Liệu thương vụ Pomina có làm suy chuyển "ngôi vương" của Hòa Phát?

Vinmetal và các động thái nhân sự tại Pomina tạo ra sự chú ý trên thị trường thép, dấy lên giả thuyết về thương vụ M&A. Pomina đang gặp khó khăn kỹ thuật và tài chính, nên tác động tức thời đến Hòa Phát còn hạn chế. Rủi ro cạnh tranh dài hạn phụ thuộc vào tiến độ tái cấu trúc, nâng cấp công nghệ và chiến lược vận hành của Vinmetal.

Những diễn biến xung quanh Vinmetal và Pomina đang khiến thị trường thép dậy sóng; nếu thương vụ M&A xảy ra, tầm ảnh hưởng lên Hòa Phát sẽ phụ thuộc vào nhiều biến số then chốt.

Động thái Vinmetal và tín hiệu M&A tại Pomina

Sự xuất hiện quyết liệt của Vinmetal – một doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup – trên thị trường thép đang tạo ra những chuyển động đáng chú ý. Với việc nâng vốn điều lệ từ 10.000 tỷ đồng lên 15.000 tỷ đồng chỉ trong một tháng, Vinmetal đặt mục tiêu phát triển chuỗi sản xuất thép đạt công suất 5 triệu tấn mỗi năm. Quy mô này, nếu được triển khai đầy đủ, sẽ tương đương với nhóm doanh nghiệp dẫn đầu thị trường.

Tín hiệu thâu tóm Pomina càng trở nên rõ ràng hơn khi ông Đỗ Tiến Sĩ, Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Pomina, được Vinmetal bổ nhiệm làm CEO. Dù Vinmetal chưa chính thức xác nhận M&A, giả thuyết này trở nên thu hút khi xét đến dữ liệu tài chính và vận hành hiện tại của Pomina.

Gánh nặng Pomina: Lỗ nghìn tỷ và nợ chất chồng

Pomina hiện sở hữu nhà máy thép xây dựng 1,5 triệu tấn/năm và lò cao 1 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, lò cao này liên tục gặp vấn đề kỹ thuật và ngừng vận hành kéo dài kể từ năm 2019. Hoạt động kinh doanh của Pomina phản ánh rõ sự khó khăn: doanh nghiệp ghi nhận lỗ gần 960 tỷ đồng năm 2023, 990 tỷ đồng năm 2024 và 512 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm 2025.

Tính đến cuối tháng 9 năm 2025, tổng nợ của Pomina đã lên tới khoảng 6.000 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu đang ở mức âm 187 tỷ đồng. Những con số này cho thấy nếu Vinmetal thực sự tiếp quản, quá trình tái cấu trúc sẽ đòi hỏi nguồn lực tài chính khổng lồ và một lộ trình cải tổ sâu sắc mới có thể mang lại kết quả.

Áp lực Cung ứng: Rủi ro cạnh tranh cho "ngôi vương" Hòa Phát

Ở góc độ thị trường, năng lực tiêu thụ thép của Pomina hiện chỉ ở mức khoảng 140.000 tấn/năm (chiếm khoảng 1% thị phần), thấp hơn rất nhiều so với công suất thiết kế.

Tuy nhiên, nếu cơ sở sản xuất của Pomina được tái vận hành toàn bộ, khoảng 1,5 triệu tấn thép xây dựng có thể quay trở lại nguồn cung thị trường. Con số này tương đương 10-11% tổng nhu cầu nội địa (ước tính 13 triệu tấn), và về mặt lý thuyết, sẽ tạo ra sự thay đổi đáng kể trong phân bố thị phần, đặc biệt trong bối cảnh Hòa Phát đang giữ khoảng 36% thị phần thép xây dựng.

Thách thức Công nghệ: Định hướng Vinmetal và hiện trạng Pomina

Một điểm mấu chốt nằm ở sự khác biệt lớn giữa mục tiêu công nghệ của Vinmetal và năng lực hiện tại của Pomina. Vinmetal định hướng tập trung vào các sản phẩm thép hàm lượng kỹ thuật cao như thép đường ray, thép ô tô hoặc thép hình đặc chủng. Các dòng sản phẩm này đòi hỏi dây chuyền luyện – cán chuyên biệt, vốn không tương thích với mô hình sản xuất thép xây dựng truyền thống của Pomina.

Vì vậy, thương vụ thâu tóm nếu diễn ra sẽ buộc Vinmetal phải tiến hành nâng cấp cơ sở vật chất, điều chỉnh quy trình và cải thiện chất lượng sản xuất gần như toàn diện để phù hợp với định hướng công nghệ cao.

Tác động dài hạn và vị thế Hòa Phát

Rủi ro cạnh tranh gia tăng đang tồn tại như một yếu tố đáng theo dõi. Theo HSC, mức độ rủi ro này phụ thuộc vào ba vấn đề chính: kế hoạch đưa công suất mới vào hoạt động, khả năng xử lý những tồn đọng kỹ thuật tại Pomina và mức độ đầu tư để điều chỉnh sản phẩm theo định hướng công nghệ cao của Vinmetal.

Trong ngắn hạn, cục diện cạnh tranh vẫn ổn định do các thông số vận hành cụ thể của Vinmetal chưa được công bố. Rủi ro đối với Hòa Phát chủ yếu nằm ở giai đoạn dài hạn, tùy thuộc vào mức độ đầu tư, khả năng tái cơ cấu Pomina và định hướng sản phẩm thực tế của doanh nghiệp mới. Vị thế hiện tại của Hòa Phát vẫn được duy trì nhờ các yếu tố có thể đo lường: thị phần lớn, quy mô công suất vượt trội, chi phí sản xuất thấp và hệ thống vận hành ổn định.