Ngân hàng chấm dứt cuộc chơi vốn “sân sau”

Chính phủ vừa chính thức yêu cầu các tổ chức tín dụng chấm dứt tình trạng cho vay tập trung vào các doanh nghiệp "sân sau" hay hệ sinh thái của tập đoàn lớn. Động thái này được giới phân tích nhận định là bước ngoặt quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro hệ thống, định hướng lại dòng vốn tín dụng phục vụ tăng trưởng thực chất.

Trọng tâm mới không chỉ là kiểm soát dòng vốn tập trung mà còn chuyển hướng tín dụng tới doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua dữ liệu, dòng tiền và phương án kinh doanh.

Ngày 18/9/2026, Thủ tướng phê duyệt Đề án tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý tổ chức tín dụng yếu kém và tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu các ngân hàng kiểm soát chặt mức độ tập trung tín dụng vào khách hàng, nhóm khách hàng liên quan và các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu chấm dứt tình trạng cho vay tập trung vào một số doanh nghiệp lớn hoặc các dự án thuộc hệ sinh thái, “sân sau” của tập đoàn nếu có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn và sự lành mạnh của tổ chức tín dụng. Cùng với đó là yêu cầu rà soát biến động sở hữu cổ phần, quan hệ giữa cổ đông, lãnh đạo và người có liên quan với các khoản cấp tín dụng.

Với ngành ngân hàng, tác động trước mắt nằm ở chất lượng tăng trưởng tín dụng. Những ngân hàng có dư nợ tập trung cao vào một số khách hàng, bất động sản, chứng khoán hoặc trái phiếu doanh nghiệp sẽ phải tăng cường thẩm định, kiểm tra mục đích sử dụng vốn và kiểm soát rủi ro. Việc giám sát các ngân hàng tăng trưởng tín dụng nhanh hoặc có nợ xấu cao cũng được đặt trong trọng tâm quản lý.

Ở chiều ngược lại, SME được xác định là một trong những nhóm hưởng lợi về mặt tiếp cận vốn khi chính sách hướng tới cho vay dựa nhiều hơn vào phương án kinh doanh, chuỗi cung ứng, dòng tiền và dữ liệu thanh toán, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài sản bảo đảm. Đây có thể là thay đổi đáng kể đối với cấu trúc tín dụng trong những năm tới.

Với các ngân hàng, yêu cầu này đồng nghĩa đầu tư nhiều hơn cho hệ thống dữ liệu, chấm điểm tín dụng, kiểm toán nội bộ và cảnh báo sớm. Với doanh nghiệp, khả năng chứng minh dòng tiền và hiệu quả phương án kinh doanh có thể ngày càng quan trọng trong quá trình tiếp cận vốn.

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng hệ thống tổ chức tín dụng hoạt động lành mạnh, minh bạch, quản trị theo chuẩn mực an toàn cao hơn; đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp, đặc biệt SME, tiếp cận nguồn vốn thuận lợi và phù hợp hơn.