#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nhìn từ cấu trúc sở hữu TTCK Việt Nam: Trong quá khứ vì sao thị trường dễ có sóng, nhưng khó đi đường dài?

Biểu đồ cơ cấu sở hữu thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2023–2025 cho thấy một đặc điểm rất rõ: đây vẫn là thị trường mà nhà đầu tư cá nhân giữ vai trò chi phối trong hành vi giao dịch, trong khi Nhà nước và các tổ chức nắm giữ tỷ trọng lớn về sở hữu nhưng không đóng vai trò tạo sóng. Chính cấu trúc này tạo nên những đặc trưng rất riêng cho thị trường vốn Việt Nam, cả ở góc độ vĩ mô lẫn vận động ngắn hạn.

Trước hết, với tỷ trọng lớn thuộc về cá nhân nhỏ lẻ và cá nhân lớn, thị trường Việt Nam có mức độ nhạy cảm cao với thông tin, kỳ vọng và tâm lý. Khi xuất hiện các tín hiệu vĩ mô như nghị quyết, định hướng chính sách hay thông tin về hạ tầng, phản ứng giá thường đến rất nhanh. Đây là lý do vì sao thị trường có thể chứng kiến những nhịp tăng mạnh, thậm chí tăng trần hàng loạt ở một số nhóm ngành, dù nền tảng kinh tế thực chưa kịp thay đổi. Ở góc độ vĩ mô, điều này phản ánh một thị trường có khả năng phản ứng sớm, nhưng cũng dễ dao động mạnh trước những thay đổi trong kỳ vọng.

Ngược lại, phần sở hữu lớn của Nhà nước và các cổ đông tổ chức đóng vai trò như “khung xương” của thị trường. Đây là nhóm vốn mang tính ổn định, nắm giữ dài hạn và ít tham gia vào các nhịp giao dịch ngắn. Sự hiện diện của nhóm này giúp thị trường không rơi vào trạng thái mất kiểm soát, nhưng cũng khiến việc hình thành các xu hướng tăng dài hạn trở nên khó khăn hơn nếu không có sự cải thiện rõ rệt về nền tảng kinh tế, lợi nhuận doanh nghiệp và dòng vốn trung – dài hạn.

Từ góc nhìn vĩ mô, cấu trúc sở hữu này cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam chưa phải là thị trường của dòng vốn dài hạn, mà vẫn mang đậm tính chất thị trường của kỳ vọng. Điều này lý giải vì sao chính sách tiền tệ, tín dụng và định hướng điều hành của Nhà nước có tác động rất lớn đến tâm lý thị trường, dù tác động thực tế lên dòng tiền doanh nghiệp cần thời gian để lan tỏa. Khi chính sách hướng tới kỷ luật vốn, hiệu quả phân bổ nguồn lực và ổn định vĩ mô, thị trường có thể phản ứng tích cực trong ngắn hạn, nhưng sẽ nhanh chóng phân hóa khi kỳ vọng không được xác nhận bằng kết quả thực tế.

Ở chiều ngược lại, biểu đồ này cũng cho thấy dư địa để thị trường trưởng thành. Khi tỷ trọng của các nhà đầu tư tổ chức trong nước và quốc tế tăng lên, thị trường sẽ dần chuyển từ trạng thái “dễ có sóng” sang trạng thái “đi bằng giá trị”. Khi đó, biến động giá sẽ gắn chặt hơn với năng suất, lợi nhuận và vai trò của doanh nghiệp trong cấu trúc phát triển kinh tế, thay vì chỉ phản ánh tâm lý ngắn hạn của dòng tiền cá nhân.

Tóm lại, cơ cấu sở hữu hiện tại của thị trường chứng khoán Việt Nam vừa là động lực, vừa là giới hạn. Nó tạo ra sự sôi động, linh hoạt và khả năng phản ứng nhanh với chính sách, nhưng đồng thời cũng khiến thị trường dễ rơi vào trạng thái tăng – giảm theo kỳ vọng. Ở tầm vĩ mô, bài toán không nằm ở việc hạn chế sóng ngắn hạn, mà ở việc từng bước nâng tỷ trọng dòng vốn dài hạn, cải thiện chất lượng doanh nghiệp niêm yết và củng cố niềm tin của nhà đầu tư tổ chức. Khi cấu trúc sở hữu thay đổi, bản chất vận động của thị trường cũng sẽ thay đổi theo.

VOVUHOANGSTOCKS