Nhà đầu tư cá nhân chịu phần rủi ro lớn

Nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động giao dịch nhưng đang đối mặt với khoảng cách về thông tin, năng lực phân tích và khả năng bảo vệ quyền lợi khi xảy ra thao túng, gian lận. Khoảng trống này không chỉ ảnh hưởng người chơi mà còn tác động tới chi phí vốn của toàn thị trường.

Thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận gia tăng các vụ thao túng giá và gian lận. Nhà đầu tư cá nhân cần nâng cao cảnh báo và kiến thức để bảo vệ danh mục đầu tư của mình.

Theo TS. Lê Bá Chí Nhân, điểm yếu của nhà đầu tư cá nhân không nằm ở quy mô vốn mà ở bất cân xứng thông tin, năng lực phân tích và khả năng tiếp cận công lý. Nhà đầu tư nhỏ lẻ thường phụ thuộc nhiều vào thông tin trên mạng xã hội hoặc các nguồn chưa được kiểm chứng, trong khi tổ chức trung gian có lợi thế về dữ liệu và nguồn lực phân tích.

Rủi ro vì thế không dừng ở việc giá cổ phiếu tăng giảm. Các hành vi thao túng, giao dịch nội gián, công bố thông tin sai lệch hay xung đột lợi ích có thể khiến nhà đầu tư đối mặt với thiệt hại khó xác định và khó yêu cầu bồi thường.

Một thị trường vốn vận hành hiệu quả cần đồng thời có minh bạch thông tin, khả năng thực thi pháp luật và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Theo phân tích được dẫn lại, khi một trong các trụ cột này suy yếu, thị trường có thể hình thành “phần bù rủi ro” cao hơn, qua đó làm tăng chi phí huy động vốn của doanh nghiệp.

Tác động còn có thể lan sang thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Khi nhà đầu tư không đủ cơ sở phân biệt doanh nghiệp tốt và yếu, rủi ro dễ bị đánh đồng. Doanh nghiệp có nền tảng tốt cũng có thể phải chịu chi phí vốn cao hơn hoặc khó huy động vốn hơn.

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang nhóm mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026 khiến yêu cầu về minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư càng được chú ý. Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính cũng đặt mục tiêu tăng cường công khai, minh bạch, giám sát và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.

Theo đề xuất của chuyên gia, Việt Nam có thể nghiên cứu khởi kiện tập thể, quỹ bảo vệ nhà đầu tư, nâng chuẩn quản trị – công bố thông tin và ứng dụng AI, dữ liệu lớn trong giám sát giao dịch. Đây là các đề xuất chính sách, hiệu quả phụ thuộc thiết kế và quá trình thực thi.