#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Ngành thép trước bước ngoặt lớn từ Trung Quốc: “Ổn định cưỡng bức”, chống nội quyển và những làn sóng lan tỏa ra toàn cầu

Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương Trung Quốc 2025 (China Central Economic Work Conference – CEWC) vừa khép lại, nhưng những thông điệp được phát đi đang tạo ra các chuyển động ngầm rất đáng chú ý đối với ngành thép toàn cầu. Không còn là câu chuyện kích thích tăng trưởng bằng mọi giá, Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn điều hành mới: ổn định có kỷ luật, tái cấu trúc quyết liệt và chống “nội quyển” (involution) – nơi cạnh tranh phá giá bị coi là rủi ro hệ thống.

Với vai trò là quốc gia sản xuất và tiêu thụ thép lớn nhất thế giới, mọi thay đổi chính sách từ Bắc Kinh đều có tác động lan tỏa mạnh mẽ tới cung – cầu, giá cả và triển vọng lợi nhuận của toàn ngành.

1. Chính sách tài khóa “tích cực” nhưng thắt chặt thực chất: Nhu cầu thép xây dựng tiếp tục chịu áp lực

Một trong những điểm nhấn quan trọng tại CEWC 2025 là việc nhấn mạnh kỷ luật tài chính và yêu cầu chính quyền địa phương “thắt lưng buộc bụng”. Thông điệp này mang hàm ý rất rõ: nợ chính quyền địa phương đã chạm ngưỡng rủi ro, và đầu tư cơ sở hạ tầng – động lực tiêu thụ thép lớn nhất – sẽ khó quay lại giai đoạn bùng nổ như trước.

Thực tế, chính quyền địa phương Trung Quốc lâu nay đóng vai trò “đầu tàu” trong các dự án cầu đường, đô thị, khu công nghiệp. Việc bị siết ngân sách để ưu tiên trả nợ khiến:

- Nhu cầu thép xây dựng suy yếu kéo dài

- Các dự án mới bị trì hoãn hoặc thu hẹp quy mô

- Tốc độ hấp thụ thép trong nước không đủ mạnh để giải quyết tình trạng dư cung

Dữ liệu mới nhất càng củng cố bức tranh này khi sản lượng thép thô của Trung Quốc đã giảm tháng thứ sáu liên tiếp, xuống dưới 70 triệu tấn trong tháng 11, thấp hơn 11% so với cùng kỳ – cho thấy cả cầu yếu lẫn sự chủ động cắt giảm sản xuất.

2. “Chống nội quyển” – tín hiệu thay đổi tư duy điều hành ngành thép Trung Quốc

Một điểm rất đáng chú ý tại CEWC năm nay là việc Trung Quốc chính thức đưa “chống nội quyển” (anti-involution) trở thành trọng tâm chính sách trong nhiều ngành, trong đó có thép.

“Nội quyển” ở đây được hiểu là:

- Cạnh tranh khốc liệt bằng giá

- Sản xuất dư thừa kéo dài

- Lợi nhuận toàn ngành suy giảm

- Ảnh hưởng tiêu cực đến việc làm và nguồn thu ngân sách

Việc NDRC kêu gọi xây dựng thị trường thống nhất quốc gia, sửa đổi hàng loạt luật liên quan như Luật Đấu thầu, Luật Mua sắm Chính phủ, Luật Tín dụng Xã hội… cho thấy Bắc Kinh muốn giảm vai trò can thiệp méo mó của chính quyền địa phương, hạn chế bảo hộ ngầm và cuộc đua mở rộng công suất bằng mọi giá.

👉 Với ngành thép, đây là bước chuyển từ “số lượng” sang “chất lượng”, dù quá trình này sẽ đau đớn và kéo dài.

3. Trung Quốc siết xuất khẩu thép: Áp lực ngắn hạn, lợi ích dài hạn cho cấu trúc ngành

Song song với định hướng chống nội quyển, Trung Quốc vừa phát đi một động thái gây chú ý mạnh: áp dụng cơ chế cấp phép đối với xuất khẩu nhiều sản phẩm thép kể từ 1/1 năm tới.

Ngay lập tức, thị trường phản ứng:

- Giá quặng sắt giảm tới 1,6%

Theo Mysteel, đây không phải quyết định mang tính ngẫu nhiên, mà phản ánh nỗ lực tái cơ cấu ngành thép, với các mục tiêu:

- Giảm xuất khẩu thép giá trị gia tăng thấp

- Hạn chế “xả hàng” ra thị trường quốc tế

- Tạo dư địa cho các sản phẩm thép chất lượng cao

- Phù hợp với chiến lược giảm phát thải carbon dài hạn

Trong ngắn hạn, các doanh nghiệp thép giá rẻ có thể:

- Dồn hàng về thị trường nội địa (làm gia tăng cạnh tranh)

- Hoặc chuyển hướng sang các thị trường “dễ thở” hơn như châu Phi, Mỹ Latinh

Tuy nhiên, về trung – dài hạn, việc Trung Quốc chủ động kìm xuất khẩu có thể giúp giảm áp lực dư cung toàn cầu, đặc tránh các cuộc chiến giá kéo dài.

4. Đánh giá tổng thể ngành thép: Trung lập nhưng không bi quan

Tổng hợp các yếu tố vĩ mô và chính sách, quan điểm đối với ngành thép hiện tại ở mức TRUNG LẬP, với những luận điểm chính:

- Xuất khẩu không còn dễ dàng, khi Trung Quốc chủ động kiểm soát và nhiều thị trường gia tăng rào cản

- Nền kinh tế Trung Quốc mới chỉ dừng ở trạng thái “ổn định”, chưa đủ lực để tạo cú hích nhu cầu

Tuy nhiên:

- Việc cắt giảm sản lượng kéo dài

- Chính sách chống nội quyển

- Định hướng nâng cấp chuỗi giá trị

… đang từng bước đặt nền móng cho một chu kỳ lành mạnh hơn, dù thời điểm đảo chiều mạnh mẽ vẫn cần chờ nhu cầu thực sự ấm lên.

Góc nhìn nhà đầu tư

Ngành thép toàn cầu – với Trung Quốc là trung tâm – đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu, không còn là câu chuyện “bật dậy nhanh” mà là quá trình thanh lọc dài hơi. Trong bối cảnh đó, chiến lược đầu tư cần ưu tiên:

- Doanh nghiệp chi phí thấp

- Sản phẩm giá trị gia tăng cao

- Hưởng lợi từ đầu tư công và hạ tầng dài hạn

Sự đảo chiều, nếu có, sẽ không đến từ chính sách kích cầu ngắn hạn, mà từ nền kinh tế đủ vững để hấp thụ thép thật sự. Đây chính là điểm mà nhà đầu tư cần kiên nhẫn chờ đợi.