Mỹ đứng trước "núi nợ" 40.170 tỷ USD

Elon Musk cảnh báo Mỹ “1.000%” sẽ vỡ nợ và thất bại nếu không tạo được bước nhảy năng suất nhờ AI và robot. Phía sau phát biểu gây chú ý là bài toán nợ liên bang đã lên khoảng 40.170 tỷ USD

Khi chi phí lãi vay vượt 1.000 tỷ USD mỗi năm, áp lực không chỉ nằm ở ngân sách mà còn lan sang lợi suất trái phiếu, đồng USD và chi phí vốn toàn cầu.

Trong cuộc trò chuyện trên Dwarkesh Podcast, CEO Tesla Elon Musk cho rằng Mỹ đang đi vào vòng xoáy nợ ngày càng khó kiểm soát. Theo ông, nếu AI và robot không tạo ra bước nhảy mạnh về năng suất, nước Mỹ sẽ không có đủ tăng trưởng kinh tế để xử lý nghĩa vụ nợ.

Con số phía sau lời cảnh báo đáng chú ý hơn. Tính đến ngày 30/9, tổng nợ liên bang Mỹ khoảng 40.170 tỷ USD. Trong 9 tháng đầu năm tài khóa 2026, thâm hụt ngân sách khoảng 1.400 tỷ USD, khi chi tiêu tiếp tục vượt nguồn thu. Chi phí lãi vay hàng năm đã vượt 1.000 tỷ USD, trở thành một trong những khoản chi ngân sách lớn nhất.

Đáng chú ý, áp lực tài khóa xuất hiện trong lúc Washington còn phải đối mặt với nhu cầu chi tiêu quốc phòng lớn. Một ước tính được dẫn lại cho rằng kế hoạch ngân sách quốc phòng có thể khiến nợ tăng thêm hàng nghìn tỷ USD trong thập niên tới nếu tính cả chi phí lãi vay.

Với thị trường tài chính, vấn đề không nhất thiết phải kết thúc bằng một vụ “vỡ nợ” theo nghĩa doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Mỹ có khả năng phát hành đồng USD và thị trường trái phiếu Kho bạc vẫn giữ vai trò trung tâm. Rủi ro lớn hơn nằm ở chi phí để duy trì khối nợ ngày càng đắt đỏ.

Dòng vốn quốc tế đang cho thấy một tín hiệu đáng chú ý: quý II/2026, nhà đầu tư nước ngoài mua kỷ lục 426 tỷ USD cổ phiếu và cổ phần quỹ tại Mỹ, tăng 62% so với cùng kỳ. Trong khi đó, mua ròng chứng khoán nợ Mỹ giảm từ 314 tỷ USD quý I xuống khoảng 188 tỷ USD quý II.

Nếu AI và robot thực sự nâng năng suất, GDP có thể tăng nhanh hơn và mở rộng nền tảng thu ngân sách. Nhưng nếu kỳ vọng công nghệ không chuyển thành tăng trưởng đủ lớn, áp lực từ nợ, lãi suất và chi phí vốn có thể kéo dài.