Nước Mỹ trước “núi nợ” 40.000 tỷ USD

Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố tổng nợ công lần đầu tiên chạm mốc lịch sử 40.000 tỷ USD, phát đi tín hiệu cảnh báo về rủi ro khủng hoảng tài khóa. Chi phí trả lãi vay liên bang vọt lên 1.100 tỷ USD/năm – chính thức vượt ngân sách quốc phòng và trở thành khoản chi lớn thứ hai của chính phủ Mỹ.

Sự kết hợp giữa các chính sách cắt giảm thuế doanh nghiệp vĩnh viễn, gia tăng chi tiêu phúc lợi cho dân số già hóa và mặt bằng lãi suất neo cao đang đặt nền kinh tế toàn cầu trước áp lực lạm phát và chi phí vốn chót vót.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, nợ công đã vượt 40.000 tỷ USD lần đầu tiên. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ dự báo nợ sẽ tăng từ 101% GDP năm 2026 lên 120% GDP năm 2036, vượt kỷ lục 106% GDP sau Thế chiến II. Nguyên nhân chính bao gồm: cắt giảm thuế suất doanh nghiệp từ 35% xuống 21% theo Đạo luật Cắt giảm Thuế và Việc làm năm 2017, chi tiêu quốc phòng và phúc lợi lớn, cũng như hai cuộc khủng hoảng (2007-2009 và COVID-19) buộc chính phủ vay nợ để hỗ trợ nền kinh tế.

Hiện Mỹ chi khoảng 1.100 tỷ USD hàng năm để trả lãi nợ, cao hơn cả chi tiêu quốc phòng. Trong 10 tháng đầu năm tài khóa 2026, chi phí lãi vay trở thành khoản chi lớn thứ hai của ngân sách liên bang, chỉ sau các chương trình hưu trí. Sự gia tăng này phản ánh tác động của lãi suất cao mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ duy trì để kiềm chế lạm phát, làm chi phí vay nợ trở nên đắt đỏ hơn.

Khoảng 80% nợ công Mỹ (32.000 tỷ USD) là các khoản vay từ nhà đầu tư trong và ngoài nước. Phần nợ trong nước khoảng 21.000 tỷ USD, bao gồm các khoản nợ của Cục Dự trữ Liên bang. Trên phương diện quốc tế, từ năm 1970 đến 2025, tỷ lệ các chủ nợ nước ngoài tăng từ 5% lên 32%, nghĩa là một phần ngày càng lớn thu nhập Mỹ phải chuyển ra nước ngoài dưới dạng thanh toán lãi vay.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu không được kiểm soát, nợ gia tăng có thể kìm hãm tăng trưởng kinh tế, đẩy lãi suất lên cao và làm trầm trọng lạm phát. Khi nợ tăng, rủi ro đầu tư tư nhân sụt giảm, giảm khuyến khích đầu tư vào các dự án sản xuất. Các chương trình an sinh xã hội và Medicare cũng có thể phải cắt giảm. Do Mỹ là trụ cột nền kinh tế toàn cầu, bất kỳ khủng hoảng tài chính nào tại đây cũng sẽ gây tổn hại đến các thị trường quốc tế.