Nợ công toàn cầu phình to sau 20 năm: Các nền kinh tế lớn đang gánh bao nhiêu nợ?

Trong hai thập kỷ qua, nợ công của nhiều nền kinh tế lớn đã tăng với tốc độ chưa từng có, đặc biệt sau các cú sốc như khủng hoảng tài chính 2008, đại dịch Covid-19 và những gói kích thích kinh tế quy mô lớn.

Theo dữ liệu từ International Monetary Fund và World Bank, hầu hết các nền kinh tế phát triển hiện đều có tỷ lệ nợ công/GDP cao hơn đáng kể so với cách đây 20 năm.

Mỹ: Nợ công tăng mạnh nhất lịch sử hiện đại

United States là ví dụ điển hình cho xu hướng này. Năm 2006, tỷ lệ nợ công/GDP của Mỹ vào khoảng 60%. Sau khủng hoảng tài chính 2008 và đặc biệt là giai đoạn Covid-19, con số này đã vượt 120% GDP.

Các gói kích thích hàng nghìn tỷ USD, chi tiêu quân sự lớn và lãi suất tăng cao khiến áp lực trả nợ ngày càng nặng nề với Washington.

Nhật Bản vẫn là quốc gia “ngập” trong nợ công

Japan tiếp tục là nền kinh tế có tỷ lệ nợ công cao nhất trong nhóm phát triển.

Hai thập kỷ trước, nợ công Nhật đã ở mức cao quanh 180% GDP. Đến nay, tỷ lệ này đã vượt 250% GDP do tăng trưởng trì trệ kéo dài, dân số già hóa và chính sách kích thích kinh tế liên tục.

Tuy nhiên, phần lớn nợ của Nhật được nắm giữ trong nước nên rủi ro khủng hoảng tài chính được đánh giá thấp hơn nhiều quốc gia khác.

Trung Quốc: Tăng nhanh vì đầu tư và bất động sản

China chứng kiến tốc độ tăng nợ rất nhanh trong 20 năm qua.

Nếu giai đoạn đầu những năm 2000, nợ công Trung Quốc vẫn ở mức tương đối thấp thì hiện nay đã tăng mạnh do các gói đầu tư hạ tầng, hỗ trợ chính quyền địa phương và khủng hoảng bất động sản.

Dù tỷ lệ nợ công chính thức chưa quá cao so với Mỹ hay Nhật, nhiều chuyên gia cho rằng các khoản nợ “ẩn” của địa phương và doanh nghiệp nhà nước mới là rủi ro lớn nhất.

Châu Âu chịu áp lực sau nhiều cuộc khủng hoảng

Tại European Union, nhiều quốc gia từng trải qua khủng hoảng nợ công nghiêm trọng như Greece, Italy hay Spain.

Hy Lạp từng có lúc nợ công vượt 200% GDP sau khủng hoảng tài chính châu Âu, buộc phải nhận các gói cứu trợ quốc tế và áp dụng chính sách “thắt lưng buộc bụng” kéo dài.

Italy hiện vẫn nằm trong nhóm có tỷ lệ nợ công cao nhất EU, dao động quanh 140% GDP.

Đại dịch Covid-19 khiến nợ công bùng nổ toàn cầu

Giai đoạn 2020-2022 được xem là bước ngoặt khiến nợ công toàn cầu tăng vọt.

Hầu hết chính phủ đều tung ra các gói hỗ trợ doanh nghiệp, người lao động và kích thích kinh tế quy mô lớn để tránh suy thoái sâu. Điều này khiến tổng nợ công toàn cầu tăng thêm hàng chục nghìn tỷ USD chỉ trong vài năm.

Theo IMF, tổng nợ công thế giới hiện đã vượt quy mô GDP toàn cầu ở nhiều thời điểm.

Vì sao nợ công ngày càng khó kiểm soát?

Các chuyên gia cho rằng có ba nguyên nhân chính:

Tăng trưởng kinh tế chậm lại khiến chính phủ phải vay nhiều hơn để kích thích kinh tế.

Dân số già hóa làm chi phí an sinh xã hội, y tế và lương hưu tăng mạnh.

Lãi suất toàn cầu tăng trở lại khiến áp lực trả nợ ngày càng lớn.

Nhiều quốc gia hiện phải dành phần lớn ngân sách chỉ để trả lãi vay, làm giảm dư địa đầu tư cho hạ tầng và tăng trưởng dài hạn.

Lo ngại về một chu kỳ khủng hoảng nợ mới

Giới phân tích cảnh báo nếu lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài, nhiều nền kinh tế có thể đối mặt nguy cơ khủng hoảng nợ hoặc suy giảm tăng trưởng kéo dài.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng nợ công cao chưa hẳn là vấn đề nếu chính phủ vẫn kiểm soát được niềm tin thị trường và duy trì tăng trưởng kinh tế ổn định.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, bài toán nợ công đang trở thành áp lực lớn với hầu hết các nền kinh tế lớn trên thế giới.