Stablecoin: Cơ hội vàng hay "bom hẹn giờ" cho tài chính toàn cầu?

Stablecoin đang ngày càng trở thành trụ cột mới trong hệ thống tài chính toàn cầu, vừa củng cố vị thế của đồng USD, vừa tiềm ẩn nguy cơ làm xói mòn sức mạnh của nó. Việc Circle niêm yết cổ phiếu cùng sự hậu thuẫn pháp lý từ Đạo luật GENIUS đánh dấu bước tiến lớn, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại về rủi ro đầu cơ và mất kiểm soát hệ thống tiền tệ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ký Đạo luật GENIUS, tạo ra khuôn khổ pháp lý đầu tiên cho stablecoin. Tuy nhiên, trong khi đạo luật này được kỳ vọng sẽ tăng cường minh bạch và thúc đẩy thanh toán số, nhiều chuyên gia lại cảnh báo về rủi ro tiềm ẩn. Họ lo ngại sự phát triển ồ ạt của stablecoin có thể làm suy yếu tiền tệ truyền thống, đe dọa chủ quyền tài chính và gây bất ổn hệ thống toàn cầu.

Khi Circle – công ty phát hành stablecoin lớn thứ hai toàn cầu – chính thức niêm yết cổ phiếu vào đầu tháng 6, thị trường tài chính số sôi sục. Giá cổ phiếu tăng gấp 6 lần chỉ trong vài tuần đã vượt xa kỳ vọng, thậm chí khiến một số nhà bảo lãnh phát hành nghi ngờ tính bền vững của mức định giá.

Sự thăng hoa của Circle không chỉ là một hiện tượng thị trường. Nó phơi bày một vấn đề lớn hơn: stablecoin – đồng tiền mã hóa được neo giá vào USD hoặc vàng – đang trở thành trung tâm mới của hệ sinh thái tài chính số. Trong bối cảnh vai trò thống trị của USD trên toàn cầu bị thách thức, liệu stablecoin sẽ là công cụ gia cố quyền lực của “đồng bạc xanh” hay là mầm mống xói mòn chính vị thế ấy?

Stablecoin – “tường thành số” cho đồng USD

Hiện có khoảng 250 tỷ USD stablecoin lưu hành trên toàn cầu, trong đó 95% neo theo tỷ giá USD. Đây không chỉ là sự trùng hợp kỹ thuật, mà là minh chứng cho ảnh hưởng tài chính toàn cầu của Mỹ – đặc biệt trong bối cảnh Đạo luật GENIUS vừa được ký ban hành, thiết lập khuôn khổ pháp lý liên bang đầu tiên cho stablecoin.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ tuyên bố stablecoin sẽ “neo giữ nhu cầu với trái phiếu kho bạc Mỹ” và củng cố vị thế của USD như đồng tiền dự trữ hàng đầu. Một khi stablecoin được sử dụng rộng rãi, chúng không chỉ giúp giao dịch xuyên biên giới nhanh, rẻ và ổn định hơn – mà còn đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát hành nợ của chính phủ Mỹ. Ước tính, đến năm 2030, dòng tiền từ stablecoin có thể đổ vào trái phiếu kho bạc Mỹ lên đến 3.700 tỷ USD, giúp tiết kiệm hơn 100 tỷ USD chi phí vay nợ mỗi năm.

“Vũ khí tài chính” mới của toàn cầu hóa

Không giống Bitcoin hay các loại tiền mã hóa đầy biến động, stablecoin được thiết kế để ổn định giá – nhờ đó ngày càng được sử dụng trong thanh toán xuyên biên giới, kiều hối, bảng lương kỹ thuật số… Với khả năng chuyển tiền 24/7, chi phí thấp và thời gian xử lý gần như tức thì, stablecoin đang từng bước len sâu vào hệ thống tài chính truyền thống.

Nhưng đằng sau sự lan rộng đó là một thực tế chiến lược: phần lớn stablecoin hiện nay được bảo chứng bằng trái phiếu kho bạc Mỹ ngắn hạn. Mỗi đồng stablecoin phát hành không chỉ là tài sản số, mà còn là một “phiếu ủng hộ” gián tiếp cho đồng USD – đặt stablecoin vào trung tâm của cuộc chơi tài chính toàn cầu.

Đồng minh hay lực ly tâm?

Dù được kỳ vọng như “pháo đài số” cho đồng USD, stablecoin cũng đặt ra những rủi ro hệ thống không thể bỏ qua. Khi Circle tăng trưởng chóng mặt, thì đồng thời, các chỉ báo tài chính lại phát đi tín hiệu cảnh báo: tỷ trọng dự trữ USD toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ năm 1995, chỉ số DXY rơi về đáy hai năm, và xếp hạng tín nhiệm quốc gia Mỹ bị hạ.

Trong bối cảnh nợ công Mỹ vượt 36.000 tỷ USD, các công cụ ổn định tài chính truyền thống trở nên kém hiệu quả trước một thế giới vận hành theo logic phi tập trung. Stablecoin – với tốc độ giao dịch tức thì và khả năng vượt biên giới kiểm soát – có thể làm xói mòn vai trò của USD như công cụ trừng phạt tài chính và quyền lực chính trị.

Ngoài ra, stablecoin cũng không tránh khỏi các vòng xoáy đầu cơ. Cơn sốt tài sản số từng tạo ra cú sập lịch sử của TerraUSD vào năm 2022 vẫn là lời nhắc nhở rằng, ranh giới giữa đổi mới và đổ vỡ luôn mong manh. Nếu bong bóng stablecoin nổ, hậu quả sẽ không dừng ở thị trường tiền mã hóa – mà còn có thể giáng đòn trực diện vào thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ, nơi chúng từng được coi là bệ đỡ.

Lằn ranh mỏng giữa quyền lực và rủi ro

Stablecoin đang trở thành một phần không thể thiếu của trật tự tài chính mới: vừa là đòn bẩy củng cố USD, vừa là nhân tố có thể làm lung lay nó. Nếu được kiểm soát khéo léo, đây sẽ là công cụ chiến lược đưa Mỹ tiến sâu vào nền kinh tế số toàn cầu. Nhưng nếu buông lỏng hoặc quá phụ thuộc, stablecoin có thể trở thành lưỡi dao hai mặt – sắc bén nhưng cũng đầy rủi ro cho hệ thống tiền tệ toàn cầu.