Sự sụp đổ của Won Hàn Quốc: "Đòn bẩy" từ Mỹ đang bóp nghẹt kinh tế Châu Á?

Hơn 24.000 tỉ đồng vốn ngoại đã bốc hơi khỏi thị trường chứng khoán Hàn Quốc chỉ trong một ngày, đánh dấu cuộc tháo chạy không thương tiếc của các nhà đầu tư.

Suốt tám phiên liên tiếp trên sàn KOSPI, lực bán tháo ồ ạt đã đẩy đồng Won xuống mức thấp nhất trong 17 năm, tiệm cận ngưỡng tâm lý nguy hiểm 1.600 Won đổi 1 USD. Những "gã khổng lồ" công nghệ như Samsung Electronics và SK Hynix cũng không tránh khỏi cơn bão, khi vốn hóa thị trường của họ bốc hơi hàng chục tỉ USD chỉ sau vài phiên giao dịch.

Thảm kịch này không chỉ nằm trên những bảng điện tử vô hồn; nó đang trực tiếp gây sức ép lên đời sống thường nhật của người dân, đe dọa giấc mơ an cư của giới trẻ và đặt Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc trước bài toán "bóc" vào thế tiến thoái lưỡng nan. Hàn Quốc không đơn độc trong cơn bão này. Sức mạnh tuyệt đối của đồng Đô la Mỹ (USD) đang gây áp lực lên toàn bộ khu vực Châu Á: đồng Yên Nhật rơi xuống mức thấp nhất từ năm 1986, Rupiah Indonesia thủng đáy lịch sử tệ hơn cả khủng hoảng 1998, và Rupee Ấn Độ cũng đang lao dốc không phanh.

Liệu bóng ma của cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á năm 1997 có đang trỗi dậy? Trong phiên ngày mùng 4 tháng 7, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng 1.460 tỉ Won (tương đương 938 triệu USD), đánh dấu phiên thứ tám liên tiếp. Dù các chuyên gia lý giải rằng nguyên nhân chủ yếu do các quỹ đầu tư cơ cấu lại danh mục AI, song cốt lõi vấn đề lại nằm ở "tỷ giá". Khi đồng Won mất giá so với USD, lợi nhuận từ đầu tư bị "ăn mòn" hoàn toàn bởi chênh lệch tỷ giá, buộc dòng vốn ngoại phải rút lui để bảo toàn tài sản, tạo ra vòng xoáy bán tháo cổ phiếu và mất giá tiền tệ liên hoàn.

Việc đồng Won tiến sát mốc 1.600 Won/1 USD đang gây nên làn sóng lo ngại về một cuộc khủng hoảng niềm tin xã hội. Người dân và doanh nghiệp đổ xô chuyển sang giữ USD hoặc vàng, tạo áp lực dây chuyền lên tỷ giá. Hàn Quốc, với sự phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhập khẩu nguyên liệu và năng lượng bằng USD, đang chịu "cơn bão giá" trực tiếp. Giá xăng, tiền điện và phí vận tải leo thang đang bóp nghẹt các tiểu thương, trong khi thuật ngữ "lạm phát bữa trưa" (lunch-flation) trở thành nỗi ám ảnh tại Seoul khi giá các bữa ăn văn phòng tăng phi mã.

Trong nỗ lực bảo vệ đồng Won, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc buộc phải duy trì lãi suất ở mức cao. Điều này vô tình biến gánh nặng nợ vay mua nhà của thế hệ Millennials và Gen Z trở nên cùng cực. Nhiều người trẻ, dù đã sử dụng đòn bẩy tài chính tột độ để sở hữu nhà, nay phải dành tới 70-80% thu nhập để trả lãi, từ bỏ các nhu cầu sống thiết yếu. Sự tuyệt vọng này dẫn đến một phản kháng im lặng: tỷ lệ sinh đâm thủng đáy, chỉ còn 0,7 con một phụ nữ – mức thấp nhất toàn cầu.

Tại Nhật Bản, Tokyo đang mắc kẹt trong "canh bạc sinh tử". Việc duy trì lãi suất siêu thấp để hỗ trợ xuất khẩu vô tình tạo điều kiện cho giới đầu cơ thực hiện các giao dịch "carry trade", khiến đồng Yên càng suy yếu. Nếu can thiệp thị trường, Nhật Bản có thể đốt sạch hàng chục tỉ USD dự trữ ngoại hối trong thời gian ngắn; nếu không, lạm phát nhập khẩu sẽ tàn phá xã hội. Tương tự, tại Indonesia và Ấn Độ, sức mạnh của đồng USD cũng đang đặt các nền kinh tế này vào vòng xoáy rủi ro thanh khoản và áp lực nợ ngoại tệ.

So sánh với năm 1997, Châu Á hiện nay có dự trữ ngoại hối lớn và hệ thống ngân hàng chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, rủi ro của năm 2026 tinh vi hơn khi đối mặt với "bom kép": nợ công sau đại dịch và nợ hộ gia đình ở mức kỷ lục. Việc dòng vốn toàn cầu đặt cược vào AI và bán dẫn cũng khiến các thị trường như Hàn Quốc, Đài Loan dễ bị tổn thương nếu Phố Wall thất vọng về lợi nhuận thật. Bóng ma khủng hoảng năm xưa dường như chưa hề biến mất, nó chỉ khoác lên mình tấm áo mới là đồng USD mạnh, lãi suất cao và những đứt gãy địa chính trị.