Nâng hạng rồi, tiền ngoại vẫn rút

Chứng khoán Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng lên thị trường mới nổi thứ cấp, nhưng khối ngoại lại bán ròng hơn 100 triệu USD trong tuần đầu tiên. Diễn biến này phản ánh một cuộc dịch chuyển dòng vốn phức tạp hơn kỳ vọng về “tiền ngoại đổ vào” sau nâng hạng.

Theo các chuyên gia, dòng vốn từ các quỹ thụ động đã bắt đầu giải ngân trước ngày nâng hạng có hiệu lực, trong khi các quỹ chủ động chốt lời và những quỹ theo dõi thị trường cận biên phải cơ cấu danh mục.

Trong phiên ngay trước thời điểm nâng hạng, nhà đầu tư nước ngoài mua hơn 400 triệu USD nhưng đồng thời bán ra hơn 350 triệu USD. Sang tuần đầu tiên sau khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng, khối ngoại tiếp tục bán ròng hơn 100 triệu USD.

Con số bán ròng vì vậy không phản ánh toàn bộ dòng tiền mới. Một bộ phận quỹ chủ động đã mua cổ phiếu từ trước để đón sự kiện nâng hạng và có thể thực hiện chốt lời sau đó. Trong khi đó, các quỹ bám theo chỉ số thị trường cận biên phải điều chỉnh danh mục khi Việt Nam chuyển sang nhóm thị trường mới nổi.

Đáng chú ý, đợt phân bổ đầu tiên của FTSE Russell chỉ tương ứng 10% tỷ trọng Việt Nam dự kiến trong bộ chỉ số. Theo các chuyên gia, khoảng 90% lượng vốn thụ động còn lại sẽ được phân bổ trong ba đợt tiếp theo, với tỷ trọng lần lượt 20%, 35% và 35%, kéo dài đến tháng 9/2027.

Quy mô dòng vốn tiềm năng cũng đang được nhìn nhận ở mức đáng kể. Đại diện KIM dẫn ước tính Vanguard có thể đầu tư khoảng 2,5 tỷ USD vào Việt Nam trong một năm tới, trong khi một số ước tính khác cho rằng tổng dòng vốn chủ động và thụ động có thể đạt 10–15 tỷ USD. Tuy nhiên, đây là các ước tính định hướng, không phải lượng vốn chắc chắn giải ngân.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam vẫn phải cạnh tranh với nhiều thị trường trong cuộc phân bổ vốn toàn cầu. Từ đầu năm, dòng vốn ngoại cũng rút mạnh khỏi Hàn Quốc, Đài Loan và Ấn Độ; riêng Việt Nam ghi nhận giá trị bán ròng khoảng 3,6 tỷ USD. Dòng tiền quốc tế đang hướng tới những câu chuyện tăng trưởng khác, từ công nghệ, AI đến chi tiêu quốc phòng.

Với doanh nghiệp niêm yết, tác động của nâng hạng vì vậy có thể đến theo từng giai đoạn. Các cổ phiếu đáp ứng tiêu chí chỉ số có thể chịu ảnh hưởng trực tiếp từ hoạt động tái cơ cấu của ETF, trong khi nhóm doanh nghiệp vốn hóa lớn và có thanh khoản cao có khả năng trở thành tâm điểm phân bổ của dòng vốn quốc tế.

Điểm đáng chú ý hơn nằm ở phần “hậu nâng hạng”: triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp, ổn định tỷ giá, thanh khoản và khả năng tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài sẽ quyết định mức độ chuyển hóa kỳ vọng thành dòng vốn thực tế.