#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

MSCI và lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam: Cơ hội lớn nhưng không phải một quá trình ngắn hạn

Câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm MSCI Emerging Market đang trở thành một trong những chủ đề được quan tâm nhất trong giai đoạn 2026-2028. Tuy nhiên, để đánh giá đúng bản chất của quá trình này, cần phân biệt rõ giữa việc được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng và việc chính thức được phân loại là thị trường mới nổi.

Sau khi được đưa vào watchlist, Việt Nam thường cần tối thiểu 12 tháng để MSCI đánh giá thêm. Đến khoảng tháng 6/2027, MSCI có thể tiến hành tham vấn các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu nhằm xác nhận mức độ cải thiện thực chất của thị trường. Nếu kết quả tham vấn tích cực, giai đoạn 2028 có thể là thời điểm chuẩn bị cho việc phân loại chính thức, bao gồm xây dựng bộ chỉ số, chuẩn bị dòng vốn, hoàn tất quy trình mở tài khoản và đăng ký giao dịch cho nhà đầu tư quốc tế.

Điều này cho thấy câu chuyện MSCI là một quá trình nhiều bước, không phải một sự kiện đơn lẻ. Kịch bản tích cực hơn cả trong ngắn hạn là Việt Nam được đưa vào watchlist trong năm 2026. Còn việc chính thức gia nhập nhóm thị trường mới nổi của MSCI, nếu diễn ra thuận lợi, nhiều khả năng sẽ là câu chuyện của giai đoạn 2028 trở đi.

Về tiêu chí đánh giá, MSCI không chỉ quan tâm đến quy mô thị trường hay mức tăng của chỉ số chứng khoán. Trọng tâm của MSCI nằm ở khả năng tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư quốc tế. Nói cách khác, thị trường phải đảm bảo rằng nhà đầu tư nước ngoài có thể tham gia, giao dịch, chuyển tiền, phòng hộ rủi ro và tiếp cận thông tin một cách minh bạch, thuận tiện và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Theo bảng đánh giá 18 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường, Việt Nam hiện có 9 tiêu chí đã được đánh giá là đạt và 9 tiêu chí đang trong tiến trình cải thiện. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy nền tảng thị trường đã có những bước tiến đáng kể. Một số yếu tố như lưu ký, đăng ký, giao dịch, chuyển nhượng, dòng vốn vào ra và khung thể chế nhìn chung đã tiệm cận hơn với yêu cầu của MSCI.

Tuy nhiên, các tiêu chí còn lại vẫn là những điểm cần theo dõi chặt chẽ. Trong đó, đáng chú ý nhất là giới hạn sở hữu nước ngoài tại các cổ phiếu lớn, đặc biệt là nhóm ngân hàng; khả năng tiếp cận thị trường ngoại hối và công cụ phòng hộ tỷ giá; thủ tục mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài; cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm; hoạt động cho vay chứng khoán; bán khống có kiểm soát; công bố thông tin bằng tiếng Anh và chất lượng quản trị công ty.

Nhìn rộng hơn, thách thức của Việt Nam không nằm ở câu chuyện tăng trưởng kinh tế hay sức hấp dẫn của doanh nghiệp niêm yết. Thách thức lớn hơn là khả năng nâng cấp hạ tầng thị trường theo chuẩn quốc tế. Một thị trường muốn được MSCI công nhận là thị trường mới nổi không chỉ cần có quy mô đủ lớn, mà còn phải vận hành đủ minh bạch, đủ hiệu quả và đủ thuận tiện cho dòng vốn tổ chức toàn cầu.

Cũng cần lưu ý rằng, FTSE và MSCI là hai câu chuyện khác nhau. FTSE có thể là câu chuyện gần hơn và tạo ra tác động dòng vốn sớm hơn. Trong khi đó, MSCI thường có yêu cầu khắt khe hơn và quá trình đánh giá dài hơn. Do đó, kỳ vọng đối với MSCI cần được đặt trong một khung thời gian hợp lý, tránh cách hiểu rằng Việt Nam có thể được nâng hạng chính thức ngay trong năm 2026.

Nếu Việt Nam được đưa vào watchlist MSCI, đây vẫn sẽ là một tín hiệu rất quan trọng đối với thị trường. Tín hiệu này có thể giúp cải thiện niềm tin của nhà đầu tư, thúc đẩy quá trình cải cách thể chế, hỗ trợ hoạt động IPO, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và tạo điều kiện để dòng vốn ngoại quay lại đánh giá Việt Nam một cách nghiêm túc hơn.

Tuy vậy, kỳ vọng nâng hạng cũng đi kèm với rủi ro trì hoãn. Nếu các cải cách như CCP, stock lending, short selling, cải thiện room ngoại, nâng cấp thị trường ngoại hối hoặc công bố thông tin tiếng Anh không được triển khai đúng tiến độ, quá trình nâng hạng có thể tiếp tục kéo dài.

Tóm lại, câu chuyện MSCI của Việt Nam nên được nhìn nhận như một tiến trình cải cách thị trường vốn, thay vì chỉ là một sự kiện mang tính điểm rơi. Việc vào watchlist trong năm 2026, nếu xảy ra, sẽ là bước xác nhận quan trọng cho những nỗ lực cải cách gần đây. Tuy nhiên, để được nâng hạng chính thức lên MSCI Emerging Market, Việt Nam vẫn cần thêm thời gian để chứng minh rằng các thay đổi không chỉ tồn tại trên văn bản, mà đã thực sự vận hành hiệu quả trong thực tế thị trường.