Phân hóa cực lớn tại nhóm phân bón quý III: Ông lớn lãi hàng trăm tỷ, doanh nghiệp giảm sốc gần 96%!

Bức tranh kinh doanh quý III/2026 của các doanh nghiệp phân bón chứng kiến sự phân hóa sâu sắc giữa hai nhóm thuộc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) và Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem). Dù doanh thu đồng loạt mở rộng, áp lực tăng giá nguyên liệu đầu vào và chi phí tài chính đã tạo ra khoảng cách lớn về hiệu quả sinh lời.

Nhóm PVN: Đạm Cà Mau áp đảo, Đạm Phú Mỹ hụt hơi vì giá khí

Trong hệ sinh thái PVN, hai "đầu tàu" sản xuất urê ghi nhận diễn biến trái chiều trong quý III:

Đạm Cà Mau (HoSE: DCM) tiếp tục giữ vững vị thế dẫn đầu toàn ngành niêm yết với doanh thu thuần đạt 5.742 tỷ đồng (+92,1%) và lãi sau thuế hơn 432 tỷ đồng (+31,8%). Dù biên lãi gộp thu hẹp từ 22% xuống 19,1% và chi phí tài chính tăng hơn 5 lần (lên 144 tỷ đồng), lũy kế 9 tháng DCM vẫn báo lãi kỷ lục 2.285 tỷ đồng, tăng gần 50% so với cùng kỳ.

Đạm Phú Mỹ (HoSE: DPM) lại có một quý kém sắc khi lợi nhuận sau thuế giảm tới 81,2%, chỉ còn gần 45 tỷ đồng (bằng 1/10 mức lãi của DCM dù doanh thu đạt 4.128 tỷ đồng). Nguyên nhân đến từ giá khí đầu vào tăng khoảng 18% trong khi giá bán urê giảm 4%, kéo biên lãi gộp lùi từ 19,3% xuống 14,1%. Tuy nhiên, nhờ kết quả tích cực nửa đầu năm, lợi nhuận 9 tháng của DPM vẫn tăng gần 59%, đạt 1.371 tỷ đồng.

Ở khối thương mại phân phối của PVN (PSE, PCE, PSW, PMB), doanh thu quý III đều tăng trưởng tốt nhưng do biên lãi gộp rất mỏng (như PCE chỉ đạt 2,4%), lợi nhuận tuyệt đối của mỗi đơn vị chỉ dao động từ 3,5 đến 6 tỷ đồng.

Nhóm Vinachem: Đạm Hà Bắc ngược dòng, DAP và Lâm Thao lao dốc

Trái ngược với quy mô lợi nhuận nghìn tỷ của nhóm PVN, bức tranh tài chính của các doanh nghiệp họ Vinachem mang nhiều gam trầm, ngoại trừ điểm sáng mang tên Đạm Hà Bắc:

Đạm Hà Bắc (UPCoM: DHB) lội ngược dòng ngoạn mục: Nhờ nhà máy vận hành ổn định, giá urê thuận lợi và chi phí lãi vay giảm tới 70%, DHB đạt doanh thu quý III 1.378 tỷ đồng (+112%) và báo lãi sau thuế gần 136 tỷ đồng (cùng kỳ lỗ 96 tỷ). Lũy kế 9 tháng, doanh nghiệp lãi gần 989 tỷ đồng, dù vẫn còn gánh nặng lỗ lũy kế hơn 1.100 tỷ đồng trên bảng cân đối kế toán.

DAP - Vinachem (UPCoM: DDV) giảm sốc lợi nhuận: Giá nguyên liệu lưu huỳnh tăng vọt khiến giá vốn phình to, kéo lãi sau thuế quý III của DDV giảm tới 95,7%, chỉ còn 9,6 tỷ đồng. Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận công ty giảm gần một nửa, còn 256 tỷ đồng.

Supe Lâm Thao (HNX: LAS) và Phân bón Bình Điền (HoSE: BFC) chịu áp lực chi phí: Lãi sau thuế quý III của LAS giảm hơn 20% (còn 16 tỷ đồng) do chi phí lãi vay tăng 68%. Trong khi đó, dù doanh thu của Bình Điền tăng vọt 48,2% lên 3.051 tỷ đồng, chi phí bán hàng tăng hơn gấp đôi (lên 185 tỷ đồng) đã kìm hãm lợi nhuận sau thuế đi ngang ở mức 73 tỷ đồng.

Phân lân Văn Điển (UPCoM: VAF) là trường hợp cá biệt khi doanh thu quý III giảm sâu 64,1% (còn 105 tỷ đồng) nhưng lợi nhuận sau thuế lại tăng gần gấp đôi, đạt hơn 51 tỷ đồng.

Nhìn chung, diễn biến quý III cho thấy tăng trưởng doanh thu không còn đồng nghĩa với tăng trưởng lợi nhuận trong ngành phân bón. Doanh nghiệp nào kiểm soát tốt chi phí nguyên liệu đầu vào và đòn bẩy tài chính mới có thể bảo toàn được biên lợi nhuận trong giai đoạn biến động hiện nay.