#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

P-Notes trên Thị trường Chứng khoán Việt Nam từ 2008 đến Nay: Lịch sử và Xu hướng Mới

Trong hơn 15 năm qua, P-Notes (Participatory Notes) đã trở thành một phần không thể thiếu trong cơ cấu dòng vốn nước ngoài trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Công cụ tài chính này có những giai đoạn hoạt động nổi bật, góp phần quan trọng vào biến động thị trường. Bài viết dưới đây tổng hợp chi tiết về sự tham gia của P-Notes từ năm 2008 đến nay, giúp nhà đầu tư có cái nhìn toàn diện và khách quan.

1. Giai đoạn 2008 - 2010: Sự xuất hiện mạnh mẽ và bơm tiền lớn

Sau khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, VN-Index giảm sâu từ gần 1.180 điểm xuống còn 235 điểm. Đây là thời điểm P-Notes bắt đầu đổ bộ vào thị trường Việt Nam với quy mô lớn. Trong năm 2009 và 2010, dòng vốn P-Notes mua ròng liên tục, góp phần vào mức mua ròng kỷ lục của khối ngoại với hơn 15.250 tỷ đồng trong năm 2010, trong đó phần lớn được cho là dấu chân của P-Notes.

Những cổ phiếu vốn hóa lớn như HPG, VIC, BVH, VNM, VCB, SSI, MSN được P-Notes mua mạnh và đã ghi nhận mức tăng giá ấn tượng trong giai đoạn này. Thanh khoản thị trường tăng gần gấp đôi so với trước đó, phản ánh sức hút mạnh mẽ của dòng vốn này.

2. Giai đoạn 2011 - 2018: Hoạt động duy trì nhưng ít được công bố

Trong giai đoạn này, thông tin chi tiết về hoạt động P-Notes ít được công khai. Tuy nhiên, theo các chuyên gia phân tích, dòng vốn P-Notes vẫn duy trì vai trò nhất định trong giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt tập trung vào các cổ phiếu blue-chip có thanh khoản cao.

3. Cuối 2018 - đầu 2019: Dấu hiệu quay lại rõ nét

Cuối năm 2018 đến đầu 2019, P-Notes có hoạt động mua mạnh vào các cổ phiếu vốn hóa lớn như HPG, DXG, SSI. Dòng vốn này gắn liền với kỳ vọng Việt Nam được FTSE nâng hạng thị trường. Tuy nhiên, khi kế hoạch nâng hạng không thành hiện thực, dòng vốn P-Notes rút ra nhanh, tạo ra biến động lớn trên thị trường.

Đặc điểm giao dịch của P-Notes trong giai đoạn này là vào nhanh - ra nhanh, ít nhịp chỉnh, thường xuất hiện vào những thời điểm thị trường yếu hoặc sau khi giảm mạnh, khiến thanh khoản tăng đột biến.

4. Giai đoạn 2022 - 2025: Sự trở lại mạnh mẽ và gom hàng ồ ạt

Năm 2025, P-Notes được ghi nhận đang ồ ạt gom hàng nghìn tỷ đồng cổ phiếu Việt Nam, tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn và thanh khoản cao như VIC, GEX, VHM, SHB, SSI, HPG, MSN. Theo ông Nguyễn Thanh Lâm, Giám đốc Phòng Nghiên cứu và Phân tích Khách hàng Cá nhân của Maybank Securities, dòng tiền P-Notes tăng lên có thể do các nhà đầu tư nước ngoài mới cần thời gian thiết lập tài khoản chính thức tại Việt Nam nhưng muốn có vị thế sớm.

Các yếu tố hỗ trợ dòng vốn ngoại nói chung và P-Notes nói riêng gồm kỳ vọng nâng hạng thị trường từ FTSE Russell, đàm phán thương mại Việt - Mỹ thuận lợi, tăng trưởng kinh tế tích cực, cùng với xu hướng giảm lãi suất và đồng USD suy yếu.

5. Đặc điểm và rủi ro của dòng vốn P-Notes

- P-Notes là công cụ phái sinh do các định chế tài chính nước ngoài phát hành, dành cho nhà đầu tư nước ngoài không muốn hoặc chưa thể đầu tư trực tiếp.

- Dòng vốn P-Notes thường giao dịch quyết liệt, vào nhanh - ra nhanh, tập trung vào cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao.

- Dòng tiền này có thể tạo ra biến động mạnh, tiềm ẩn rủi ro đầu cơ và khó kiểm soát khi rút ròng đột ngột.

Kết luận

Từ lần đầu xuất hiện mạnh mẽ sau khủng hoảng 2008 đến nay, P-Notes đã nhiều lần đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mặc dù tiềm ẩn rủi ro đầu cơ, sự trở lại mạnh mẽ của P-Notes trong năm 2025 cùng với các yếu tố vĩ mô tích cực và kỳ vọng nâng hạng thị trường đang tạo ra cơ hội hấp dẫn cho nhà đầu tư.

Tuy nhiên, nhà đầu tư cần lưu ý đặc tính biến động cao và tính đầu cơ của dòng vốn này để có chiến lược phù hợp, tránh rủi ro khi dòng vốn rút nhanh.