữ dòng tiền sau khi hiệu ứng nâng hạng qua đi. Nếu lợi nhuận doanh nghiệp không cải thiện tương xứng với định giá, dòng vốn quốc tế vẫn có thể dịch chuyển sang thị trường khác. Ngược lại, tăng trưởng lợi nhuận, thanh khoản và chất lượng quản trị được cải thiện sẽ giúp dòng vốn có thêm lý do để duy trì hiện diện.

Việc HNX chuyển toàn bộ cổ phiếu sang HOSE trong cuối năm 2026 cũng nằm trong quá trình tái cấu trúc nhằm đơn giản hóa thị trường và nâng hiệu quả vận hành.