Sức nặng của những vị chủ tịch đứng ngoài cuộc chơi cổ phiếu

Báo cáo quản trị mới nhất đang phơi bày một thực tế đầy tương phản: Trong khi nhiều chủ tịch nhà băng ôm chặt hàng trăm triệu cổ phiếu để định đoạt cuộc chơi, không ít thủ lĩnh tối cao lại đường hoàng ngồi ghế nóng với tỷ lệ sở hữu bằng 0. Điểm mù tài sản này đang đặt ra dấu hỏi lớn về tính độc lập thực chất và sợi dây ràng buộc lợi ích giữa ban điều hành với túi tiền của cổ đông nhỏ lẻ.

Sự xuất hiện của những chủ tịch "tay trắng" tại các ngân hàng lớn không chỉ phản ánh đặc thù cấu trúc phe phái mà còn bộc lộ những thách thức lớn trong cán cân quyền lực nội bộ.

Sức nặng của những vị chủ tịch đứng ngoài cuộc chơi cổ phiếu

Báo cáo quản trị của nhiều ngân hàng cho thấy một thực tế đáng chú ý: không ít Chủ tịch HĐQT hiện không nắm giữ bất kỳ cổ phiếu nào tại chính ngân hàng mình điều hành.

Tính đến cuối năm 2025, bà Phạm Thị Huyền Trang - Chủ tịch Eximbank không sở hữu cổ phiếu EIB. Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại TPBank, Nam A Bank, KienlongBank và PGBank khi các Chủ tịch HĐQT đều ghi nhận tỷ lệ sở hữu cá nhân ở mức 0%.

Trong đó, trường hợp ông Đỗ Minh Phú tại TPBank đặc biệt gây chú ý bởi đây là doanh nhân có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực tài chính và vàng bạc, đồng thời gắn với hệ sinh thái cổ đông lớn của ngân hàng này.

Ở chiều ngược lại, nhiều lãnh đạo ngân hàng vẫn nắm giữ lượng cổ phiếu rất lớn. Ông Ngô Chí Dũng - Chủ tịch VPBank sở hữu hơn 328 triệu cổ phiếu VPB, dẫn đầu nhóm khảo sát. Chủ tịch VIB Đặng Khắc Vỹ nắm gần 5% vốn ngân hàng, còn lãnh đạo OCB, ACB, SHB hay Sacombank đều sở hữu hàng chục đến hàng trăm triệu cổ phiếu.

Theo giới chuyên gia, việc Chủ tịch ngân hàng không trực tiếp nắm cổ phiếu không đồng nghĩa họ hoàn toàn đứng ngoài lợi ích tại nhà băng. Trong nhiều trường hợp, cổ phần có thể được sở hữu thông qua người liên quan hoặc các pháp nhân liên kết.

Dù vậy, tỷ lệ sở hữu cá nhân vẫn được xem là thước đo quan trọng phản ánh mức độ đồng hành giữa lãnh đạo với hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Khi người điều hành trực tiếp nắm cổ phần, lợi ích cá nhân thường gắn chặt hơn với tăng trưởng và giá trị doanh nghiệp.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho rằng mô hình Chủ tịch HĐQT gần như không sở hữu cổ phần nhưng vẫn giữ quyền lực lớn là vấn đề cần được nhìn nhận kỹ hơn trong bối cảnh quản trị ngân hàng tại Việt Nam còn nhiều đặc thù.

Theo ông, thành viên HĐQT độc lập về nguyên tắc phải đại diện cho tiếng nói của cổ đông nhỏ lẻ và không chịu ảnh hưởng từ bất kỳ nhóm lợi ích nào. Tuy nhiên, khi giữ vị trí Chủ tịch - nơi tập trung quyền lực rất lớn trong ngân hàng - tính độc lập này có thể bị đặt trước nhiều áp lực dung hòa lợi ích.

Bức tranh sở hữu hiện tại cũng phản ánh quá trình tái cấu trúc mạnh trong ngành ngân hàng những năm gần đây. Khi cấu trúc cổ đông ngày càng phức tạp, quyền lực tại nhiều nhà băng không còn nằm hoàn toàn ở tỷ lệ cổ phần cá nhân, mà dịch chuyển sang mạng lưới cổ đông liên quan và khả năng chi phối hội đồng quản trị.