24HMONEY đã kiểm duyệtMỹ–Trung “đình chiến” một năm: Bình yên tạm thời hay tiền đề cho đối đầu dài hạn?
Tổng thống Mỹ Donald Trump rời cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình với vẻ lạc quan, mô tả buổi trao đổi là “thực sự tuyệt vời”.
Hai bên đã đạt được một thỏa thuận đình chiến thương mại có thời hạn một năm — một kết quả đủ để hạ nhiệt căng thẳng ngắn hạn nhưng khó có thể được coi là giải pháp cho những bất đồng căn bản tồn tại giữa hai cường quốc. Thỏa thuận này nhiều khả năng là một bước “mua thời gian”: cả Washington và Bắc Kinh đều tìm cách giảm phụ thuộc lẫn nhau ở những lĩnh vực chiến lược, nhưng song song đó chuẩn bị cho cạnh tranh kéo dài.
Thỏa thuận: hạ nhiệt nhưng không tháo gỡ gốc rễ
Bản chất của thỏa thuận là tạm dừng leo thang: Mỹ đồng ý cắt giảm một phần mức thuế đối với hàng hóa Trung Quốc, trong khi Trung Quốc có một số nhượng bộ — ví dụ nối lại nhập khẩu đậu tương và mở cửa cho một số mặt hàng, cùng cam kết liên quan TikTok. Các bước đi này giúp hạ mức thuế trung bình mà Washington áp lên hàng hóa Trung Quốc từ mức rất cao về một con số thấp hơn — đủ để duy trì tính cạnh tranh của hoạt động sản xuất quy mô lớn tại Trung Quốc.
Tuy vậy, thỏa thuận không xử lý các vấn đề cấu trúc lâu dài như trợ cấp công nghiệp, chuyển giao công nghệ cưỡng bức, hay rào cản đầu tư xuyên biên giới. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ nhạy cảm — đặc biệt là chip cao cấp — vẫn được duy trì, và Mỹ cảnh giác không để Trung Quốc tiếp cận những công nghệ then chốt cho AI hay quốc phòng. Như vậy, đây thực chất là một ngưng bắn có điều kiện, chứ không phải hòa giải chiến lược.
“Mua thời gian” — lợi ích ngắn hạn của cả hai bên
Vì sao cả hai lại chấp nhận thỏa thuận này?
Với Washington: Thỏa thuận đem lại lợi ích chính trị và kinh tế tức thời — giảm bớt áp lực lên người nông dân (đậu tương được nối lại), giữ cho một số nền tảng công nghệ tồn tại ở Mỹ (ví dụ TikTok sau thương lượng), và tạo một thông điệp ổn định cho thị trường trước bầu cử. Đồng thời, Mỹ vẫn giữ được các ràng buộc an ninh với chip và công nghệ nhạy cảm, bảo toàn lập trường cứng rắn ở những lĩnh vực “không thể nhân nhượng”.
Với Bắc Kinh: Trung Quốc có được không gian để duy trì chuỗi sản xuất ở mức cạnh tranh, tránh sụt giảm xuất khẩu đột ngột, và giành được nhượng bộ liên quan đến các quy định mà Bắc Kinh cho là làm tổn hại tới doanh nghiệp Trung Quốc (ví dụ hạn chế đối với công ty con). Quan trọng hơn, Bắc Kinh củng cố vị thế và thời gian để đẩy mạnh kế hoạch “tự lực” về công nghệ.
Kết quả: hai bên tạm dừng một số động thái trừng phạt lẫn nhau nhưng không tháo dỡ các nguyên nhân gốc rễ dẫn đến xung đột.
Đòn bẩy chiến lược: đất hiếm và chip — ai nắm ai?
Thỏa thuận cho thấy Trung Quốc đã sử dụng “đòn bẩy” chiến lược hiệu quả: mối đe dọa liên quan tới tài nguyên thiết yếu (đất hiếm) và chuỗi cung ứng chip khiến Mỹ cân nhắc lùi một số đề xuất kiểm soát chặt chẽ hơn. Việc Washington tạm dừng áp dụng một số biện pháp với “công ty con” là minh chứng cho thấy Bắc Kinh có lợi thế trong một số điểm đàm phán.
Ngược lại, Mỹ vẫn giữ lập trường cấm chuyển giao những công nghệ tối quan trọng (ví dụ chip AI hàng đầu của Nvidia), cho thấy Washington không sẵn sàng chấm dứt hoàn toàn chính sách kiểm soát xuất khẩu. Tóm lại: đây là một thỏa thuận cân bằng lợi ích ngắn hạn, nhưng không làm suy yếu tham vọng chiến lược dài hạn của cả hai bên.
Thị trường phản ứng thế nào?
Phản ứng thị trường khá lạnh lùng. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ ít biến động, trong khi chỉ số CSI 300 tại Trung Quốc thậm chí giảm (khi tin ban đầu được công bố). Lý do là nhà đầu tư cần hành động cụ thể, lâu dài chứ không chỉ là tuyên bố. Việc giảm thuế fentanyl hay nối lại mua nông sản là tích cực, nhưng không đủ để thay đổi kỳ vọng về tăng trưởng hay chuỗi cung ứng toàn cầu.
Các nhà phân tích nhận định: nếu thỏa thuận này chỉ là tạm thời — gia hạn từng năm và đàm phán lại — thì rủi ro quay trở lại căng thẳng vẫn hiện hữu. Sự không chắc chắn đó khiến dòng vốn vào các tài sản rủi ro chỉ phục hồi dè dặt.
Chiến lược “tách rời có chọn lọc” — xu hướng lâu dài
Nhiều chuyên gia cho rằng thay vì một “tách rời hoàn toàn” (decoupling), kịch bản khả thi hơn là tách rời chiến lược: hai nền kinh tế sẽ giảm phụ thuộc lẫn nhau ở những lĩnh vực nhạy cảm (chip, quốc phòng, một số nguyên liệu then chốt), nhưng vẫn giữ quan hệ thương mại và chuỗi cung ứng ở những ngành không nhạy cảm.
Điều này đồng nghĩa với:
Sự tăng cường đầu tư nội địa và chuỗi cung ứng thay thế ở cả hai nước.
Sự hình thành các “hệ sinh thái” công nghệ riêng rẽ hơn (một cho thị trường phương Tây, một cho Trung Quốc và các đối tác thân cận).
Các chính sách công nghiệp và trợ cấp có thể tiếp tục tồn tại, làm méo mó thương mại trong trung hạn.
Hệ quả chính trị và kinh tế trong nước
Ở Mỹ, thỏa thuận có giá trị chính trị cao trước kỳ bầu cử và giúp giảm ngay áp lực lên khu vực nông nghiệp.
Ở Trung Quốc, việc duy trì xuất khẩu và thị trường nội địa được hỗ trợ giúp ổn định tăng trưởng ngắn hạn, trong khi Bắc Kinh tiếp tục đẩy mạnh chương trình tự chủ công nghệ trong dài hạn.
Kết luận: Đình chiến — tạm thời, có mục đích, nhưng chưa giải quyết cốt lõi
Thỏa thuận tại Busan là một thắng lợi chính trị và là công cụ giảm nhiệt thị trường trước mắt. Nhưng về bản chất chiến lược, nó không xóa bỏ những nguyên nhân sâu xa của cạnh tranh Mỹ–Trung: lợi ích an ninh, cạnh tranh công nghệ và thay đổi cấu trúc kinh tế toàn cầu. Thỏa thuận này vì vậy giống như một “khoảng lặng chiến lược” — đủ để hai bên “hít thở” và chuẩn bị cho các vòng đàm phán, điều chỉnh chính sách và, có thể, cho những đối đầu có tính hệ thống hơn trong tương lai.
Theo dõi người đăng bài
Nhà đầu tư lưu ý
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay
Từ khóa hot
Bàn tán về thị trường