Logistics Q3/2026: Cảng biển hưởng lợi từ thương mại tăng mạnh, chuyển phát vẫn chịu áp lực chi phí

Bức tranh ngành logistics trong Q3/2026 đang cho thấy sự phân hóa khá rõ. Hoạt động xuất nhập khẩu tăng mạnh tạo nền tảng thuận lợi cho các doanh nghiệp cảng biển và vận tải biển, đặc biệt là nhóm cảng nước sâu có hiệu quả khai thác cao.

Ngược lại, với nhóm bưu chính – chuyển phát, doanh thu vẫn có thể duy trì tăng trưởng tốt nhờ tiêu dùng và thương mại điện tử, nhưng giá nhiên liệu cao tiếp tục gây sức ép lên biên lợi nhuận. Vì vậy, yếu tố đáng chú ý không chỉ nằm ở tốc độ tăng doanh thu, mà là khả năng chuyển tăng trưởng sản lượng thành lợi nhuận thực tế.

Trong Q3/2026, tính đến giữa tháng 9, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam tăng khoảng 29,6% so với cùng kỳ. Lưu lượng hàng hóa qua hệ thống cảng biển cả nước được ước tính tăng 21,7%, trong khi hai khu vực cảng trọng điểm Hải Phòng và TP.HCM tăng lần lượt khoảng 9,7% và 8,6%. Động lực đến từ sự phục hồi của các thị trường xuất khẩu lớn, nhu cầu tích trữ hàng hóa cho mùa mua sắm cuối năm và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, tình trạng ùn tắc tại một số cảng trung chuyển trong khu vực cũng khiến các hãng tàu phải điều chỉnh mạng lưới vận tải, tạo thêm cơ hội cho các cụm cảng Việt Nam.

Trong nhóm này, CTCP Gemadept (GMD) đang nổi bật nhờ đồng thời hưởng lợi từ sản lượng tăng và hiệu quả của hệ thống cảng nước sâu. Lợi nhuận Q3/2026 được dự báo tăng khoảng 86% so với cùng kỳ. Động lực quan trọng đến từ Gemalink khi sản lượng qua cảng có thể tăng hơn 27%, trong bối cảnh cảng tiếp tục khai thác vượt công suất thiết kế. Điều đáng chú ý là tăng trưởng của GMD không chỉ đến từ lượng hàng qua cảng mà còn được hỗ trợ bởi phần lợi nhuận từ công ty liên doanh, liên kết, giúp mức tăng lợi nhuận cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng sản lượng.

CTCP Cảng Hải Phòng (PHP) cũng là doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ sự cải thiện của hoạt động thương mại khu vực phía Bắc. Lợi nhuận Q3 được dự báo tăng khoảng 65% so với cùng kỳ, nhờ giá dịch vụ tăng và đóng góp ngày càng lớn từ bến số 3, 4 Lạch Huyện. Sau thời gian đầu vận hành, hiệu suất khai thác của cụm bến mới đang có xu hướng cải thiện, đồng thời được hỗ trợ bởi việc mở thêm tuyến dịch vụ. Nếu sản lượng tiếp tục tăng trong các quý tới, đây có thể trở thành động lực tăng trưởng có tính dài hạn hơn thay vì chỉ là yếu tố mùa vụ của Q3.

Với CTCP Container Việt Nam (VSC), câu chuyện lợi nhuận có thêm một lớp khác. Hoạt động cảng cốt lõi cải thiện nhờ sản lượng tăng và giá dịch vụ bình quân cao hơn, qua đó hỗ trợ biên lợi nhuận gộp. Tuy nhiên, một phần đáng kể tăng trưởng lợi nhuận còn đến từ lợi nhuận công ty liên doanh, liên kết khi CTCP Vận tải và Xếp dỡ Hải An (HAH) đóng góp nhiều hơn. Do đó, khi đánh giá chất lượng tăng trưởng của VSC cần tách riêng phần cải thiện từ hoạt động cảng với phần lợi nhuận đến từ khoản đầu tư vào doanh nghiệp liên kết.

Bản thân HAH vẫn duy trì triển vọng tương đối ổn định dù giá nhiên liệu tăng gây áp lực lên chi phí vận hành. Lợi nhuận Q3 được ước tính tăng khoảng 12% so với cùng kỳ. Điểm hỗ trợ nằm ở việc tăng giá dịch vụ, kiểm soát chi phí tốt hơn và mở rộng hoạt động cho thuê tàu trong bối cảnh giá cước thuê tàu vẫn ở mức cao. Việc chuyển thêm tàu từ tự vận hành sang cho thuê và gia hạn hợp đồng với mức giá thuận lợi giúp biên lợi nhuận mảng khai thác tàu có khả năng cải thiện, phần nào bù đắp tác động từ nhiên liệu.

Ở chiều ngược lại, nhóm bưu chính – chuyển phát đang đối diện bài toán khó hơn. Lũy kế 8 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,2%, trong khi khối lượng vận chuyển hàng hóa đường bộ tăng khoảng 18%. Đây là nền tảng thuận lợi cho doanh thu chuyển phát, đặc biệt khi thương mại điện tử tiếp tục mở rộng. Tuy nhiên, giá nhiên liệu được ước tính tăng hơn 52% so với cùng kỳ khiến phần lớn doanh nghiệp khó chuyển toàn bộ mức tăng doanh thu thành lợi nhuận.

Tổng CTCP Bưu chính Viettel (VTP) có khả năng chống chịu tốt hơn nhờ quy mô mạng lưới lớn, khả năng áp dụng phụ phí nhiên liệu và khai thác các đơn hàng liên tỉnh, khối lượng lớn. Lợi nhuận Q3 được dự báo phục hồi khoảng 11% so với cùng kỳ. Ngoài chuyển phát truyền thống, những hoạt động có biên lợi nhuận cao hơn như kho bãi, logistics xuyên biên giới và hợp tác với FedEx cũng bắt đầu đóng góp. Dù vậy, giá nhiên liệu vẫn là biến số quan trọng cần theo dõi bởi đây là yếu tố có thể giới hạn tốc độ mở rộng biên lợi nhuận.

Nhìn tổng thể, Q3/2026 là giai đoạn thuận lợi hơn đối với ngành logistics nhưng lợi ích không phân bổ đồng đều. Nhóm cảng biển, đặc biệt là các doanh nghiệp sở hữu cảng nước sâu và còn dư địa tăng hiệu suất khai thác, đang có khả năng chuyển tăng trưởng thương mại thành lợi nhuận rõ rệt hơn. Trong khi đó, vận tải biển vẫn phụ thuộc vào diễn biến giá cước và nhiên liệu, còn chuyển phát phải cân bằng giữa tăng trưởng sản lượng với áp lực chi phí. Yếu tố cần theo dõi trong các quý tới là liệu đà tăng xuất nhập khẩu có được duy trì sau mùa cao điểm cuối năm và giá nhiên liệu có hạ nhiệt đủ để cải thiện biên lợi nhuận hay không.

Nhà đầu tư quan tâm đến nhóm logistics có thể liên hệ Duy Anh qua trang bio để nhận thêm báo cáo phân tích chi tiết và trao đổi về chiến lược đầu tư phù hợp.