#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Làn sóng hạ lãi suất: Cú hích thật hay "phép thử" vĩ mô?

Khoảng cách "lệch pha" giữa huy động và cho vay vẫn là rào cản lớn khiến lãi suất khó giảm bền vững.

Sau chỉ đạo điều hành mới, 26 ngân hàng thương mại đã đồng loạt giảm lãi suất huy động, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Động thái này nhanh chóng tạo ra kỳ vọng về một chu kỳ lãi suất thấp quay trở lại.

Tuy nhiên, nhìn sâu hơn, đây chưa phải là tín hiệu nới lỏng mạnh chính sách tiền tệ, mà mang nhiều tính chất “hãm phanh” nhằm ổn định mặt bằng lãi suất sau giai đoạn tăng nóng.

Trước đó, lãi suất huy động đã leo lên vùng 7–8%/năm, phản ánh áp lực mất cân đối giữa tín dụng và huy động. Khi nhu cầu vay vốn tăng nhanh hơn khả năng hút tiền gửi, việc các ngân hàng nâng lãi suất để giữ chân dòng vốn là điều khó tránh.

Song, việc tăng quá nhanh lại tiềm ẩn rủi ro cạnh tranh không lành mạnh và gây áp lực chi phí toàn hệ thống. Đợt giảm lãi suất lần này vì thế đóng vai trò như một bước điều chỉnh kỹ thuật, giúp “neo lại” mặt bằng lãi suất.

Theo đánh giá của các tổ chức phân tích, lãi suất hiện có thể chưa đạt đỉnh nhưng đã tiến rất gần, với dư địa tăng thêm không lớn. Điều này đồng nghĩa khả năng giảm sâu cũng chưa thực sự rõ ràng.

Một biến số quan trọng khác là lạm phát. Giá năng lượng tăng do căng thẳng địa chính trị đang tạo áp lực lên chi phí nhập khẩu. Trong bối cảnh đó, dư địa nới lỏng tiền tệ bị thu hẹp, khiến việc kéo lãi suất xuống thấp trở nên khó khăn hơn.

Bài toán thanh khoản cũng chưa được giải quyết. Tính đến hết quý I, tín dụng tăng nhanh hơn đáng kể so với huy động vốn, cho thấy dòng tiền trong hệ thống vẫn “lệch pha”. Áp lực này buộc các ngân hàng phải duy trì mức lãi suất đủ hấp dẫn để giữ nguồn vốn.

Thực tế, dù lãi suất đã điều chỉnh, thanh khoản toàn hệ thống vẫn chưa cải thiện rõ rệt. Nguyên nhân không chỉ nằm ở lãi suất, mà còn ở sự trì trệ của dòng tiền trong nền kinh tế.

Thị trường bất động sản vẫn phục hồi chậm, giao dịch suy giảm khiến vốn bị “kẹt” trong các dự án. Sức cầu tiêu dùng cũng chưa bật mạnh, làm giảm tốc độ quay vòng tiền và hạn chế hiệu quả của chính sách tiền tệ.

Trong bối cảnh đó, các ngân hàng rơi vào thế cân bằng khó: vừa phải đảm bảo thanh khoản, vừa phải hỗ trợ tăng trưởng. Khi nhóm ngân hàng lớn giảm lãi suất, các ngân hàng nhỏ thường phải giữ mức cao hơn để tránh thất thoát dòng tiền.

Về dài hạn, khả năng duy trì mặt bằng lãi suất thấp không phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định điều hành, mà nằm ở năng lực nội tại của hệ thống ngân hàng.

Việc cải thiện chất lượng tín dụng, ưu tiên vốn cho các lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu hay công nghệ sẽ giúp giảm rủi ro và tạo nền tảng cho lãi suất đi xuống một cách bền vững.

Bên cạnh đó, cân đối lại cấu trúc vốn, hạn chế sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn và gia tăng nguồn tiền chi phí thấp như CASA sẽ giúp giảm áp lực huy động.

Chi phí vận hành cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Đẩy mạnh số hóa, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu suất sẽ mở ra thêm dư địa giảm lãi suất.

Cuối cùng, việc điều chỉnh kỳ vọng lợi nhuận đóng vai trò then chốt. Trong ngắn hạn, các ngân hàng có thể phải chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn để hỗ trợ nền kinh tế, đổi lại là nền tảng tăng trưởng ổn định hơn về dài hạn.

Đợt giảm lãi suất hiện tại vì thế không phải điểm khởi đầu của một chu kỳ mới, mà là bước cân bằng cần thiết trong một hệ thống vẫn còn nhiều áp lực.