Sóng thoái vốn và nỗi lo mang tên FOMO

Sau khi lộ diện loạt kế hoạch thoái vốn Nhà nước, thị trường lập tức dậy sóng với nhiều nhịp tăng bất thường ở nhóm cổ phiếu liên quan. GTD và VTC trở thành tâm điểm, nối liền 10 phiên tím trần như lời cảnh báo về sức nóng đang vượt khỏi quỹ đạo thông thường.

Tháng 11 khép lại trong sắc thái lình xình của thị trường chứng khoán Việt Nam: giao dịch trầm lắng, xu hướng chủ đạo đi ngang, dòng tiền co cụm vào một vài mã bluechip thay vì lan toả rộng. Thanh khoản toàn thị trường duy trì ở mức thấp, phần lớn các phiên chỉ xoay quanh dưới 1 tỷ USD.

Thế nhưng giữa bức tranh ảm đạm đó, nhóm cổ phiếu gắn với kế hoạch thoái vốn Nhà nước lại trở thành điểm sáng hiếm hoi. Hàng loạt mã đồng loạt tím trần với thanh khoản tăng vọt, mở ra những “con sóng” bất thường chỉ ít ngày sau khi thông tin thoái vốn được công bố.

Những nhịp sóng nổi bật theo dấu thoái vốn Nhà nước

Tâm điểm đương nhiên là GTD của Giầy Thượng Đình – một trong những cổ phiếu tăng mạnh nhất tháng 11 với mức nhảy vọt tới 116,98%. Ngay sau thông báo UBND TP. Hà Nội sẽ đấu giá toàn bộ 4,39 triệu cổ phiếu vào 16/12, mã này lập tức khoá trần và giữ nguyên sắc tím đến cuối tháng. Bước sang tháng 12, GTD còn tiếp tục “nóng” hơn khi ghi nhận chuỗi 10 phiên trần liên tiếp, khối lượng khớp lệnh trong phiên 2/12 bật lên 16.000 đơn vị, vượt xa mức thường thấy.

Cổ phiếu GTD tăng trần 10 phiên liên tiếp

Không kém cạnh, VTC của VTC Telecom cũng bứt phá 102,38% trong tháng 11 – chủ yếu dồn vào cuối tháng sau khi VNPT đăng ký bán đấu giá trọn lô 2,11 triệu cổ phiếu. Mã này hiện đang “so kè” trực tiếp với GTD khi duy trì chuỗi 10 phiên tím trần, trở thành một trong những hiện tượng nổi bật nhất của nhóm cổ phiếu có vốn Nhà nước.

Hiệu ứng lan sang những cái tên khác trong danh sách thoái vốn của VNPT. ABC của VMG ghi nhận thanh khoản bùng nổ, trung bình từ 19/11 đến nay đạt 303.380 đơn vị – gấp gần 4 lần mức trung bình năm – sau khi VNPT công bố kế hoạch chào bán 5,77 triệu cổ phiếu. ICT của Công ty Viễn thông – Tin học Bưu điện trước đó cũng trải qua chuỗi 7 phiên tăng liên tiếp, năm phiên trong số đó tím trần.

Cổ phiếu VTC vẫn duy trì sắc tín

Không chỉ VNPT, kế hoạch bán vốn của các tập đoàn Nhà nước khác cũng “đánh thức” nhiều mã. MSB bật trần ngay trong phiên 27/11 – thời điểm thông tin đấu giá được công bố – với thanh khoản hơn 23 triệu đơn vị. PET của Petrosetco cũng tăng mạnh sau khi PVN đưa ra kế hoạch đấu giá toàn bộ 24,9 triệu cổ phiếu, đưa thị giá tiến thêm 14,29% từ phiên 10/11 đến nay.

Cơ hội có thật, nhưng “bẫy” FOMO cũng không ít

Trong bối cảnh thị trường thiếu vắng thông tin hỗ trợ, cụm từ “thoái vốn Nhà nước” ngay lập tức trở thành tâm điểm chú ý. Tâm lý kỳ vọng vào sự xuất hiện của cổ đông mới, câu chuyện tái cấu trúc, cải thiện quản trị hay nâng cấp công nghệ khiến định giá tương lai được đẩy lên, kéo dòng tiền đầu cơ lao vào mạnh mẽ.

Nhưng đằng sau những đợt tăng dựng đứng ấy, rủi ro luôn song hành. Với nhóm doanh nghiệp nhỏ, thanh khoản thấp hoặc cơ cấu cổ đông cô đặc, dòng tiền đầu cơ dễ tạo ra hiệu ứng FOMO mạnh mẽ – đẩy giá vượt xa giá trị thực. Một khi hưng phấn qua đi, thị trường bắt đầu định giá lại, các mã không có nền tảng cơ bản dễ rơi vào trạng thái bị bán tháo. Nếu phiên đấu giá diễn ra không như kỳ vọng, hoặc quá trình thoái vốn bị chậm trễ, giá cổ phiếu có thể đảo chiều rất nhanh.

Ngay cả trong trường hợp thương vụ diễn ra suôn sẻ, đà tăng cũng không phải lúc nào kéo dài. Không ít doanh nghiệp đổi chủ nhưng không đổi được vận mệnh: thiếu năng lực tái cấu trúc, mất dần lợi thế cạnh tranh, kết quả kinh doanh tiếp tục suy giảm – kéo cổ phiếu vào chu kỳ điều chỉnh dài hơi sau giai đoạn tăng nóng.

Một điểm đáng chú ý khác: phần lớn cổ phiếu có vốn Nhà nước sở hữu thanh khoản thấp, khiến nhà đầu tư cá nhân khó thoát hàng đúng thời điểm khi “sóng” qua đi. Chưa kể, nhiều doanh nghiệp thuộc diện thoái vốn vì hoạt động kém hiệu quả hoặc không còn phù hợp với chiến lược ngành, nghĩa là mạch tăng giá thuần tuý dựa vào kỳ vọng, không phải sức mạnh nội tại.