Phụ nữ đầu tư có lợi thế hơn đàn ông như thế nào? Điều thật sự quyết định hóa ra đơn giản hơn nhiều ...

Năm 2011, đã có một cuốn sách được xuất bản với cái tên khá khiêu khích: “Warren Buffett Invests Like a Girl” tức “Warren Buffett đầu tư như một cô gái”. Tác giả là LouAnn Lofton.

 

Luận điểm của cuốn sách có thể gói gọn trong một ý đó là: Buffett trở thành nhà đầu tư thành công nhất lịch sử nhờ khí chất (temperament) và khí chất ấy mang nhiều “tính nữ” hơn “tính nam”.

Khí chất được hiểu là cách nghĩ, cách hành xử, cách ứng phó đặc trưng của một người. Trong đầu tư, nó quyết định việc mình có để cảm xúc chi phối quyết định hay không và theo tác giả, ai cũng học được khí chất ấy để cải thiện lợi nhuận đầu tư dài hạn của mình.

Chúng ta thử phân tích quan điểm trên của tác giả, liệu có phải một cô gái thì có khả năng đầu tư hiệu quả hơn nam giới hay dễ có khí chất phù hợp hay không nào.

Trong sách tác giả phác họa ra chân dung nhà đầu tư nữ trong điển hình gồm tám đặc điểm mà nổi bật hơn nam giới:

- Giao dịch ít hơn.

- Không quá tự tin, biết rõ điều mình không biết.

- Kiểm soát rủi ro tốt hơn.

- Ít lạc quan hơn, nên đánh giá thực tế hơn.

- Nghiên cứu kỹ hơn, cân nhắc mọi chi tiết và cả quan điểm trái chiều.

- Ít chịu áp lực xung quanh, ra cùng một quyết định bất kể ai đang quan sát.

- Học từ sai lầm của chính mình.

- Ít testosterone hơn, nên ít mạo hiểm, góp phần làm chu kỳ thị trường bớt cực đoan.

Warren Buffett được dựng làm hình mẫu vì gần như đặc điểm nào ông cũng có.

- Ông giao dịch ít: mua một phần doanh nghiệp thực, nắm giữ lâu dài, kiên nhẫn chờ cơ hội. Ông đứng trong vòng tròn năng lực*, chỉ đầu tư vào doanh nghiệp mình hiểu.

- Ông kiểm soát rủi ro bằng biên an toàn. Khi Berkshire mua Washington Post, thị trường định giá công ty chưa tới 100 triệu USD, trong khi Buffett ước tài sản của nó ít nhất 400 triệu USD. - Ông tránh nợ và luôn giữ Berkshire dư dả tiền mặt. Trong thư gửi cổ đông năm 2008, ông viết: “Tôi sẽ không đem bán dù chỉ là một giấc ngủ đêm để lấy cơ hội thu thêm lợi nhuận.”

- Ông lạc quan về nước Mỹ dài hạn, nhưng không để hưng phấn chi phối định giá: “Khi đầu tư, bi quan là bạn, khoan khoái là thù.” Ông đứng ngoài bữa tiệc thập niên 1960 và bong bóng công nghệ 1990, rồi mua mạnh khi thị trường sụp đổ năm 1973–1974 và năm 2008.

- Ông cũng công khai phân tích những thương vụ sai của mình trong thư cổ đông.

Lofton giải thích “phần nữ tính” của Buffett là ảnh hưởng của những người phụ nữ quanh ông:

- Người vợ Susie Buffett, lo toan gia đình để ông yên tâm đọc báo cáo mỗi tối, và theo Lofton bà là phần lớn lý do ông trở thành con người như hôm nay.

- Katharine Graham của Washington Post, tiếp quản Washington Post mà không có nền tảng kinh doanh, rồi dám học từ con số không dưới sự kèm cặp của Buffett để trở thành một nhân vật đáng nể của ngành xuất bản.

- Nhà báo Carol Loomis, giúp ông biên tập thư cổ đông từ năm 1978, biến những bản báo cáo khô khan thành những bài giảng giản dị và năm nào cũng thẳng thắn nhận sai.

- Bà Rose Blumkin của Nebraska Furniture Mart, dựng Nebraska Furniture Mart từ 500 USD theo phương châm “bán rẻ và nói thật”, và được Buffett tin đến mức mua lại doanh nghiệp năm 1983 mà không cần kiểm toán.

- Sharon Osberg nhà vô địch bài bridge, trở thành người bạn ông trò chuyện mỗi ngày

- Và Susan Jacques được Buffett đưa từ nhân viên bán hàng 4 USD một giờ lên làm CEO của Borsheim’s, vì theo ông sự thông minh và tình yêu với công ty “lúc nào cũng hơn hẳn một tấm bằng MBA”.

Các điều trên là các so sánh có phần cảm tính và dựa trên sự kiện cùng những suy luận về con người Warren Buffett. Nhưng cũng có những nghiên cứu thống kê chứng minh như sau:

Vanguard, một trong những công ty quản lý quỹ lớn nhất nước Mỹ, phân tích khoảng 2,7 triệu tài khoản hưu trí cá nhân (IRA) của khách hàng trong khủng hoảng 2008–2009. Kết quả: nam hoảng loạn và bán tháo ở đáy nhiều hơn, nữ giữ nguyên danh mục nhiều hơn.

Joan MacLeod Heminway, giáo sư luật Đại học Tennessee, tổng hợp các nghiên cứu về thói quen đầu tư của nam và nữ và ghi nhận : nhà đầu tư nữ kém lạc quan hơn nam giới, nên đánh giá khả năng của bản thân và lợi nhuận tiềm năng thực tế hơn.

Trong nghiên cứu “Gender differences in investment strategies: an information processing perspective”: xét cách hai giới xử lý thông tin khi đầu tư. Nữ phân tích nhiều thông tin và chi tiết hơn, kể cả thông tin đi ngược kết luận ban đầu của mình. Nam có xu hướng dùng thông tin rút gọn và bỏ qua dữ liệu trái với suy đoán ban đầu.

Ermer, Cosmides và Tooby, nhóm tâm lý học tại Đại học California Santa Barbara, làm thí nghiệm về ra quyết định có rủi ro (Evolution and Human Behavior, 2008). Khi bị những người đàn ông ngang hàng quan sát, nam chọn phương án rủi ro hơn để khẳng định vị thế, kể cả khi hai phương án cho kết quả như nhau. Nữ giữ nguyên lựa chọn bất kể ai đang quan sát.

Merrill Lynch Investment Managers, nay thuộc BlackRock, khảo sát qua điện thoại 1.000 nhà đầu tư Mỹ, gồm 500 nam và 500 nữ, năm 2004. 24% nam từng mua một khoản đầu tư “hấp dẫn” mà không nghiên cứu gì, ở nữ là 13%. Trong số những người mắc lỗi này, 63% nam lặp lại nhiều hơn một lần, ở nữ là 47%.

=> Nhìn vào hành vi, đặc điểm của nữ đều có dữ liệu cho thấy sự ưu thế hơn.

Tuy nhiên cũng có một điều cực kì thú vị mà ta có thể bỏ quên, bởi bản chất của nhiều nghiên cứu về hiệu quả đầu tư ... không cố gắng nhắm đến sự phân biệt giới tính.

Thứ thực sự được đo là mức quá tự tin, và sự tự tin thái quá sẽ có tác động xấu tới đầu tư qua biểu hiện cụ thể: giao dịch quá mức.

Cả nam lẫn nữ đều tự làm giảm lợi nhuận khi giao dịch quá nhiều; nam chỉ làm điều đó thường xuyên hơn mà thôi.

Nghiên cứu của Barber và Odean đăng trên Quarterly Journal of Economics năm 2001, tên là “Boys Will Be Boys”.

Tâm lý học đã cho thấy nam giới dễ quá tự tin hơn trong lĩnh vực tài chính:

- Nam giao dịch nhiều hơn nữ 45%, và lợi nhuận ròng sau điều chỉnh rủi ro thấp hơn 1,4%/năm.

- Ở nhóm độc thân, khoảng cách tăng lên 67% về tần suất và 2,3%/năm về lợi nhuận.

- Ở nhóm đã kết hôn, khoảng cách lợi nhuận còn 1,2%/năm.

- Riêng chi phí giao dịch đã làm lợi nhuận ròng của nam giảm 2,65 điểm %/năm, của nữ giảm 1,72 điểm %/năm.

Tới đây, chữ “girl” trong câu chuyện của chúng ta ... thực ra là một hình mẫu đại diện cho sự thận trọng chứ không phải là một thứ riêng biệt độc đáo, hay bẩm sinh của mọi cô gái.

Điều trùng khớp với chính Buffett từng nói: “Thành công trong đầu tư không tương quan với IQ khi đã vượt mức 120. Khi đã có trí thông minh bình thường, điều bạn cần là khí chất để kiểm soát những thôi thúc khiến người khác gặp rắc rối trong đầu tư.”

Nếu diễn đạt cho chính xác, “invest like a girl” nghĩa là giao dịch ít hơn, và có cân nhắc kĩ càng trước trước khi hành động. Điều mà ... các men cũng có thể làm được không chỉ women

PS: Lofton thực sự đã hỏi Buffett tại đại hội cổ đông Berkshire Hathaway tháng 4/2011 rằng ông có nghĩ mình đầu tư như một cô gái không. Buffett trả lời: “I say I’d probably plead guilty” (tôi chắc phải thừa nhận thôi). Hai người cùng cười, Buffett thấy cái tên sách thú vị và coi đó là lời khen.

Chú thích thuật ngữ

Cre: Trương Đắc Nguyên