"Người mua trả tiền trước": Bẫy hay quà?

Lượng tiền trả trước tích lũy lớn giúp các doanh nghiệp bất động sản và xây lắp khóa chặt doanh thu tương lai, giảm phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.

Mùa báo cáo tài chính bán niên, khoản người mua trả tiền trước nổi lên như chỉ báo sớm về doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp trong các quý tới, đặc biệt ở ngành bất động sản và xây dựng.

Khi khách hàng thanh toán trước nhưng doanh nghiệp chưa hoàn thành bàn giao sản phẩm hay dịch vụ, khoản tiền này không được ghi nhận vào doanh thu ngay mà phản ánh trên bảng cân đối kế toán như một khoản nợ. Về bản chất, doanh nghiệp đã thu tiền nhưng hình thành nghĩa vụ phải giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ. Khi điều kiện ghi nhận đủ, khoản tiền mới được chuyển hóa thành doanh thu. Do đó, đây có thể xem như chỉ báo sớm về doanh thu tương lai, mặc dù không chắc chắn toàn bộ sẽ thành doanh thu trong quý kế tiếp.

Vinhomes ghi nhận 145.880 tỷ đồng người mua trả tiền trước cuối quý II/2026, tăng so với mức 87.603 tỷ đồng đầu năm. Sunshine Group đạt 29.989 tỷ đồng tăng 22%, Novaland 24.551 tỷ đồng tăng 20,6%. Tại các doanh nghiệp nhỏ hơn, Taseco Land ghi nhận 4.573 tỷ đồng tăng 87%, chủ yếu từ mảng bất động sản. Công ty D2D có khoản này lên 660 tỷ đồng chiếm 95% tổng nợ phải trả. TV2 ghi nhận 2.414 tỷ đồng tăng gấp 2,5 lần so với đầu năm.

Bất động sản là lĩnh vực dễ nhìn thấy nhất khi khách hàng thường thanh toán theo tiến độ xây dựng. Ngành xây lắp và EPC cũng chịu tác động lớn, đặc biệt các dự án năng lượng. Khoản tiền trả trước phản ánh sức cầu từ khách hàng và khả năng ghi nhận doanh thu khi tiến độ thực hiện đạt yêu cầu. Tuy nhiên, quy mô khoản tiền này không chắc chắn tương ứng với doanh thu các quý sau, vì cần xem xét tiến độ thực hiện dự án, rủi ro hủy hợp đồng hoặc trì hoãn.

Khoản người mua trả tiền trước lớn không tự động đảm bảo doanh thu cao trong tương lai. Nhà đầu tư cần kiểm tra chi tiết: sản phẩm hoặc dự án nào mà tiền được trả trước, tiến độ thực hiện hiện tại, rủi ro hủy hợp đồng hoặc trì hoãn, và khả năng khách hàng thanh toán phần còn lại. Bằng cách đọc kỹ báo cáo tài chính và thuyết minh của doanh nghiệp, nhà đầu tư có thể hiểu sâu hơn về triển vọng thực tế của công ty.