NHNN chưa hạ lãi suất, vì sao các ngân hàng vẫn đồng loạt giảm lãi vay?

Thời gian gần đây, hàng loạt ngân hàng công bố các chương trình giảm lãi suất cho vay, mức giảm có nơi lên tới 2,5%/năm.

Nhìn qua thì đây là tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp và người vay. Nhưng có một điểm đáng chú ý: NHNN chưa hạ các mức lãi suất điều hành.

Vậy tại sao các ngân hàng vẫn phải giảm lãi vay?

NHNN đang muốn kéo lãi vay xuống, nhưng không thể nới tiền quá mạnh

Theo mình, đây chính là điểm đáng chú ý nhất của câu chuyện lần này.

NHNN đang yêu cầu các tổ chức tín dụng ổn định mặt bằng lãi suất, giảm lãi suất cho vay, công khai lãi suất cho vay bình quân và tăng cường kiểm tra việc thực hiện.

Thậm chí, mức độ tuân thủ định hướng giảm lãi suất còn được đưa vào một trong những yếu tố xem xét khi giao room tín dụng năm 2027.

Điều này cho thấy mục tiêu giảm chi phí vốn đang được đặt khá rõ.

Tuy nhiên, nếu NHNN đồng thời hạ mạnh lãi suất điều hành và nới tiền quá nhanh, nền kinh tế lại có thể phát sinh những rủi ro khác như áp lực tỷ giá, lạm phát hoặc dòng tiền chảy mạnh vào các kênh tài sản.

Nói đơn giản:

Muốn tiền rẻ hơn để thúc đẩy tăng trưởng, nhưng không thể để tiền rẻ quá.

Vậy các ngân hàng lấy đâu ra dư địa để giảm lãi suất?

Khi lãi suất điều hành chưa giảm, các ngân hàng phải tự tìm cách tạo dư địa.

Một phần có thể đến từ tiết giảm chi phí, thu hẹp biên lợi nhuận, hoặc triển khai các gói tín dụng ưu đãi cho từng nhóm khách hàng và lĩnh vực cụ thể.

Đây cũng là lý do mình cho rằng không nên nhìn những con số như giảm 1–2,5%/năm rồi hiểu rằng toàn bộ mặt bằng lãi suất cho vay đã giảm tương ứng.

Trên thực tế, mức ưu đãi thường được áp dụng cho một số khoản vay, nhóm khách hàng hoặc lĩnh vực nhất định, với những điều kiện và thời hạn cụ thể.

Bài toán khó nằm ở lãi suất huy động

Một vấn đề khác là muốn tín dụng tăng nhanh thì ngân hàng cũng phải có đủ nguồn vốn để cho vay.

Cho vay tăng → nhu cầu huy động vốn tăng.

Trong khi đó, nếu cạnh tranh huy động vẫn cao thì lãi suất tiền gửi khó giảm sâu.

Mà:

Chi phí vốn đầu vào khó giảm → dư địa giảm lãi suất đầu ra cũng bị hạn chế.

Đây là lý do mình cho rằng việc giảm lãi suất cho vay trong thời gian tới sẽ không phải câu chuyện đơn giản.

Điều gì đáng theo dõi?

Theo mình, thay vì chỉ nhìn vào việc ngân hàng nào giảm lãi suất nhiều nhất, nên quan tâm 3 điểm:

Một là, mức giảm có thực sự lan rộng sang nhiều nhóm khách hàng hay chỉ tập trung ở các gói ưu đãi.

Hai là, lãi suất cho vay có thể duy trì ở mức thấp trong bao lâu.

Ba là, tín dụng có thực sự tăng và chuyển thành hoạt động sản xuất, kinh doanh hay không.

Nếu lãi suất giảm nhưng tín dụng không tăng, sức cầu yếu và doanh nghiệp chưa muốn vay thì tác động lên tăng trưởng sẽ không quá lớn.

Ngược lại, nếu chi phí vốn giảm đi cùng với tăng trưởng tín dụng và nhu cầu đầu tư, tác động tích cực đến nền kinh tế sẽ rõ ràng hơn.

Góc nhìn của mình

Mình cho rằng câu chuyện hiện tại không đơn thuần là “lãi suất giảm là tốt”.

Bài toán khó hơn là làm sao để chi phí vốn đủ thấp để hỗ trợ tăng trưởng, nhưng vẫn kiểm soát được tỷ giá, lạm phát và sức khỏe của hệ thống ngân hàng.

Vì vậy, đây có thể là một xu hướng đáng theo dõi đối với thị trường chứng khoán, đặc biệt là các nhóm ngành nhạy cảm với chi phí vốn.